The object of research, development or design (in Russian) : Почвы города Астана

The object of research, development or design (in Kazakh) : Астана қаласының топырағы

Aim of work (in Russian) : Экологическое районирование и картографирование почвы города Астаны на основе комплексных исследований.

Aim of work (in Kazakh) : Астана қаласы топырағына жүргізілетін кешенді зерттеулердің нәтижелері негізінде қала топырағын экологиялық аудандастыру және оның карталарын жасау.

Методы исследования (на русском) : Процедуры отбора и анализа проб почв проводятся на основании следующих нормативных документов: (ГОСТ 17-4.4-02-084 «Охрана природы. Почва. Методы отбора и подготовки проб для химических, бактериологических, гельминтологических и паразитологических исследований», ГОСТ 17.4.2.01-81 «Охрана природы. Почвы. Номенклатура показателей санитарного состояния», ГОСТ 17.4.3.01-83 «Охрана природы. Почвы. Общие требования к отбору проб почв», ГОСТ 17.4.4.02-84 «Охрана природы. Почвы. Методы отбора и подготовки проб для химического, бактериологического, гельминтологического анализа», ГОСТ 17.14.1.02-83 «Охрана природы. Почвы. Классификация химических веществ для контроля загрязнения», ГОСТ 17.4.3.06-86 «Охрана природы. Почвы. Требования Методы определения загрязняющих веществ»). Для оценки уровня загрязнения почв использовался кумулятивный индекс загрязнения Zc, а для определения статистической значимости разницы средних значений – метод ANOVA (дисперсионный анализ). Для экологического районирования городских почв по уровню загрязнения использовались ГИС-программы (ArcGIS Pro, ArcGIS_Desktop 10.5, MapInfo, Arc Info, Arc View).

Методы исследования (на казахском) : Топырақ сынамаларын іріктеу мен талдау жүргізу рәсімдері келесі нормативтік құжаттар негізінде жүзеге асырылады: (МемСТ 17-4.4-02-084 «Табиғатты қорғау. Топырақ. Химиялық, бактериологиялық, гельминтологиялық және паразитологиялық зерттеу үшін сынамаларды іріктеу және дайындау әдістері», МемСТ 17.4.2.01-81 «Табиғатты қорғау. Топырақтар. Санитарлық жағдайларының номенклатуралық көрсеткіштері», МемСТ 17.4.3.01-83 «Табиғатты қорғау. Топырақтар. Топырақ үлгісін алуға қойылатын жалпы талаптар», МемСТ 17.4.4.02-84 «Табиғатты қорғау. Топырақтар. Химиялық, бактериологиялық, гельминтологиялық талдаулар үшін үлгілерді алу және дайындау әдістері», МемСТ 17.14.1.02-83 «Табиғатты қорғау. Топырақтар. Ластануды бақылау үшін химиялық заттардың жіктелуі», МемСТ 17.4.3.06-86 «Табиғатты қорғау. Топырақтар. Ластағыш зататрды анықтау әдістеріне қойылатын талаптар»). Топырақтың ластану деңгейін бағалау үшін Zc жиынтық ластану көрсеткіші, ал орташа мәндердің айырмашылығының статистикалық маңыздылығын анықтау үшін ANOVA (Analysis of Variance) әдісі қолданылды. Қала топырағының ластану деңгейі бойынша экологиялық аудандастыру үшін ГАЖ бағдарламасы (ArcGIS Pro, ArcGIS_Desktop 10.5, MapInfo, Arc Info, Arc View) қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Основные результаты исследования: - 3 статьи опубликованы в журналах, индексируемых в базе данных Scopus, с процентилем CiteScore выше 50, из которых в базе Web of Science 1 (одна) статья относится к рецензируемым научным изданиям категории JCR–Q4, а 2 (две) статьи – к изданиям категории JCR–Q3. - 2 статьи опубликованы в отечественных рецензируемых изданиях, рекомендованных КОКСОН; - 2 статьи опубликованы в отечественных и международных научных изданиях; - 1 монография под названием «Комплексный мониторинг загрязнения городских почв (на примере города Астаны)»; - Авторское свидетельство на серию карт «Комплексное экологическое состояние почв города Астаны». Кроме того, подготовлена 1 докторская диссертация и защищена 1 магистерская диссертация.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Негізгі зерттеу нәтижелері: - Scopus базасында CiteScore бойынша 50 (елу) процентилден жоғары барлығы 3(үш) мақала, оның ішінде Web of Science базасында 1 (бір) мақала JCR–Q4, 2 (екі) мақала JCR–Q3 санатындағы рецензияланатын ғылыми басылымдарда жарияланды; - БҒССҚК рецензияланатын отандық басылымда 2 мақала жарияланды; - Отандық Хабаршы журналда және халықаралық ғылыми басылымдарда 2 мақала жарияланды; - «Қала топырағының ластану жағдайына кешенді мониторинг (Астана қаласы мысалында)», атты 1 монография жарияланды; - «Астана қаласы топырағының кешенді экологиялық жағдайы» карталар топтамасына Авторлық куәлік алынды. Сонымен бірге 1 докторлық диссертация дайындалып, 1 магистрлік диссертация қорғалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Результаты исследования обобщены следующим образом: Разработан комплект карт на основе ГИС (ArcGIS и QGIS) и получено авторское свидетельство на индикаторы экологического состояния почвенного покрова г. Астаны. Использование результатов проекта позволит сократить сроки и повысить точность получения данных при градостроительном планировании. Полученные результаты исследования рекомендуются к применению в сфере управления земельными ресурсами города, экологического мониторинга и градостроительства.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелерінің қорытындысы Астана қаласы топырақ жамылғысының экологиялық жағдайынның көрсеткіштері бойынша ГАЖ (ArcGIS және QGIS) негізінде карталар топтамасы әзірленіп, авторлық куәлік алынды. Жоба нәтижелерін пайдалану қалалық экологиялық жоспарлау үдерісінде уақытты қысқартуға және деректердің дәлдігін арттыруға мүмкіндік береді. Алынған зерттеу нәтижелері қалалық жер ресурстарын басқару, экологиялық мониторинг және урбанистикалық жоспарлау салаларында қолдануға ұсынылады.

