The object of research, development or design (in Russian) : Секретируемый белок Mycobacterium tuberculosis MPT64 и S-гликопротеин SARS-CoV-2.

The object of research, development or design (in Kazakh) : M. tuberculosis-тен секреция жасап шығатын MPT64 ақуызы және SARS-CoV-2-тың S гликопротеині болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Разработка быстрого, чувствительного, специфичного и одновременного метода обнаружения секретируемого белка MPT64 и S-гликопротеина SARS-CoV-2 с использованием много канального биосенсора на основе электрохимической импедансной спектроскопии (EIS).

Aim of work (in Kazakh) : Көп арналы EIS аптасенсорын пайдалана отырып, M. tuberculosis-тен секреция жасап шығатын MPT64 ақуызы мен SARS-CoV-2 S гликопротеинін жылдам, сезімтал, спецификалық және бір мезгілде анықтау әдісін әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Электрохимическая импедансная спектроскопия, поверхностный плазмонный резонанс, циклическая вольтамперометрия, оптический контактный угол и атомно-силовая микроскопия.

Методы исследования (на казахском) : Электрохимиялық кедергі спектроскопиясы, беттік плазмонды резонанс, циклдік вольтамметрия, оптикалық жанасу бұрышы және атомдық күш микроскопиясы.

Obtained results and novelty (in Russian) : За отчетный период (2023–2025 гг.) разработан новый бесметочный электрохимический аптасенсор для одновременного обнаружения биомаркеров M. tuberculosis и SARS-CoV-2. Проект выполнен в полном соответствии с планом. Результаты представлены на ведущих международных конференциях (ASABE, Международный семинар по биосенсорам, Всемирный конгресс по биосенсорам и др.) и опубликованы в журнале iScience (импакт фактор: 4,1; Q1); вторая статья принята к публикации в Frontiers in Bioengineering and Biotechnology (импакт фактор: 4,8; Q1), а также опубликована зарубежная конференционная статья. Один Ph.D. студент успешно защитил диссертацию по материалам проекта, укрепив потенциал Казахстана в области биоинженерии.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2023–2025 жылдар аралығындағы есепті кезеңде M. tuberculosis және SARS-CoV-2 биомаркерлерін бір мезгілде анықтауға арналған жаңа таңбасыз электрохимиялық аптасенсор әзірленді. Бұл қасиеттер аптасенсорды клиникалық және далалық жағдайларда қолдануға перспективалы құрал етеді. Жоба бекітілген жоспарға (қосымша А) толық сәйкес жүзеге асырылды. Нәтижелер ASABE халықаралық жиналысы, 11-ші Биосенсорлар семинары, Биосенсорлар жөніндегі 35 жылдық конгресс және басқа халықаралық конференцияларда жоғары бағаланды. Жобаның нәтижелері бойынша iScience журналында (Q1) бір ғылыми мақала жарияланды, ал екінші мақала Frontiers in Bioengineering and Biotechnology журналында (Q1) баспаға қабылданды және де конференциялық мақала жарияланды - бұл жарияланым талаптарын толық орындады. Жоба нәтижелері негізінде бір Ph.D. докторант өз диссертациясын сәтті қорғап, Қазақстандағы биоинженерия салаларындағы ғылыми әлеуетті нығайтты.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Оптимизация параметров повысила чувствительность и специфичность: пределы обнаружения составили 0,053 пг/мл и 0,085 пг/мл для MPT64, 0,319 пг/мл и 1,421 пг/мл для S-гликопротеина в буфере и сыворотке соответственно. Данные ЦВА, контактного угла, АСМ и ЭИС подтвердили успешную функционализацию поверхности и детекцию мишеней. Многоканальный ЭИС-аптасенсор надежно выявлял инактивированные M. tuberculosis и SARS-CoV-2 в буфере и носовой жидкости, демонстрируя высокую чувствительность, возможность одновременного анализа и сокращённое время инкубации.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Аптасенсор параметрлерін оңтайландыру оның сезімталдығы мен ерекшелігін айтарлықтай арттырды: анықтау шектері MPT64 үшін буферде 0,053 пг/мл және сарысуда 0,085 пг/мл, ал S-гликопротеин үшін тиісінше 0,319 пг/мл және 1,421 пг/мл құрады. Циклдік вольтамперометрия (CV), жанасу бұрышы, AFM және EIS деректері сенсор бетінің кезең-кезеңмен функционалдануын және нысана молекулаларды анықтаудың табысты өткенін растады. Көпарналы EIS аптасенсоры буфер мен мұрын сұйықтығында инактивацияланған M. tuberculosis және SARS-CoV-2 үлгілерін сенімді анықтады, бұл оның екі талдауды қатар жүргізу мүмкіндігін, жоғары сезімталдығын және қысқарған инкубация уақытын көрсетті.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено.

Level of implementation (in Kazakh) : Енгіздірілмеген.

Efficiency (in Russian) : Использование SPGE требует небольшого объема образца, что делает его возможным для скрининга с высокой пропускной способностью. Разработка таких комплексных, одновременных, чувствительных и быстрых инструментов обнаружения ТБ и COVID-19 в настоящее время весьма актуальна, и их доступность для медицинских работников и более широкого сообщества позволит проводить раннее выявление и лечение для улучшения результатов лечения пациентов и снижения передачи инфекции в обществе.

Efficiency (in Kazakh) : SPGE пайдалану жоғары өткізу қабілеттілігін скринингке мүмкіндік береді және шағын үлгі көлемін қажет етеді. Туберкулезді және COVID-19-ды осындай жан-жақты, бір мезгілде, сезімтал және жылдам анықтау құралдарын әзірлеу қазір өте өзекті болып табылады және олардың медицина қызметкерлері мен кең қоғамдастық үшін қолжетімді болуы пациенттердің нәтижелерін жақсарту және қауымдастық арасында жұқтыруды азайту үшін, ерте анықтауға және емдеуге мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Биоинженерия.

Field of application (in Kazakh) : Биоинженерия.