The object of research, development or design (in Russian) : ДНК 309 кардиохирургических пациентов и 1900 лиц популяционного контроля казахов

The object of research, development or design (in Kazakh) : 309 кардиохирургиялық науқастың және 1900 қазақ популяциялық бақылау тобы өкілдерінің ДНҚ үлгілері.

Aim of work (in Russian) : Разработать алгоритм персонализированной длительной антикоагулянтной терапии антагонистом витамина К (варфарин) у пациентов казахской популяции, перенесших операцию на сердце

Aim of work (in Kazakh) : Жүрекке операция жасалған қазақ популяциясы пациенттерінде К витамині антагонисі (варфарин) негізіндегі ұзақ мерзімді антикоагулянттық терапияның жекелендірілген алгоритмін әзірлеу

Методы исследования (на русском) : Выделение ДНК проводили методом разделения магнитных частиц M-PVA на автоматическом анализаторе Prepitto (PerkinElmer) для выделения нуклеиновых кислот Chemagic Prepito (Wallac, Финляндия) с использованием комплекта реагентов PrepitoDNACytoPure. Молекулярно-генетические исследования проведены методом полимеразной цепной реакции в реальном времени на приборе SteрOnePlus (AppliedBiosystems, США) с использованием коммерческих наборов TagMan (производитель Thermo Fisher Scientific). Для обработки результатов генотипирования использовалось программное обеспечение TaqMan Genotyper Software версии 1.7.1 и Design Analysis Software версии 2.8.0. Статистический анализ включал тесты значимости χ2 и корреляционный анализ, выполненные с помощью программы PLINK

Методы исследования (на казахском) : ДНҚ бөліп алу M-PVA магниттік бөлшектерін бөлу әдісімен Prepitto (PerkinElmer) автоматтандырылған анализаторында жүргізілді, нуклеин қышқылдарын бөліп алу үшін Chemagic Prepito (Wallac, Финляндия) жүйесі мен PrepitoDNACytoPure реагенттер жиынтығы пайдаланылды. Молекулалық-генетикалық зерттеулер нақты уақыттағы полимеразды тізбекті реакция (ПТР) әдісімен StepOnePlus (Applied Biosystems, АҚШ) аспабында TagMan коммерциялық жиынтықтарын (өндіруші — Thermo Fisher Scientific) қолданып жүргізілді. Генотиптеу нәтижелерін өңдеу үшін TaqMan Genotyper Software бағдарламалық қамтамасының 1.7.1 нұсқасы және Design Analysis Software бағдарламасының 2.8.0 нұсқасы пайдаланылды. Статистикалық талдау құрамына χ² маңыздылық тесттері мен корреляциялық талдау енгізілді және олар PLINK бағдарламасы көмегімен орындалды.

Obtained results and novelty (in Russian) : По результатам исследований определен достоверный генетический вклад полиморфизмов генов в развитие коагуляционных осложнений при терапии варфарином, что подтверждено значимыми ассоциациями с использованием генетических моделей с отношением шансов от 4,16 до 12,60; разработан клинический алгоритм индивидуального фармакогенетического тестирования и дозирования варфарина у кардиохирургических пациентов, длительно применяющих оральные антикоагулянты. Наибольший вклад в риск развития геморрагических и тромбоэмболических осложнений при терапии варфарином у казахских пациентов вносят полиморфизмы CYP2C93 *6 (OR1=12,6), *2 (OR2=9,98), *5 (OR3=8,28) и VKORC1 (OR4=7,69). Научная новизна: проведена комплексная оценка ассоциации между носительством генотипов и особенностями безопасного дозирования варфарина у кардиохирургических пациентов; сформирована национальная фармакогенетическая панель, включающая ключевые полиморфизмы CYP2C19, VKORC1, GGCX.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері: варфарин терапиясы кезінде коагуляциялық асқынулардың дамуында ген полиморфизмдерінің сенімді генетикалық үлесі анықталды; бұл нәтижелер аллельдік, аддитивтік, рецессивтік және доминанттық генетикалық модельдерді қолдану арқылы алынған 4,16-дан 12,60-қа дейінгі салыстырмалы қауіп қатынастарымен дәлелденді. Кардиохирургиялық науқастарда ұзақ уақыт бойы ауыз арқылы қабылданатын антикоагулянттарды қолдану кезінде варфариннің жеке фармакогенетикалық тестілеу және дозалау бойынша клиникалық алгоритм әзірленді. Варфарин терапиясы кезінде қазақ пациенттерінде геморрагиялық және тромбоэмболиялық асқынулардың даму қаупіне ең үлкен үлес CYP2C9 генінің *6 (OR1=12,6), *2 (OR2=9,98), *5 (OR3=8,28) және VKORC1 (OR4=7,69) полиморфизмдері қосады. Ғылыми жаңалығы: кардиохирургиялық науқастарда генотиптер тасымалдаушылығы мен варфариннің қауіпсіз дозалану ерекшеліктері арасындағы ассоциацияның кешенді бағалануы жүргізілді; CYP2C19, VKORC1 және GGCX гендерінің негізгі полиморфизмдерін қамтитын ұлттық фармакогенетикалық панель қалыптастырылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Генотипирование полиморфизмов генов, участвующих в метаболизме варфарина, с последующим комплексным биоинформатическим и статистическим анализом с применением множественных моделей ассоциаций. Результаты: публикации в международных и национальных рецензируемых журналах, разработка клинического алгоритма персонализированного дозирования варфарина и создание национальной фармакогенетической панели «Фармакогенетика варфарина». Целевая группа: пациенты казахской популяции, перенесшие операции на сердце и получающие длительную терапию антагонистами витамина К.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Варфарин метаболизміне қатысатын гендердің полиморфизмдерін генотиптеу жүргізілді, кейіннен көптік ассоциация модельдерін қолдану арқылы кешенді биоинформатикалық және статистикалық талдау орындалды. Нәтижелер: халықаралық және ұлттық рецензияланатын ғылыми журналдарда жарияланымдар дайындалды, варфариннің жекелендірілген дозасын анықтауға арналған клиникалық алгоритм әзірленді және «Фармакогенетика варфарина» ұлттық фармакогенетикалық панелі құрылды. Нысаналы топ: жүрекке операция жасатқан және К дәрумені антагонистерімен ұзақ мерзімді терапия алатын қазақ популяциясының пациенттері.