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследований, проводимых в рамках проекта, будут использованы для предотвращения химического, микробиологического и гельминтологического загрязнения городских почв, их рекультивации, озеленения территорий, а также для эффективного управления и проектирования земельных ресурсов городского фонда.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба аясында жүргізілген зерттеу нәтижелерін қала топырақ жамылғысын химиялық, микробиологиялық-гельминтологиялық ластанудан алдын алуда, топырақты қалпына келтіруде, көгалдандыруда, қала қорындағы жер ресурстарын тиімді басқару мен жобалауда қолданылады.

Efficiency (in Russian) : Использование результатов проекта позволит повысить эффективность градостроительного и экологического планирования, а также экологического мониторинга почвенного покрова. Полученные данные могут быть использованы в сфере управления земельными ресурсами города, при планировании мероприятий по обеспечению экологической безопасности и устойчивого развития городской территории.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның нәтижелерін пайдалану қалалық экологиялық жоспарлау мен топырақ жамылғысының экологиялық мониторинг үдерістерінің тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қалалық жер ресурстарын басқару, экологиялық қауіпсіздік шараларын жоспарлау және қаланың тұрақты дамуын қамтамасыз ету бағыттарында қолдануға болады.

Field of application (in Russian) : Управление жилья и жилищной инспекции города Астаны, управление общественного здравоохранения города Астаны, управление охраны окружающей среды и природопользования города Астаны, управление качества и контроля городской среды города Астаны, управление архитектуры, градостроительства и земельных отношений города Астаны.

Field of application (in Kazakh) : Астана қаласының тұрғын үй және тұрғын үй инспекциясы басқармасы, Астана қаласының Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасы, Астана қаласының Қоршаған ортаны қорғау және табиғатты пайдалану басқармасы, Астана қаласының қалалық орта сапасы және бақылау басқармасы, Астана қаласының сәулет, қала құрылысы және жер қатынастары басқармасы.