The object of research, development or design (in Russian) : Жидкие фазы хвостов сорбционного выщелачивания золотоизвлекательной фабрики АО «Алтынтау-Кокшетау».

The object of research, development or design (in Kazakh) : «Алтынтау-Көкшетау» АҚ алтын өндіру зауытының сорбциялық шаймалау қалдықтарының сұйық фазалары.

Aim of work (in Russian) : Цель работы – изучение влияния технологических параметров и состава комплексных реагентов (биохимических и химических) на эффективность процесса обезвреживания жидкой фазы хвостохранилища, содержащей цианиды.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты - цианидтері бар қалдық қоймасының сұйық фазасын бейтараптандыру процесінің тиімділігіне технологиялық параметрлер мен күрделі реагенттердің құрамының (биохимиялық және химиялық) әсерін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Физико-химические методы анализа: химический, ИК-спектроскопический, электронная микроскопия, а также микробиологические анализы.

Методы исследования (на казахском) : Талдаудың физика-химиялық әдістері: химиялық, ИҚ-спектроскопиялық, электронды микроскопиялық, сонымен қатар микробиологиялық талдаулар.

Obtained results and novelty (in Russian) : Установлено, что повышение рН среды в присутствии цианидного раствора образуется основные побочных продукты, таких как аммоний (NH₃), который является известным продуктом разложения цианидного метаболизма (конечный продукт биотрансформации цианида). Установлено, что остаточная концентрация цианидов достигает менее 0,05 мг/дм³, что соответствует 99,99% степени обезвреживания. Установлено, что при pH 11 ингибируется ферментная активность (цианиддигидратаза оптимальна при pH 9–10,7) и в комбинации реагентов при температуре 20–25 °C совместима, минимизируя энергозатраты (нет нагрева). Установлено, что последовательное применение: сначала биохимическая обработка бактериями для деградации (NH₄⁺), затем химическая доочистка быстрого снижения остатков [CN⁻] до 50–60 % за 1–2 ч. Это сочетает скорость химии, минимизируя осадки и энергозатраты. Процесс предполагает последовательное применение: сначала биохимическая обработка бактериями для первичной деградации цианида и его комплексов (с фокусом на преобразование в NH₄⁺ и другие продукты), затем химическая доочистка перкарбонатом натрия (2Na₂CO₃·3H₂O₂ с содержанием ~13% активного кислорода) для быстрого снижения остаточной [CN⁻] до 50–60% за 1–2 ч. Новизна заключается в разработке эффективной технологии обезвреживании жидкой фазы хвостов гидрометаллургического производства с использованием инновационного комплекса бактерий и химических реагентов, с достижением полного разложения цианидов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Цианид ерітіндісінің қатысуымен ортаның рН мәнін арттыру цианид метаболизмінің белгілі ыдырау өнімі (цианид биотрансформациясының соңғы өнімі) болып табылатын аммоний (NH₃) сияқты негізгі қосалқы өнімдердің пайда болуына әкелетіні анықталды. Қалдық цианид концентрациясының 0,05 мг/дм³-ден аз екені анықталды, бұл 99,99% тотықсыздану жылдамдығына сәйкес келеді. Тізбектей қолдану: алдымен бактериялармен ыдырау үшін биохимиялық өңдеу (NH₄⁺), содан кейін химиялық өңдеуден кейін қалдық [CN⁻] 1-2 сағат ішінде 50-60%-ға дейін тез төмендететіні анықталды. Бұл химиялық өңдеу жылдамдығын шөгінділер мен энергия тұтынуды азайтумен біріктіреді. Процесс тізбекті қолдануды қамтиды: алдымен цианид пен оның кешендерін бастапқы ыдырату үшін бактериялармен биохимиялық өңдеу (NH₄⁺ және басқа өнімдерге айналдыруға баса назар аудара отырып), содан кейін қалдық [CN⁻]-ны 1-2 сағат ішінде 50-60%-ға дейін тез азайту үшін натрий перкарбонатымен (~13% белсенді оттегі бар 2Na₂CO₃ 3H₂O₂) химиялық өңдеу. Жұмыстың жаңалығы бактериялар мен химиялық реагенттердің инновациялық кешенін пайдаланып, цианидтің толық ыдырауына қол жеткізу үшін гидрометаллургиялық қалдықтардың сұйық фазасын жоюдың тиімді технологиясын әзірлеуде болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработка и внедрение оптимального режима биохимического обезвреживания жидкой фазы хвостохранилища имеет большой потенциал для улучшения экологической обстановки и эффективного использования ресурсов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қалдық қоймасының сұйық фазасын биохимиялық бейтараптандырудың оңтайлы режимін әзірлеу және өндіріске енгізу экологиялық жағдайды жақсарту және ресурстарды тиімді пайдалану үшін үлкен мүмкіндіктерге ие.

Level of implementation (in Russian) : При внедрении технологии в промышленную переработку будет вовлечено техногенное отходное сырье, такое как водные ресурсы, обезвреживанные по биохимической технологии. Что позволит предприятию получить дополнительную прибыль и снизить экологические риски.

Level of implementation (in Kazakh) : Технологияны өнеркәсіптік өңдеуге енгізу кезінде биохимиялық технологияны қолдану арқылы бейтараптандырылған су ресурстары сияқты техногендік шикізат қалдықтары тартылады. Бұл компанияға қосымша пайда алуға және экологиялық тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік береді.

Efficiency (in Russian) : Разработка технолгии биохимического обезвреживания жидкой фазы хвостохранилища позволяет значительно повысить эффективность процесса биохимического обезвреживания, сократить его продолжительность и снизить затраты.

Efficiency (in Kazakh) : Құрылған химиялық реагенттер кешенінің артықшылықтарын зерттеу. Кешен биохимиялық бейтараптандыру процесінің тиімділігін айтарлықтай арттыруға, оның ұзақтығын қысқартуға және шығындарды азайтуға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Зерттеу барысында алынған нәтижелерді ғылыми қызметте де, кен өндіруден кейін биоыдырау және ағынды суларды тазарту технологиясын әзірлеуде де қолдануға болады.

Field of application (in Kazakh) : Результаты, полученные в процессе исследования, могут быть применены как в научной деятельности, так и при разработке технологии по биодеградации и очистке сточных вод после добычи руды.