Level of implementation (in Russian) : Сформирована Национальная фармакогенетическая панель «Фармакогенетика варфарина», включающая 3 ключевых полиморфизма CYP2C19 (rs3814637), VKORC1 (rs9934438), GGCX (rs11676382), ассоциированных с эффективностью и безопасностью терапии варфарином у казахов. Генетическое тестирование позволит выделить группы повышенного риска, минимизировать риск коагуляционных осложнений для персонализации терапии и более рационального использования ресурсов здравоохранения. Получен патент на полезную модель №10527 от 08 мая 2025 по способу прогнозирования риска геморрагических осложнений при терапии варфарином у кардиохирургических пациентов казахской национальности.

Level of implementation (in Kazakh) : «Фармакогенетика варфарина» ұлттық фармакогенетикалық панелі құрылды, ол варфарин терапиясының тиімділігі мен қауіпсіздігімен байланысты үш негізгі полиморфизмді қамтиды — CYP2C19 (rs3814637), VKORC1 (rs9934438) және GGCX (rs11676382). Генетикалық тестілеу жоғары қауіп тобына жататын пациенттерді анықтауға, коагуляциялық асқынулардың қаупін азайтуға, терапияны жекелендіруге және денсаулық сақтау ресурстарын неғұрлым ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді. 2025 жылғы 8 мамырда қазақ ұлтының кардиохирургиялық науқастарында варфарин терапиясы кезінде геморрагиялық асқынулар қаупін болжау әдісі бойынша №10527 пайдалы модельге патент алынды.

Efficiency (in Russian) : Экономическая эффективность и значимость: генетическое тестирование позволит выделить группы повышенного риска, минимизировать риск коагуляционных осложнений для персонализации терапии и рационального использования ресурсов здравоохранения. Прогнозные предположения: результаты исследования создают основу для дальнейшего внедрения фармакогенетического теста в клиническую практику, расширения выборки и валидации алгоритма дозирования варфарина. Ожидается повышение эффективности и безопасности антикоагулянтной терапии.

Efficiency (in Kazakh) : Экономикалық тиімділігі мен маңызы: генетикалық тестілеу жоғары қауіп тобына жататын пациенттерді анықтауға, коагуляциялық асқынулардың даму қаупін азайтуға, терапияны жекелендіруге және денсаулық сақтау ресурстарын ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді. Болжамдық тұжырымдар: зерттеу нәтижелері фармакогенетикалық тестті клиникалық практикаға енгізуге, зерттеу таңдамасын кеңейтуге және варфарин дозалау алгоритмін валидациялауға негіз қалайды. Антикоагулянттық терапияның тиімділігі мен қауіпсіздігін арттыру күтіледі.

Field of application (in Russian) : Медицины, клиническая фармакология, кардиология, кардиохирургия, фармакогенетика и персонализированная медицина.

Field of application (in Kazakh) : Медицина, клиникалық фармакология, кардиология, кардиохирургия, фармакогенетика және жекелендірілген медицина.