The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования – казахский язык, его тексты и речевые акты в политическом дискурсе.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – қазақ тіліндегі саяси дискурс, оның мәтіндері мен сөйлеу актілері.

Aim of work (in Russian) : Цель работы – разработка методов анализа политического дискурса в социальных сетях на казахском языке для выявления официальных и неофициальных источников информации и определения настроений обсуждений в этих источниках.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты – әлеуметтік желілер мен ақпараттық ресурстардағы қазақ тіліндегі саяси дискурсты талдау әдістерін әзірлеу, ресми және бейресми ақпарат көздерін анықтау және олардағы пікірталас көңіл-күйін автоматты түрде бағалау.

Методы исследования (на русском) : Методология исследования основана на интеграции лингвистических и искусственно-интеллектуальных подходов. Использовались методы графематического, морфологического и синтаксического анализа, онтологического моделирования, построения семантических баз знаний и анализа тональности (сентимент-анализа). Разработаны программные модули на языках Python и Java с использованием технологий Flask и Vue.js.

Методы исследования (на казахском) : Жоба барысында лингвистика мен жасанды интеллект әдістері үйлестіріліп, табиғи тілді өңдеу (NLP) технологиялары қолданылды. Негізгі әдістер қатарына графематикалық, морфологиялық және синтаксистік талдау, онтологиялық модельдеу, семантикалық база құру және сентимент-анализ жатады. Python және Java тілдері мен Flask, Vue.js негізінде бағдарламалық модульдер жасалды.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате исследования получены комплексные решения по трем основным направлениям: 1. создание текстового корпуса казахского политического дискурса объемом более 300 000 слов по темам «Предвыборная реклама», «Речь политических деятелей» и «Предвыборные дебаты»; 2. разработку онтологических моделей и семантических баз знаний по указанным темам; 3. создание интеллектуального процессора с функцией синонимайзера и сентимент-анализатора для автоматической обработки казахских политических текстов. Научная новизна состоит в том, что впервые создана комплексная система анализа политического дискурса на казахском языке, охватывающая все этапы обработки — от корпуса до автоматической интерпретации.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижесінде үш негізгі бағытта кешенді шешімдер алынды: 1. «Сайлауалды жарнама», «Саяси қайраткерлердің сөзі» және «Сайлауалды пікірсайыстар» тақырыптары бойынша 300 000 сөзден тұратын мәтіндік корпус құрылды; 2. осы тақырыптарда онтологиялық модельдер және білім базалары әзірленді; 3. қазақ тіліндегі мәтіндердің эмоциялық реңкін автоматты бағалайтын сентимент-анализатор және синонимайзер функциясы бар процессор жасалды. Жаңалығы – алғаш рет қазақ тіліндегі саяси дискурсты автоматты талдаудың толық циклін (мәтіндік корпус, онтология, семантикалық база, анализаторлар) қамтитын интеллектуалды жүйе құрылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Техническо-экономическая эффективность не оценивалась, однако ожидается значительный социальный эффект, выражающийся в повышении цифрового статуса государственного языка, развитии национальных ИТ-ресурсов и поддержке концепции «Слышащего государства».

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Техникалық-экономикалық тиімділік бұл кезеңде сандық түрде бағаланған жоқ, алайда зерттеу нәтижелері мемлекеттік тілдің цифрлық әлеуетін арттыруға, ұлттық ақпараттық кеңістіктің сапасын жақсартуға және «тыңдайтын мемлекет» тұжырымдамасын іске асыруға ықпал етеді.

Level of implementation (in Russian) : В рамках проекта Сайранбекова Аяулым Данияркызы, докторант третьего курса образовательной программы «8D06102 – Информатика» факультета информационных технологий Евразийского национального университета имени Л.Н. Гумилева, выполняет докторскую диссертацию. Тема исследования – «Методы сентимент анализа политических текстов в сети Интернет». Данная тема утверждена приказом университета № 2384–П от 14 ноября 2023 года (https://smart.enu.kz/api/serve?path=/general/files/22e60b0e-a9d5-4714-a9ea-4ff5bb1a38b4.pdf).

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба аясында Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетін Ақпараттық технологиялар факультетінің «8D06102 – Информатика» білім беру бағдарламасы бойынша үшінші курс докторанты Сайранбекова Аяулым Даниярқызы докторлық диссертация жазу үстінде. Зерттеу жұмысының тақырыбы – «Интернет желісіндегі саяси мәтіндерді сентимент талдау әдістері». Бұл тақырып университеттің 2023 жылғы 14 қарашадағы №2384–П бұйрығымен бекітілген (https://smart.enu.kz/api/serve?path=/general/files/22e60b0e-a9d5-4714-a9ea-4ff5bb1a38b4.pdf).

Efficiency (in Russian) : Результаты исследования обладают высокой научной и практической значимостью. Разработанные методы и модели позволяют анализировать эмоциональные и оценочные характеристики политических текстов в интернет-пространстве. Эти результаты могут быть использованы при разработке интеллектуальных приложений и информационно-аналитических систем. Кроме того, предложенные подходы и инструменты могут применяться в деятельности Министерства искусственного интеллекта и цифрового развития Республики Казахстан, в частности для совершенствования цифровых коммуникаций, мониторинга общественного мнения и систем автоматической оценки контента.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері жоғары ғылыми және практикалық маңызға ие. Зерттеу жұмыс барысында алынған әдістер мен модельдер интернет кеңістігіндегі саяси мәтіндердің эмоционалды және бағалау сипатын талдауға мүмкіндік береді. Бұл нәтижелерді интеллектуалды қолданбалар мен ақпараттық-талдау жүйелерін әзірлеуде қолдануға болады. Сонымен қатар, әзірленген тәсілдер мен құралдар Қазақстан Республикасының Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің қызметінде, атап айтқанда цифрлық коммуникацияларды, қоғамдық пікір мониторингін және контентті автоматты бағалау жүйелерін жетілдіруде пайдалануға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Результаты имеют прикладное значение для образования, языковых приложений, мониторинга государственных коммуникаций и анализа общественных настроений.

Field of application (in Kazakh) : Нәтижелерді қолдану салаларына білім беру жүйелері, тілдік оқыту және бағалау платформалары, мемлекеттік коммуникация мониторингі, әлеуметтік медиа талдауы мен ақпараттық қауіпсіздік кіреді.