The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования служили образцы поверхностных и сточных вод из различных поверхностных водоемов г. Астана и его окрестностей, а также 3D напечатанные керамические мембраны для оценки их эффективности удалять микропластик из воды, а также образцы питьевой воды, произведенной в Казахстане для определения Бисфенола А.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеуге Астана мен оның айналасындағы әртүрлі жер үсті су айдындарынан алынған жер үсті және ағынды сулардың үлгілері, сондай-ақ судан микропластиктерді кетірудегі тиімділігін бағалау үшін 3D басып шығарылған керамикалық мембраналар және бисфенол А анықтау үшін Қазақстанда өндірілген ауыз судың үлгілері қатысты.

Aim of work (in Russian) : Целью является получение данных о содержании и концентрациях микро- пластика в поверхностных водах г. Астана и г.Алматы и их окрестностей, а также изучение потенциала керамических мембран удалять микропластик из воды.

Aim of work (in Kazakh) : Мақсат - Астана мен Алматы қалаларының және олардың айналасындағы жер үсті суларындағы микропластиктердің мөлшері мен концентрациясы туралы деректер алу, сондай-ақ керамикалық мембраналардың судан микропластиктерді кетіру әлеуетін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : 5. Экспериментальное исследование включало использование лабораторных аналитических методов, таких как метод определения микропластика в воде и донных отложений NOAA. Для идентификации формы, размера и цвета частицы микропластика наблюдались под световым микроскопом (Motic Swift M200 (Испания) в сочетании с аналитическим программным обеспечением IMT iSolution Lite для фотографирования и измерения размеров MП. Химическая идентификация MП проводилась с использованием Raman спектроскопии с использованием прибора Renishaw inVia Raman Microscope, UK, Range: 100-3200 cm-1 с программным обеспечением Wire 3.4 для получения изображений и спектров частиц. Кроме этого, был использован метод FTIR с использованием прибора Attenuated Total Reflectance Fourier Transform Infrared (ATR-FTIR) Spectrometer - Nicolet iS12 (Thermo Scientific) с длиной волны 200 -4000-1. Также для получения микрофотографий МП были использованы сканирующая электронная микроскопия с EDX (SEM-EDX), трансмиссионная электронная микроскопия (TEM). 6. Для химического анализа воды жидкостную хроматографию проводили на колонке Hypersil Gold C8 со смесью вода:ацетонитрил (60:40) в качестве подвижной фазы. Размер пор на поверхности мембран был проведен с помощью Ртутного Интрузионного Порозиметра DHP 200. Концентрация микропластика до и после фильтрации микропластика был проведен с использованием приборов Malvern Zetasizer и Mastersizer 3000 (MICROMERITICS, Flex Version 6.02).

Методы исследования (на казахском) : Эксперименттік зерттеуге NOAA су мен шөгінділердегі микропластик әдісі сияқты зертханалық аналитикалық әдістер қолданылды. Пішінін, өлшемін және түсін анықтау үшін микропластик бөлшектері жарық микроскопымен (Motic Swift M200 (Испания)) микропластиктердің өлшемдерін суретке түсіру және өлшеу үшін IMT iSolution Lite аналитикалық бағдарламалық жасақтамасымен бірге бақыланды. Микропластиктерді химиялық анықтау бөлшектердің кескіндері мен спектрлерін алу үшін Wire 3.4 бағдарламалық жасақтамасымен бірге Via Raman Microscope, Ұлыбританиядағы Renishaw микроскопында, Range: 100-3200 см-1 көмегімен Раман спектроскопиясын қолдану арқылы жүргізілді. Сонымен қатар, FTIR әдісі 200-4000-1 толқын ұзындығы бар әлсіреген толық шағылысу Фурье түрлендіру инфрақызыл (ATR-FTIR) спектрометрі - Nicolet iS12 (Thermo Scientific) арқылы қолданылды. Микропластиктердің микрографияларын алу үшін EDX (SEM-EDX) көмегімен сканерлеуші электронды микроскопия және трансмиссиялық электронды микроскопия (TEM) қолданылды. Судың химиялық талдауы үшін жылжымалы фаза ретінде қызмет ететін су:ацетонитрил қоспасы (60:40) бар Hypersil Gold C8 бағанында сұйық хроматография жүргізілді. Мембрана бетіндегі тесіктердің өлшемі DHP 200 сынап интрузиялық порозиметрі арқылы анықталды. Микропластикалық сүзгілеу алдындағы және кейінгі микропластикалық концентрация Malvern Zetasizer және Mastersizer 3000 (MICROMERITICS, Flex Version 6.02) көмегімен анықталды

