The object of research, development or design (in Russian) : – исторический опыт сакрализации «мест памяти» в Казахстане в колониальный, советский и постсоветский периоды на примере Павлодарской области, в контексте формирования региональной и национальной идентичности.

The object of research, development or design (in Kazakh) : – Қазақстанда «естелік орындарды» киелі етудің отарлық, кеңестік һәм тәуелсіздік кезеңіндегі тарихи тәжірибесі Павлодар облысының мысалында аймақтық және ұлттық бірегейлікті қалыптастыру мәселесімен өзара байланыста зерттеу.

Aim of work (in Russian) : – изучение историко-краеведческого опыта освящения «памятных мест» Казахстана в колониальный, советский и период независимости на примере Павлодарской области.

Aim of work (in Kazakh) : – Қазақстанда «естелік орындарды» киелі етудің отарлық, кеңестік және тәуелсіздік кезеңдердегі тарихи-өлкелік тәжірибесін Павлодар облысының мысалында зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Исследование основано на междисциплинарном подходе, сочетающем методы истории и социологии, что позволило комплексно проанализировать практику сакрализации памятных мест Павлодаро-Иртышского региона. Междисциплинарный подход способствовал интеграции информации из различных источников, а исторические методы позволили рассмотреть эволюцию отношения к памятным местам во временной динамике. На основе архивных материалов, исторических документов и научных трудов выявлено, как менялось восприятие сакральных мест от колониальной эпохи до современности. Социологические методы обеспечили эмпирические данные о восприятии мест памяти жителями региона. Одним из ключевых методов стал историографико-источниковедческий анализ, применённый для систематизации исследовательских традиций, оценки вклада отдельных учёных, текстологического анализа экспедиционных трудов и критического рассмотрения источников о сакральных местах. Историко-сравнительный метод использовался для сопоставления научных описаний объектов, выявления эволюции исследовательских подходов и анализа трансформации государственной политики в отношении сакральных мест. Микроисторический подход позволил изучить памятные места в локальном (территориальном) контексте, восстановить местные практики коммеморации, определить механизмы сакрализации пространства и проследить изменение значения памятных мест через конкретные биографии и события.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу жұмысы пәнаралық тәсіл, тарих және әлеуметтану ғылымдарының әдістеріне негізделген. Бұл Павлодар-Ертіс өңіріндегі естелік орындарды киелі ету тәжірибесін жан-жақты талдауға алғышарт жасады. Пәнаралық тәсіл әртүрлі деректерден алынған ақпараттарды біріктіруге ықпал етсе, тарих ғылымының әдістері естелік орындарды киелі етудің уақыттық өлшемі арқылы олардың эволюциясын қарастыруға мүмкіндік берді. Сондықтан архивтік материалдарды, тарихи құжаттарды және зерттеушілердің еңбектерін зерделей отырып, отарлық кезеңнен бастап қазіргі заманға дейінгі киелі орындарға деген көзқарастың қалай өзгергенін айқындауға негіз болды. Ал әлеуметтану әдістері өңір тұрғындарының естелік орындарды қабылдауы туралы эмпирикалық мәліметтер ұсынды. Тарихнамалық-деректанулық әдісі зерттеу дәстүрлерін жүйелеу, жекелеген зерттеушілердің ғылымға қосқан үлесін бағалау, экспедициялық еңбектерге текстологиялық талдау жасау және киелі орындар туралы деректерге сыни талдау жасау үшін қолданылды. Тарихи-салыстырмалы әдіс әртүрлі ғылыми сипаттамалардағы нысандарды салыстыруға, зерттеу тәсілдерінің эволюциясын анықтауға және аймақтағы киелі орындарға қатысты мемлекеттік саясаттың немесе ұстанымның өзгеруін талдауға ықпал етті. Микротарих әдісі арқылы талдау коммеморацияның жергілікті тәжірибелерін қалпына келтіруге, кеңістікті киелендірудің тетіктерін айқындауға және нақты оқиғалар мен өмірбаяндар призмасы арқылы естелік орындардың мәнінің өзгеруін қадағалауға мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : 1. Публикации в зарубежных рецензируемых изданиях: В базах данных Scopus опубликованы 2 статьи: 1) M. I. Rakhimov, N. U. Shayakhmet, K. K. Battalov, G. I. Rakhimova. Memorable Sites of the Pavlodar Irtysh Region on Topographic Maps of the 19th – Early 20th Centuries. // Bylye Gody, 2025, 20(3):1404–1415. 