The object of research, development or design (in Russian) : диэлектрические наночастицы Al2O3, TiO2, Cr2O3, Y3Al5O12 (YAG), Y3Fe5O12 (YIG) и Si3N4, а также интерфейсные структуры AlN/Al2O3, CeO2/YSZ, Si3N4/Si.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Al2O3, TiO2, Cr2O3, Y3Al5O12 (YAG), Y3Fe5O12 (YIG) және Si3N4, диэлектрлік нанобөлшектері, сондай-ақ AlN/Al2O3, CeO2/YSZ, Si3N4/Si интерфейстік құрылымдары

Aim of work (in Russian) : установление закономерностей формирования радиационных повреждений, вызываемых высокоэнергетическими (Е≥1 МэВ/нуклон) тяжелыми ионами в наноразмерных радиационно-стойких керамиках по сравнению с объемными материалами.

Aim of work (in Kazakh) : сусымалы материалдармен салыстырғанда наноөлшемді радиацияға төзімді керамикадағы жоғары энергиялы (E≥1 МэВ/нуклон) ауыр иондар тудыратын радиациялық зақымдануды қалыптастыру заңдылықтарын анықтау болып табылады.

Методы исследования (на русском) : просвечивающая и сканирующая электронная микроскопия, атомно-силовая микроскопия, Раман-спектроскопия, молекулярная динамика (МД).

Методы исследования (на казахском) : трансмиссиялық және сканерлеуші электрондық микроскопия, атомдық күштік микроскопия, Раман спектроскопиясы және молекулалық динамика (MД).

Obtained results and novelty (in Russian) : определены пороговые значения ионизационных потерь энергии, необходимые для образования треков в нанокристаллических керамиках. Исследованы процессы аморфизации при облучении быстрыми тяжёлыми ионами. Выявлены особенности дефектообразования в нанокристаллических, объёмных и интерфейсных структурах. Исследовано влияние предварительного облучение низкоэнергетическими ионами на характер радиационно-индуцированных структурных преобразований. Моделирование методом молекулярной динамики подтвердило экспериментальные данные и позволило описать механизмы формирования и релаксации треков.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : нанокристалды керамикадағы жолдың пайда болуына қажетті иондану энергиясының шығынының шекті мәндері анықталды. Жылдам ауыр иондармен сәулелендіру кезінде аморфизация процестері зерттелді. Нанокристалдық, көлемді және интерфейстік құрылымдарда ақау түзілу сипаттамалары анықталды. Төмен энергиялы иондармен алдын ала сәулеленудің радиацияның әсерінен болатын құрылымдық өзгерістер табиғатына әсері зерттелді. Молекулярлық динамикалық модельдеу тәжірибелік мәліметтерді растады және жолдың пайда болу және релаксация механизмдерін сипаттауға мүмкіндік берді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : определены пороговые значения ионизационных потерь энергии, соответствующие началу аморфизации керамических материалов различного состава. Установлены закономерности изменения структуры при облучении быстрыми тяжёлыми ионами в зависимости от флюенса. Получены количественные характеристики дефектообразования и аморфизации, подтверждённые результатами моделирования методом молекулярной динамики.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : әртүрлі құрамдағы керамикалық материалдардың аморфизациясының басталуына сәйкес келетін иондану энергиясының шығындарының шекті мәндері анықталды. Жылдам ауыр иондармен сәулелендіру кезінде құрылымдық өзгерістердің заңдылықтары флюстікке байланысты белгіленді. Молекулярлық динамикалық модельдеу нәтижелерімен расталған ақау түзілу мен аморфизацияның сандық сипаттамалары алынды.

Level of implementation (in Russian) : не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : берілмеген

Efficiency (in Russian) : результаты исследования направлены на повышение радиационной стойкости материалов, что способствует повышению безопасности и эффективности эксплуатации ядерных реакторов и, как следствие, снижению себестоимости вырабатываемой электроэнергии.

Efficiency (in Kazakh) : зерттеу нәтижелері ядролық реактор жұмысының қауіпсіздігі мен тиімділігіне ықпал ететін материалдардың радиацияға төзімділігін арттыруға, демек, өндірілетін электр энергиясының өзіндік құнын төмендетуге бағытталған.

Field of application (in Russian) : материаловедение, нанотехнологии, ядерная энергетика.

Field of application (in Kazakh) : материалтану, нанотехнология және ядролық энергетика.