The object of research, development or design (in Russian) : Стальные детали тележки грузового вагона (надрессорная балка и боковая рама), подвергаемые износу в процессе эксплуатации. Объектом разработки является технология электролитно-плазменного упрочнения локальных участков поверхности этих деталей для повышения их долговечности и износостойкости.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жүк вагондарының арбаларының болат компоненттері (болт және бүйірлік рама) жұмыс кезінде тозуға ұшырайды. Әзірлеу осы компоненттердің беріктігі мен тозуға төзімділігін арттыру үшін олардың локализацияланған беткі аймақтарын электролиттік плазмалық қатайту технологиясына бағытталған.

Aim of work (in Russian) : Разработка технологии электролитно-плазменного упрочнения изнашиваемых поверхностей, который позволяет повысить долговечность деталей тележки грузового вагона, а также изучение изменении структурно-фазовых состояний, механических и трибологических характеристик стали 20ГЛ в зависимости от режима электролитно-плазменного упрочнения.

Aim of work (in Kazakh) : Жүк вагонының арба бөлшектерінің беріктігін арттыруға мүмкіндік беретін тозатын беттерді электролиттік-плазмалық беріктендірудің технологиясын әзірлеу, сондай-ақ электролиттік-плазмалық беріктендіру режиміне байланысты 20ГЛ болаттың құрылымдық-фазалық күйлерінің, механикалық және трибологиялық сипаттамаларының өзгеруін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Электролитно-плазменное упрочнение в различных режимах (вариации состава электролита, скорости нагрева и охлаждения, режимов термоциклирования). Рентгеноструктурный анализ (XRD). Металлографический анализ. Сканирующая и просвечивающая электронная микроскопия (SEM, TEM). Измерение микротвердости и наноиндентация. Испытания на износостойкость (по схемам «шар-диск», «палец-диск», «вал-втулка»). Испытания на коррозионную стойкость и абразивное изнашивание. Трибологические испытания при высоких скоростях скольжения и нагрузках.

Методы исследования (на казахском) : Әртүрлі жағдайларда электролиттік плазманың қатаюы (электролит құрамының, қыздыру және салқындату жылдамдығының және термиялық цикл режимдерінің өзгеруі). Рентгендік дифракция (XRD) талдауы. Металлографиялық талдау. Сканерлеу және трансмиссиялық электронды микроскопия (SEM, TEM). Микроқаттылықты өлшеу және наноинденция. Тозуға төзімділікті сынау (дисктегі шар, дисктегі түйреуіш және жеңдегі білік конфигурациялары). Коррозияға төзімділік және абразивті тозуды сынау. Жоғары сырғанау жылдамдықтары мен жүктемелеріндегі трибологиялық сынау.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработана технология локального электролитно-плазменного упрочнения изнашиваемых поверхностей стальных деталей. Впервые установлены закономерности структурных и фазовых превращений в стали 20ГЛ при электролитно-плазменном воздействии. Определено влияние формирования сжимающих напряжений в поверхностном слое на износостойкость стали. Повышена скорость нагрева до 450–500 °C/сек, что делает метод сопоставимым с лазерным и электронно-лучевым упрочнением.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Болат компоненттерінің тозу беттерін локализацияланған электролиттік-плазмалық беріктендіру технологиясы әзірленді. Алғаш рет электролиттік-плазмалық өңдеу кезінде 20GL болатының құрылымдық және фазалық түрленулерінің заңдылықтары анықталды. Беткі қабаттағы қысу кернеуінің пайда болуының болаттың тозуға төзімділігіне әсері анықталды. Қыздыру жылдамдығы 450–500 °C/сек дейін арттырылды, бұл әдісті лазерлік және электронды сәулелік беріктендірумен салыстыруға болады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : К социально-экономическому эффекту следует отнести то, что упрочнение и повышение износостойкости деталей железнодорожного транспорта не только повышает ресурс деталей и тем самым снижает расход металла, а также обеспечивает безопасность движения. Кроме того, применение полученных результатов предлагаемых исследований несомненно внесут значительный вклад в развитие машиностроения в Республике Казахстан в целом, и в Восточно-Казахстанской области, в частности. Изготовление деталей для машиностроения, требует использования большого количества невозобновляемых ресурсов, стоимость которых весьма значительна. Использование предлагаемой технологии электролитно-плазменного упрочнения позволит ощутимо повысить срок службы деталей железнодорожного транспорта и тем самым существенно экономить на ремонте деталей.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Әлеуметтік-экономикалық тиімділікке теміржол көлігі бөлшектерінің беріктігі мен тозуға төзімділігін арттыру бөлшектердің ресурсын арттырып қана қоймайды, сонымен қатар металл шығынын азайтады, сонымен қатар қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Бұдан басқа, ұсынылған зерттеулердің алынған нәтижелерін қолдану тұтастай алғанда Қазақстан Республикасында, атап айтқанда, Шығыс Қазақстан облысында машина жасауды дамытуға елеулі үлес қосатыны сөзсіз. Машина жасау үшін бөлшектерді жасау көптеген жаңартылмайтын ресурстарды пайдалануды талап етеді, олардың құны өте маңызды. Ұсынылған электролитті-плазмалық қатайту технологиясын қолдану теміржол көлігі бөлшектерінің қызмет ету мерзімін едәуір арттырады және осылайша бөлшектерді жөндеуге айтарлықтай үнемдейді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : еңгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Повышение ресурса и долговечности деталей грузовых вагонов. Снижение расходов на ремонт и замену деталей. Снижение расхода металла и эксплуатационных затрат. Повышение безопасности движения железнодорожного транспорта. Научный и практический вклад в развитие машиностроения и материаловедения в Казахстане.

Efficiency (in Kazakh) : Жүк вагондарының бөлшектерінің қызмет ету мерзімін және беріктігін арттыру. Жөндеу және ауыстыру шығындарын азайту. Металл шығынын және пайдалану шығындарын азайту. Теміржол қауіпсіздігін жақсарту. Қазақстанда машина жасау мен материалтануды дамытуға ғылыми және практикалық үлес қосу.

Field of application (in Russian) : Железнодорожное машиностроение (детали тележек и рам вагонов). Автомобилестроение и общее машиностроение. Металлургия и энергетика. Военно-промышленный комплекс. Производство высокопрочных и износостойких металлических изделий.

Field of application (in Kazakh) : Теміржол инженериясы (арба және вагон рамасының бөлшектері). Автомобиль және жалпы инженерия. Металлургия және энергетика. Әскери-өнеркәсіптік кешен. Жоғары беріктікке және тозуға төзімді металл бұйымдарын өндіру.