2) M. I. Rakhimov, N. U. Shayakhmet, K. K. Battalov, B. Zh. Elmuratova. Architectural Monuments of the City of Pavlodar: A Historical and Cultural Study (Late 19th – Early 20th Century). // Bylye Gody (в печати, Scopus). Публикации в отечественных научных журналах входящих в перечень КОКСОН МНВО РК: 1) M. I. Rakhimov, N. U. Shayakhmet, E.R. Pysyrkhanova Places of memory of kazakh-kalmyk battles of the 1st half of the XVIII century in the Pavlodar-Irtysh region). // edu.e-history.kz. No4/11. 2024. 2) Рахимов М. И., Шаяхмет Н. У., Докумбаев А. Т. Павлодар-Ертіс өңіріндегі естелік орындарды киелендірудің кейбір мәселелері: тарихи-әлеуметтік зерттеу негізінде (Некоторые проблемы сакрализации мест памяти в Павлодарском Прииртышье: на основе историко-социологического исследования). // Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ хабаршысы. Серия: Тарих ғылымы. Философия. Дінтану. No4.2024. – 113-135 бб. 2. 1) Рахимов М.И. Павлодар-Ертіс өңірінің естелік орындары. Павлодар: Toraighyrov University, 2025. – 225 с. Опубликована 1 (одна) монография 2) На основе сакральных мест Павлодарской области создана карта и получено 1 (одно) авторское свидетельство (№ 61020 от 25 июля 2025 года).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алынған нәтижелер мен олардың жаңалығы: 1) шетелдік рецензияланатын ғылыми журналдарда мақалалар жарияланды: - Scopus деректер базасында бар ғылыми басылымдарда 2 (екі) мақала жарияланды: 1. M. I. Rakhimov, N. U. Shayakhmet, K. K. Battalov, G. I. Rakhimova Memorable Sites of the Pavlodar Irtysh Region on Topographic Maps of the 19th – early 20th centuries // Bylye Gody E-ISSN: 2310-0028 2025.20(3):1404-1415. 2. M. I. Rakhimov, N. U. Shayakhmet, K. K. Battalov, B. Zh. Elmuratova Architectural Monuments of the City of Pavlodar: A Historical and Cultural Study (Late 19th – Early 20th Century) // Bylye Gody E-ISSN: 2310-0028 (Scopus) (басылымда) - ҚР ҒЖБМ ҒЖБССҚК ұсынған отандық басылымдарда 2 (екі) мақала жарық көрді: 1. Рахимов М. И., Шаяхмет Н. У., Пусырханова Э. Р. Places of memory of kazakh-kalmyk battles of the 1st half of the XVIII century in the Pavlodar-Irtysh region). // edu.e-history.kz. №4/11. 2024. 2. Рахимов М. И., Шаяхмет Н. У., Докумбаев А. Т. Некоторые проблемы сакрализации мест памяти в Павлодарском Прииртышье: на основе историко-социологического исследования. // Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ хабаршысы. Серия: Тарих ғылымы. Философия. Дінтану. №4.2024. – 113-135 бб. 2) Рахимов М.И. Павлодар - Ертіс өңірінің естелік орындары. – Павлодар : Toraighyrov University, 2025. – 225 б. атты 1 (бір) монография жарияланды. 3) Павлодар облысындағы киелі орындар негізінде карта жасалды және (2025 жылғы «25» шілде № 61020) 1 (бір)авторлық куәлік алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Социальная значимость проекта выражается в его вкладе в укрепление региональной и национальной идентичности. Экономическая значимость заключается в развитии внутреннего туризма и формировании новых туристических маршрутов на основе сакральных мест региона.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаның әлеуметтік тиімділігі оның ғылыми нәтижелері аймақтық және ұлттық бірегейлікті нығайтуға ықпал етуімен айқындалады. Ал экономикалық тиімділігі ішкі туризм бағыттарының жаңғыруы мен жаңа бағыттарының негізделуі арқылы көрініс табады.

