The object of research, development or design (in Russian) : Сцинтилляционные монокристаллы PbWO₄, как исходные, так и подвергнутые облучению тяжёлыми ионами ксенона (Xe-132) с энергией 1,67 МэВ/нуклон при различных дозах облучения от 10¹¹ до 10¹⁴ ион/см².

The object of research, development or design (in Kazakh) : Бастапқы және Xe-132 ауыр иондарымен 1,67 МэВ/нуклон энергиясында 10¹¹–10¹⁴ ион/см² аралығындағы әртүрлі сәулелену дозаларында сәулелендірілген PbWO₄ сцинтилляциялық монокристалдары.

Aim of work (in Russian) : Провести экспериментальные исследования радиационной стойкости и сравнительный анализ структурных изменений в сцинтилляционных кристаллах PbWO₄ при облучении тяжёлыми ионами различного флюенса.

Aim of work (in Kazakh) : Әртүрлі флюенстерде ауыр иондармен сәулелендірілген PbWO₄ сцинтилляциялық кристалдарының радиациялық төзімділігін эксперименттік зерттеу және құрылымдық өзгерістердің салыстырмалы талдауын жүргізу.

Методы исследования (на русском) : Использованы методы оптической абсорбционной спектроскопии, фотолюминесценции (ФЛ), импульсной фотолюминесценции (ИФЛ) и рамановской спектроскопии, включая эксперименты с использованием синхротронного излучения (DESY, Германия), а также методы термического анализа.

Методы исследования (на казахском) : Оптикалық жұтылу спектроскопиясы, фотолюминесценция (ФЛ), импульстік фотолюминесценция (ИФЛ) және Раман спектроскопиясы әдістері пайдаланылды, сонымен қатар синхротрондық сәулеленуді (DESY, Германия) қолдана отырып жүргізілген эксперименттер мен термиялық талдау әдістері қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Получены спектры оптического поглощения и импульсной фотолюминесценции (ИФЛ) облучённых кристаллов PbWO₄ при различных флюенсах и температурах. Установлено снижение интенсивности ФЛ и формирование дефектных полос, связанных с радиационно-индуцированными центрами. Отжиг в диапазоне 300–910 K показал частичное восстановление прозрачности при малых дозах и необратимые структурные изменения при высоких флюенсах

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Әртүрлі флюенстер мен температураларда сәулелендірілген PbWO₄ кристалдарының оптикалық жұтылу және импульстік фотолюминесценция (ИФЛ) спектрлері алынды. Флюенс артқан сайын ФЛ қарқындылығының төмендеуі және радиациялық ақау орталықтарының түзілуі анықталды. 300–910 K аралығындағы күйдіру төмен дозаларда мөлдірліктің қалпына келуін, ал жоғары флюенстерде құрылымдық өзгерістердің қайтымсыз сипатын көрсетті

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проведено облучение сцинтилляционных кристаллов PbWO₄ ионами Xe-132 с энергией 1,67 МэВ/нуклон при флюенсах 10¹¹–10¹⁴ ион/см² на ускорителе ДЦ-60. Определены диапазоны температур отжига (300–910 K) и времена затухания люминесценции (7–30 нс), отражающие быстрые и замедленные рекомбинационные процессы. Разработана и применена методика комплексного анализа радиационно-индуцированных дефектов с использованием синхротронных установок DESY

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Xe-132 иондарымен 1,67 МэВ/нуклон энергиясында ДЦ-60 үдеткішінде 10¹¹–10¹⁴ ион/см² флюенстер аралығында PbWO₄ сцинтилляциялық кристалдары сәулелендірілді. Күйдіру температурасының диапазондары (300–910 K) және люминесценцияның бәсеңдеу уақыты (7–30 нс) анықталып, олар жылдам және баяу рекомбинациялық процестерді сипаттайтыны көрсетілді. DESY синхротрондық қондырғысын пайдалана отырып, радиациялық ақауларды кешенді талдаудың әдістемесі әзірленіп, тәжірибеде қолданылды.

Level of implementation (in Russian) : Внедрение результатов не проводилось, так как работа находится на этапе фундаментальных исследований и лабораторных испытаний

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба нәтижелерін енгізу әзірге жүргізілген жоқ, себебі жұмыс іргелі зерттеу және зертханалық сынақ кезеңінде орындалуда.

Efficiency (in Russian) : Полученные результаты повышают эффективность исследований радиационной стойкости сцинтилляционных кристаллов и способствуют развитию методов диагностики радиационно-индуцированных дефектов. Работа усиливает научный потенциал лаборатории, расширяет международное сотрудничество и используется в образовательном процессе ЕНУ им. Л.Н. Гумилёва.

Efficiency (in Kazakh) : Алынған нәтижелер сцинтилляциялық кристалдардың радиациялық төзімділігін зерттеу тиімділігін арттырып, радиациялық ақауларды диагностикалау әдістерін жетілдіруге ықпал етеді. Жұмыс зертхананың ғылыми әлеуетін күшейтіп, халықаралық ынтымақтастықты кеңейтеді және Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-дың оқу процесінде қолданылады.

Field of application (in Russian) : Результаты могут быть применены в разработке радиационно-стойких сцинтилляционных материалов для детекторов ионизирующих излучений, используемых в ядерной и радиационной физике, медицинской визуализации, космических исследованиях, а также в системах радиационного мониторинга и дозиметрии.

Field of application (in Kazakh) : Алынған нәтижелер иондалған сәулеленуді тіркеуге арналған радиациялық төзімді сцинтилляциялық материалдарды әзірлеуде, ядролық және радиациялық физикада, медициналық бейнелеуде, ғарыштық зерттеулерде және радиациялық мониторинг пен дозиметрия жүйелерінде қолданылуы мүмкін