Obtained results and novelty (in Russian) : Согласно календарному плану был произведен отбор проб воды и донных отложений, их хранение, транспортировка и подготовка к анализу. Полученные результаты анализа проб воды, показали повсеместное загрязнение воды и донных отложений микропластиком. Всего за период исследования было изучено 144 литра образцов воды, где было обнаружено 410 единиц МП, из которых в процентном соотношении составили: 43,4% частицы, 54% волокна, 2,7% фрагменты. Концентрация МП составила: 410 шт на 144 Л = 2.85 х10-3 шт/m^3. Был проведен анализ данных образцов и бутилированной воды на присутствие Бисфенола А. Были исследованы пробы воды из пластиковых бутылок «Тассай», «Арзу» и «Павлодарская». Результаты показали, что при имитации природных условий (нагревании пластиковых бутылок в водяной бане до температур 30,40 и 500С) в образцах «Тассай» и «Павлодарская» Бисфенол А не обнаружен. Однако были обнаружены производное Бисфенола А в образце «Арзу». При этом в образцах поверхностных вод Бисфенол А не был обнаружен. Результаты фильтрации стандарта частиц МП через керамические мембраны показали 100% удаление крупных частиц микропластика из модельных растворов, что свидетельствует о высоком потенциале мембранных технологий для удаления пластика из воды в процессах очистки воды.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Кестеге сәйкес, су мен түбіндегі шөгінділердің үлгілері жиналды, сақталды, тасымалданды және талдауға дайындалды. Алынған су үлгісін талдау нәтижелері су мен түбіндегі шөгінділердің микропластикпен кеңінен ластанғанын анықтады. Зерттеу кезеңінде барлығы 144 литр су үлгілері талданды, онда 410 микропластик бірлігі анықталды, оның ішінде келесі пайыздық үлестер: 43,4% бөлшектер, 54% талшықтар, 2,7% фрагменттер. Микропластик концентрациясы: 144 л-ге 410 бірлік = 2,85 x 10-3 бірлік/м^3 болды. Бұл үлгілер мен бөтелкедегі суда бисфенол А бар-жоғы талданды. Tassay, Arzu және Pavlodarskaya пластикалық бөтелкелерінен алынған су үлгілері талданды. Нәтижелер табиғи жағдайларды модельдеу кезінде (пластик бөтелкелерді су моншасында 30, 40 және 500°C температураға дейін қыздыру) Tassay және Pavlodarskaya үлгілерінде бисфенол А анықталмағанын көрсетті. Дегенмен, Arzu үлгісінде бисфенол А туындысы анықталды. Дегенмен, жер үсті су үлгілерінде бисфенол А анықталмады. МП бөлшектерінің стандартын керамикалық мембраналар арқылы сүзу модельдік ерітінділерден ірі микропластикалық бөлшектердің 100% жойылуын көрсетті, бұл суды тазарту процестері кезінде судан пластикті кетіру үшін мембраналық технологиялардың жоғары әлеуетін көрсетеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проведена экспериментальная работа по реализации разделов календарного плана за 2025 год. При реализации проекта получены результаты о присутствии микропластика в образцах поверхностных вод г.Алматы и Астана и их окрестностей, а также о содержании Бисфенола А в образцах питьевой воды, произведенной в Казахстане и поверхностных водах. Разработаны протоколы проведения экспериментов, разработаны оптимальные параметры процесса фильтрации, опробированы керамические мембраны, напечатанные на 3D принтере.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 2025 жылғы күнтізбелік жоспардың бөлімдерін іске асыру үшін эксперименттік жұмыстар жүргізілді. Жоба барысында Алматы мен Астана қалаларынан және олардың айналасынан алынған жер үсті су үлгілерінде микропластиктердің болуы, сондай-ақ Қазақстанда өндірілген ауыз су үлгілеріндегі және жер үсті суларындағы бисфенол А мөлшері бойынша нәтижелер алынды. Эксперименттік хаттамалар әзірленді, сүзу процесінің оңтайлы параметрлері анықталды және 3D басып шығарылған керамикалық мембраналар сыналды.

Level of implementation (in Russian) :

Level of implementation (in Kazakh) :

Efficiency (in Russian) : Полученные результаты могут быть использованы для экологической оценки состояния природных водоемов, а также питьевой воды, произведенной в РК

Efficiency (in Kazakh) : Алынған нәтижелерді табиғи су айдындарының, сондай-ақ Қазақстан Республикасында өндірілетін ауыз судың жағдайын экологиялық бағалау үшін пайдалануға болады

Field of application (in Russian) : экологический мониторинг, загрязнение микропластиком, мембранные технологии, очистка воды

Field of application (in Kazakh) : қоршаған ортаны бақылау, микропластикалық ластану, мембраналық технологиялар, суды тазарту