The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются черные дыры и их имитаторы

The object of research, development or design (in Kazakh) : қара құрдымдар және олардың имитаторлары

Aim of work (in Russian) : исследование кругового движения пробных частиц в аккреционном диске и светимости аккреционного диска в гравитационном поле, описываемое метриками Хартла-Торна и Кэведо-Машхуна.

Aim of work (in Kazakh) : Хартл-Торн және Кэведо-Машхун метрикаларымен сипатталатын аккрециялық дискідегі сынақ бөлшектердің дөңгелек қозғалысын және гравитациялық өрістегі аккрециялық дискінің жарықтылығын зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Методы численного решения дифференциальных уравнений, дифференциальная геометрия, тензорный анализ.

Методы исследования (на казахском) : Дифференциалдық теңдеулерді сандық шешу әдістері, дифференциалдық геометрия, тензорлық анализ.

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты исследования: В пространстве-времени Хартла–Торна и Кэведо–Машхуна были получены угловая скорость, угловой момент и энергия пробных частиц для круговых орбит, вычислен излучающий поток аккреционного диска, а также исследованы дифференциальная и спектральная светимости аккреционного диска. Новизна данного проекта, в сравнении с другими исследованиями в этом направлении, заключается в том, что в рамках этого проекта впервые были вычислены основные параметры пробных частиц в аккреционном диске ЧД и их имитаторов с использованием метрик Хартла-Торна и Кэведо-Машхуна. Кроме того, были определены поток электромагнитного излучения, дифференциальная и спектральная светимости аккреционного диска ЧД.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері: Хартл-Торн және Кэведо-Машхун кеңістік-уақытында дөңгелек орбиталар үшін сынақ бөлшектердің бұрыштық жылдамдығы мен бұрыштық моменті, энергиясы және аккрециялық дискінің сәулелену ағыны, аккрециялық дискінің дифференциалды және спектрлік жарықтықтары зерттелді. Жобаның жаңашылдығы: Алғаш рет Хартл-Торн және Кэведо-Машхун метрикаларының көмегімен қара құрдымның және олардың имитаторларының аккрециялық дискідегі сынақ бөлшектері мен негізгі параметрлері есептелді. Сондай-ақ, қара құрдым айналасындағы аккрециялық дискінің электромагниттік сәулелену ағыны, дифференциалдық және спектрлік жарықтылықтары анықталды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Проект носит чисто теоретический и фундаментальный характер. Исследования в данной области станут бесценным научным вкладом в физику черных дыр, теоретическую физику и релятивистскую астрофизику. Поэтому конструктивные и технико-экономические показатели связаны с получением новых знаний (сведений) в области физики компактных объектов, в частности в физике нейтронных звёзд и чёрных дыр.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба таза теориялық және фундаменталдық сипатқа ие. Осы бағыттағы зерттеулер қара құрдым физикасына, теориялық физикаға және релятивистік астрофизикаға құнды ғылыми үлес болмақ. Сол себепті құрылымдық және техникалық, экономикалық көрсеткіштері шағын нысандар физикасы саласында, дәлірек айтқанда, нейтрондық жұлдыздар мен қара құрдымдар физикасында жаңа білім (мәлімет) алуға негізделген.

Level of implementation (in Russian) : Новые результаты, полученные в рамках данного проекта, частично внедряются в учебный процесс по специальным курсам: вычислительная и релятивистская астрофизика, а также физика компактных объектов.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаны жүзеге асыру барысында алынған жаңа нәтижелер оқу үдерісіне есептеу және релятивистік астрофизика, сонымен бірге шағын объектілер физикасы арнайы курстары бойынша ішінара енгізілуде.

Efficiency (in Russian) : Эффективность реализации проекта заключается в построении моделей и методов, которые помогают различить черные дыры от их имитаторов, так как их спектральная светимость будет зависеть от параметров центрального объекта. Также, полученные результаты, внесут существенный вклад в современное представление о черных дырах. Предложенные исследования нацелены на изучение физики черных дыр и на получение новых знаний в области астрономии и астрофизики. Все результаты исследования будут опубликованы в рейтинговых отечественных и зарубежных журналах.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны орындаудың тиімділігі қара құрдымдарды олардың имитаторларынан ажыратуға көмектесетін модельдер мен әдістерді құруға негізделген, себебі олардың спектрлік жарықтылығы орталық нысанның параметрлеріне байланысты болады. Сондай-ақ, бұл жобада қойылған мәселелерді шешу релятивистік астрофизика саласындағы білімімізді тереңдетеді. Ұсынылып отырған зерттеу қара құрдымдардың физикасын зерттеуге және астрономия мен астрофизика саласында жаңа білім алуға бағытталған. Жобаның барлық нәтижелері жоғары санаттағы отандық және шетелдік журналдарда жарияланады.

Field of application (in Russian) : Область применения: релятивистская астрофизика, физика компактных объектов, космология.

Field of application (in Kazakh) : Қолданылу аймағы: релятивистік астрофизика, компакт объекттердің физикасы, космология.