The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является тренажер, который предназначен создания дополнительных условий в обучении специалистов узкопрофильных профессий авиации и в сфере обороны страны

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі авиацияның тар бейінді мамандықтары мен елдің қорғаныс саласындағы мамандарды оқытуда қосымша жағдайлар жасауға арналған тренажер болып табылады

Aim of work (in Russian) : Разработка, апробация и внедрение технологии проектирования цифровых симуляторов с системой инженерной поддержки технической эксплуатации военной и специальной авиационной транспортной техники на основе 3D-моделирования и виртуальной реальности для обеспечения высококачественной теоретической и практической подготовки в соответствии с требованиями международных стандартов и рекомендуемой практики ICAO, EASA, IATA.

Aim of work (in Kazakh) : ICAO, EASA, IATA халықаралық стандарттарының және ұсынылатын тәжірибесінің талаптарына сәйкес жоғары сапалы теориялық және практикалық дайындықты қамтамасыз ету үшін 3D модельдеу және Виртуалды шындық негізінде әскери және арнайы авиациялық көлік техникасын техникалық пайдалануды инженерлік қолдау жүйесімен цифрлық симуляторларды жобалау технологиясын әзірлеу, сынақтан өткізу және енгізу.

Методы исследования (на русском) : * анализ документации по выполнению наземного обслуживания - для формирования алгоритмов действий * синтез - для написания технических сценариев для тренажера * 3D моделирование - для создания цифровых копий реальных объектов * диверсионный анализ - для поиска и устранения ошибок в разрабатываемом цифровом тренажере * программный дебаггинг - применение программ для поиска ошибок при разработке цифрового симулятора

Методы исследования (на казахском) : * іс-қимыл алгоритмдерін қалыптастыру үшін жер үсті қызметін орындау бойынша Құжаттаманы талдау * синтез-тренажерге арналған техникалық сценарийлерді жазу үшін * 3D модельдеу-нақты объектілердің сандық көшірмелерін жасау * диверсиялық талдау - әзірленіп жатқан Цифрлық тренажердегі қателерді іздеу және жою үшін * бағдарламалық жасақтаманы бұзу - сандық тренажерді жасау кезінде қателерді іздеу бағдарламаларын қолдану

Obtained results and novelty (in Russian) : За 2023 год: Проведён аналитический обзор существующих методов и технологий 3D-моделирования и VR-приложений, применяемых в интерактивных обучающих системах. Сформированы технические требования и техническое задание на проектирование цифровых симуляторов. Разработана технология проектирования цифровых моделей с использованием алгоритмов преобразования конструкторской документации в трёхмерные объекты. Создана база данных 3D-моделей и текстур приборных панелей и элементов управления специальной авиационной техники. За 2024 год: Спроектирован и изготовлен макет аппаратно-программного комплекса «Цифровой симулятор обслуживания и эксплуатации». Разработано методическое обеспечение для проведения тренингов с моделированием штатных и нештатных ситуаций. Создан экспериментальный тренажёрный комплекс. За 2025 год: Проведены испытания тренажёрного комплекса в условиях АО «Международный аэропорт Алматы» и АУЦ АО «Академия гражданской авиации». Разработана инновационная образовательная программа по эксплуатации военной и специальной авиационной техники. Внедрены результаты исследований в виде нового стандарта обучения персонала авиационной отрасли Казахстана. Создан центр по коммерциализации результатов НИР, обеспечивающий обучение и сертификацию специалистов согласно международным стандартам ICAO, EASA, IATA. Научная новизна: Разработана новая технология проектирования цифровых симуляторов с системой инженерной поддержки технической эксплуатации.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2023 жылға: 3D-модельдеу мен VR-қолданбалары негізінде инновациялық оқыту технологияларының талдамалық шолуы жасалды. Цифрлық симуляторларды жобалау бойынша техникалық талаптар мен техникалық тапсырма әзірленді. Конструкторлық құжаттаманы нақты объектілердің ұқсастарына түрлендіру алгоритмдері негізінде жобалау технологиясы дайындалды. Әскери және арнайы авиациялық техниканың басқару элементтері мен аспаптар панельдерінің фотореалистік 3D-модельдерінің дерекқоры құрылды. 2024 жылға: Аппараттық-бағдарламалық кешеннің тәжірибелік үлгісі дайындалды. Әскери және арнайы техникаға қызмет көрсету мен пайдалануға арналған әдістемелік қамтамасыз ету әзірленді. Эксперименттік тренажерлік кешен жасалды. 2025 жылға: Тренажерлік кешеннің сынақтары Алматы халықаралық әуежайында және Азаматтық авиация академиясында өткізілді. Әскери және арнайы авиациялық техниканы пайдалану бойынша инновациялық білім беру бағдарламасы жасалып, бекітілді. Ғылыми зерттеу нәтижелері жаңа оқыту стандарты түрінде енгізілді. ICAO, EASA және IATA халықаралық стандарттарына сәйкес мамандарды оқыту және сертификаттау орталығы құрылды. Ғылыми жаңалығы: Әскери және арнайы авиациялық техниканы техникалық пайдалану инженерлік қолдау жүйесі бар цифрлық симуляторларды жобалау технологиясы әзірленді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В настоящее время тренажер имеет следующие показатели: 1 ПК со следующими характеристиками: * Видеопамять - дискретная - 24 ГБ * Процессор Intel 13 Gen - 5 ГГц * Оперативная память - 32 ГБ 1 ПО со следующей структурой: * сцен - 1; * всего объектов - 30: аэропорт, самолет, деайсер и др; ПО имеет 2 версии: * скомпилированная - для демонстрации; * разрабатываемая - для внесения правок в работу ПО.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Қазіргі уақытта тренажер келесі көрсеткіштерге ие: 1 келесі сипаттамалары бар ДК: * Бейне жады - дискретті-24 ГБ * Intel 13 Gen Процессоры-5 ГГц * Жедел жады-32 ГБ 1 келесі құрылымы бар: * көріністер-1; * барлық нысандар-30: әуежай, ұшақ, дайсер және т. б; Бағдарламалық жасақтаманың 2 нұсқасы бар: * құрастырылған - көрсету үшін; * әзірленіп жатқан - БҚ жұмысына түзетулер енгізу үшін.