Level of implementation (in Russian) : Рекомендации по внедрению или итоги внедрения результатов НИР: Полученные научные результаты могут быть применены при: - изучении региональной истории; - сохранении объектов историко-культурного наследия; - развитии познавательного туризма. Разработанная карта сакральных и памятных мест Павлодарской области может служить методическим инструментом для государственных и местных органов управления, а также для организаций туристического сектора. Материалы исследования могут быть включены в учебный процесс вузов по дисциплинам «Краеведение» и «Культурология» в качестве дополнительного учебно-методического пособия.

Level of implementation (in Kazakh) : Алынған ғылыми нәтижелерді аймақтық тарихты зерттеу, тарихи-мәдени мұра объектілерін сақтау және танымдық туризмді дамыту бағыттарында қолдануға болады. Зерттеу барысында әзірленген Павлодар облысындағы киелі және естелік орындар картасы ішкі туризмнің басым бағыттарын айқындауда мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдарға, сондай-ақ туризм саласындағы мекемелер мен ұйымдарға әдістемелік құрал ретінде пайдалануға ұсынылады. Сонымен қатар, зерттеу нәтижелері жоғары оқу орындарында «Өлкетану», «Мәдениеттану» сияқты пәндер бойынша оқу процесінде қосымша оқу-әдістемелік материал ретінде енгізілуі мүмкін.

Efficiency (in Russian) : Во-первых, впервые проводится сравнительное исследование особенностей и исторической практики освящения «монументальных мест» в Казахстане в колониальный, советский и период независимости. Во-вторых, результаты исследования представлены в виде монографии. В-третьих, будет создана карта, определяющая альтернативные и новые направления внутреннего туризма на основе сакральных мест Павлодарской области и получен 1 (один) патент от Казахстанского патентного бюро.

Efficiency (in Kazakh) : Біріншіден, Қазақстанда «естелік орындарды» киелі етудің отарлық, кеңестік және тәуелсіздік кезеңдегі ерекшеліктері мен тарихи тәжірибесіне алғаш рет салыстырмалы зерттеу жүргізілді. Екіншіден, зерттеу нәтижелері монографиялық еңбек ретінде ұсынылды. Үшіншіден, Павлодар облысындағы киелі орындар негізіндегі ішкі туризмнің балама және жаңа бағыттарын айқындайтын карта жасалды және сол арқылы қазақстандық патенттік бюродан авторлық куәлік алынды.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования могут быть использованы: - специалистами в области истории, культурологии, географии и краеведения; - сотрудниками музеев и архивов; - студентами вузов; - широкой аудиторией, интересующейся историей региона. Кроме того, материалы исследования могут быть использованы в деятельности государственных органов, занимающихся развитием внутреннего туризма в Павлодарской области.

Field of application (in Kazakh) : Алынған нәтижелер тарих, мәдениеттану, география және өлкетану салаларының мамандарына, музей мен архив қызметкерлеріне, жоғары оқу орындарының студенттеріне, сондай-ақ өңір тарихына қызығушылық танытатын кең оқырман қауымға пайдалануға болады. Сонымен қатар, зерттеу нәтижелерін Павлодар облысының ішкі туризм бағыттарын айқындаумен айналысатын мемлекеттік ұйымдарда қолдануға мүмкіндік бар.