The object of research, development or design (in Russian) : Численные модели звёздных систем (звёздных скоплений), самосогласованно формирующихся из холодного молекулярного газа в централизованно-концентрированном облаке.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Суық молекулалық газдың орталықты шоғырланған бұлтынан өзара-сәйкесті түрде қалыптасатын жұлдыз жүйелерінің (жұлдыз шоғырларының) сандық модельдері.

Aim of work (in Russian) : Оценить концентрацию формирующихся скоплений и сопоставить её с предсказаниями полуаналитической модели; исследовать газоудаление, факторы, влияющие на глобальную эффективность звездообразования, а также влияние начальных газовых профилей и звёздной обратной связи на параметры скоплений.

Aim of work (in Kazakh) : Қалыптасатын шоғырлардың ықшамдылығын сандық бағалап, оны жартылай аналитикалық модельдің болжамдарымен салыстыру; газды үрлеу процессін, жаһандық жұлдыз түзілу тиімділігіне әсер ететін факторларды және бастапқы газдық профильдер мен жұлдыздық кері әсердің шоғыр параметрлерін қалай өзгертетінін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Комбинированные MHD–N-body вычислительные эксперименты; высокопроизводительные вычисления; анализ и визуализация данных.

Методы исследования (на казахском) : Біріктірілген MHD–N-body есептеулері; жоғары өнімді есептеулер (HPC); деректерді талдау және визуализация.

Obtained results and novelty (in Russian) : Реализированы серии комбинированных MHD–N-body симуляций с различными начальными условиями (чистый газ с разной центральной концентрацией; схемы со звёздами по полуаналитической рецептуре; модели с впервые внедрённой обратной связью от протожұлдыздық ағындары/джетов). Самосогласованные скопления формируются более концентрированными и быстрее, чем предсказывает полуаналитическая модель, за счёт глобального коллапса облака; включение джетов замедляет коллапс и уменьшает концентрацию. Даже при крутых профилях газа звёзды сначала образуют подсистемы, которые быстро сливаются; раннее формирование очень массивной звезды может «развести» эволюцию и привести к устойчивым несливающимся подсистемам. По проекту опубликовано 4 статьи (3 — в международных рейтинговых журналах Q1 Scopus/WoS, 1 — в отечественном журнале с ненулевым импакт-фактором, рекомендованном SHEQAC МОН РК), ещё 1 статья на рецензировании в Q1; один участник защитил PhD, второй завершил программу PhD и планирует защиту.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Әртүрлі бастапқы шарттармен біріктірілген MHD–N-body модельдері іске асырылды (әр түрлі орталық шоғырлануы бар «таза газ»; жартылай аналитикалық рецепт бойынша жұлдыздармен басталатын сызбалар; алғаш рет енгізілген протожұлдыздық ағындар/джеттер кері байланысы бар модельдер). Өзін-өзі сәйкестендіре қалыптасқан шоғырлар жартылай аналитикалық модель болжамына қарағанда тығыз әрі тез түзіледі (бұлттың жаһандық коллапсына байланысты); джеттер коллапсты баяулатып, шоғырлануды азайтады. Қатты шоғырланған газ профильдерінде де жұлдыздар алдымен ішкі шоқтарға бөлініп түзіледі; өте массивті жұлдыздың ерте пайда болуы эволюцияны таратып, бірігіп кетпейтін ішкі шоқтардың сақталуына әкелуі мүмкін. Жоба бойынша 4 мақала жарияланды (соның ішінде 3 — Scopus/WoS Q1 журналдарында, 1 — SHEQAC МЖҒМ РК ұсынған отандық журналда), тағы 1 мақала Q1 журналында қарауда; бір қатысушы PhD қорғады, екіншісі PhD бағдарламасын аяқтап, қорғауды жоспарлауда.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Программно-численная реализация комбинированных MHD–N-body расчётов; модуль звёздных джетов (нововведение); комплекс скриптов анализа/визуализации. Научная отдача: 4 публикации (3×Q1), 1 на рецензировании (Q1); подготовка кадров: 1 защищённый PhD, 1 — к защите.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Біріктірілген MHD–N-body есептеулерінің бағдарламалық іске асырылуы; жұлдыздық джеттер модулі (жаңалық); талдау/визуализация скрипттері. Ғылыми өнімділік: 4 жарияланым (3×Q1), 1 — қарауда (Q1); кадр дайындығы: 1 қорғалған PhD, 1 — қорғауға дайын.

Level of implementation (in Russian) : нет

Level of implementation (in Kazakh) : жоқ

Efficiency (in Russian) : Научная и образовательная: повышение физической достоверности моделей (учёт джетов → корректная SFE/концентрация), рост публикационной активности (3×Q1), подготовка высококвалифицированных кадров (PhD).

Efficiency (in Kazakh) : Ғылыми және білім беру тиімділігі: модельдердің физикалық шынайылығын арттыру (джеттерді ескеру → дұрыс SFE/шоғырлану), жарияланым белсенділігінің өсуі (3×Q1), жоғары білікті кадрлар дайындау (PhD).

Field of application (in Russian) : Теория и моделирование формирования звёздных скоплений; интерпретация наблюдений (Gaia, JWST и др.); разработка численных методов и учебных курсов по астрофизическому моделированию.

Field of application (in Kazakh) : Жұлдыз шоғырларының түзілуін теориялық және сандық модельдеу; бақылауларды түсіндіру (Gaia, JWST және т.б.); астрофизикалық модельдеу бойынша есептік әдістер мен оқу курстарын әзірлеу.