Level of implementation (in Russian) : В настоящий момент создан экспериментальный тренажер, который носит демонстративный характер в АО "Академия Гражданской Авиации" для всех желающих опробовать его.

Level of implementation (in Kazakh) : Қазіргі уақытта эксперименттік тренажер құрылды, ол "азаматтық авиация академиясы" АҚ-да оны сынап көргісі келетіндердің барлығына арналған.

Efficiency (in Russian) : Проект АР19680080 показал высокую эффективность: разработана новая технология проектирования цифровых симуляторов с инженерной поддержкой эксплуатации военной и специальной авиационной техники, создана база фотореалистичных 3D-моделей и получено три патента, что подтверждает научную новизну. Внедрение тренажерных комплексов и VR-технологий позволило сократить затраты на обучение, повысить качество подготовки специалистов и соответствие международным стандартам ICAO, EASA, IATA. Созданный центр коммерциализации обеспечивает практическое применение результатов НИР и развитие системы сертификации. Проект укрепил научный и образовательный потенциал Казахстана, способствуя национальной безопасности и модернизации авиационной отрасли.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба АР19680080 жоғары тиімділігін көрсетті: әскери және арнайы авиациялық техниканы техникалық пайдалану инженерлік қолдау жүйесі бар цифрлық симуляторларды жобалау технологиясы әзірленді, фотореалистік 3D-модельдердің дерекқоры құрылып, үш патент алынды. Тренажерлік кешендер мен VR-технологияларды енгізу оқыту шығындарын азайтып, мамандар даярлау сапасын және ICAO, EASA, IATA халықаралық стандарттарына сәйкестігін арттырды. Коммерцияландыру орталығы ғылыми нәтижелерді тәжірибеге енгізіп, сертификаттау жүйесін дамытуды қамтамасыз етті. Жоба Қазақстанның ғылыми-білім беру әлеуетін нығайтып, ұлттық қауіпсіздік пен авиация саласының жаңаруына ықпал етті.

Field of application (in Russian) : Тренажер применяется в учебных целях в рамках образовательного процесса. Также тренажер может применяться для профессиональной подготовки и переподготовки кадров, а также в качестве демонстрационного учебного материала для повышения уровня доступности знаний в узкоспециализированной среде в качестве частично публичного демонстрационного стенда на онлайн платформе.

Field of application (in Kazakh) : Тренажер оқу үдерісі шеңберінде оқу мақсаттарында қолданылады. Сондай-ақ, тренажер кадрларды кәсіби даярлау және қайта даярлау үшін, сондай-ақ жоғары мамандандырылған ортада білімге қол жетімділік деңгейін арттыру үшін демонстрациялық Оқу материалы ретінде онлайн платформада жартылай көпшілік демонстрациялық стенд ретінде қолданыла алады.