The object of research, development or design (in Russian) : В качестве объектов исследования выбраны отходы металлургической промышленности — красный шлам (бокситовый остаток) и микрокремнезем. Указанные техногенные отходы рассматриваются в качестве исходного сырья для синтеза геополимерных композиционных материалов.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары ретінде металлургиялық өнеркәсіптің қалдықтары — қызыл шлам (боксит қалдығы) және микрокремнезем алынды. Аталған техногендік қалдықтар геополимерлі композициялық материалдарды синтездеу үшін бастапқы шикізат ретінде қарастырылады.

Aim of work (in Russian) : Цель проекта – разработка и оптимизация технологий производства геополимеров на основе металлургических отходов для создания экологически чистых, прочных и устойчивых строительных материалов с минимальным воздействием на окружающую среду.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – қоршаған ортаға аз әсер ететін экологиялық таза, берік және тұрақты құрылыс материалдарын жасау үшін металлургиялық қалдықтар негізінде геополимерлер өндіру технологияларын әзірлеу және оңтайландыру.

Методы исследования (на русском) : Физико-химические свойства исходных материалов и полученных геополимеров исследованы с применением комплекса современных аналитических методов, включающих рентгенофазовый анализ (XRD), сканирующую электронную микроскопию (СЭМ/ЭДС), термогравиметрический анализ (ТГА) и ИК-спектроскопию (FTIR). Комплексное использование указанных методов позволило определить фазовый состав, морфологию, термическую стабильность и особенности структуры синтезированных геополимерных композитов.

Методы исследования (на казахском) : Бастапқы материалдар мен алынған геополимерлердің физика-химиялық қасиеттері рентгенфазалық талдау (XRD), сканирлеуші электрондық микроскопия (СЭМ/ЭДС), термогравиметриялық талдау (ТГА) және ИҚ-спектроскопия (FTIR) сияқты заманауи аналитикалық әдістер кешені арқылы зерттелді. Аталған әдістердің кешенді қолданылуы синтезделген геополимерлік композиттердің фазалық құрамын, морфологиясын, термиялық тұрақтылығын және құрылымдық ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Полученные результаты подтвердили возможность эффективного использования красного шлама и микрокремнезёма для синтеза геополимерных композитов с плотной структурой и алюмосиликатными связями типа N–A–S–H. Научная новизна работы заключается в обосновании влияния состава и концентрации щелочных активаторов на формирование структуры и фазового состава геополимеров, что позволяет адаптировать их свойства в зависимости от цели применения.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алынған нәтижелер қызыл шлам мен микрокремнеземді тығыз құрылымды және N–A–S–H типті алюмосиликатты байланыстары бар геополимерлік композиттер синтездеуге тиімді шикізат ретінде пайдалануға болатынын растады. Зерттеудің ғылыми жаңалығы — геополимерлердің құрылымы мен фазалық құрамының қалыптасуына сілтілік активаторлардың құрамы мен концентрациясының әсерін негіздеуінде, бұл олардың қасиеттерін мақсатқа сай қолдану салаларына бейімдеуге мүмкіндік береді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанные геополимерные материалы на основе красного шлама характеризуются плотной структурой, термической стабильностью и потенциалом для использования в качестве экологически безопасного вяжущего. Применение техногенного сырья позволяет снизить себестоимость производства и повысить экономическую эффективность за счёт утилизации отходов металлургической промышленности.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қызыл шлам негізіндегі геополимерлік материалдар тығыз құрылымымен, жоғары термиялық тұрақтылығымен және экологиялық тұрғыдан қауіпсіз байланыстырғыш ретінде қолдану әлеуетімен сипатталады. Техногендік шикізатты пайдалану өндіріс құнын төмендетіп, металлургия өнеркәсібі қалдықтарын қайта өңдеу есебінен экономикалық тиімділікті арттыруға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеді

Efficiency (in Russian) : Эффективность проведённых исследований подтверждается получением прочных и однородных геополимеров из красного шлама, что демонстрирует высокую степень его активации и потенциал для практического применения.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеулердің тиімділігі қызыл шлам негізінде берік және біртекті геополимерлердің алынуымен дәлелденіп, оның жоғары активтену дәрежесі мен практикалық қолдану әлеуетін көрсетті.

Field of application (in Russian) : Результаты проекта ориентированы на строительную и энергетическую индустрию, производителей экологически чистых и устойчивых материалов, транспортную отрасль, а также предприятия, требующие высокопрочных и огнеупорных материалов. Кроме того, разработанные технологии могут быть использованы металлургическими предприятиями для эффективной утилизации и переработки промышленных отходов. Реализация проекта будет способствовать развитию «зелёных» технологий и повышению экологической устойчивости промышленного сектора Республики Казахстан.

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері құрылыс және энергетика индустриясына, экологиялық таза және тұрақты материалдар өндірушілеріне, көлік саласына, сондай-ақ жоғары беріктігі мен отқа төзімділігі талап етілетін кәсіпорындарға бағытталған. Бұдан бөлек, әзірленген технологиялар металлургия кәсіпорындарында өнеркәсіптік қалдықтарды тиімді кәдеге жарату және қайта өңдеу мақсатында пайдаланылуы мүмкін. Жобаны іске асыру Қазақстан Республикасының өнеркәсіптік секторында «жасыл» технологиялардың дамуына және экологиялық тұрақтылықтың артуына ықпал етеді.