The object of research, development or design (in Russian) : Технология транспортировки и укладки пород во внешние отвалы на открытых горных работах, обеспечивающих формирование компактного высокого отвала с минимальными затратами на подъем горной массы

The object of research, development or design (in Kazakh) : Тау-кен массасын көтеруге ең аз шығындармен жоғары үйінді қалыптастыруды қамтамасыз ететін ашық тау-кен жұмыстарында жыныстарды сыртқы үйінділерге тасымалдау және төсеу технологиясы.

Aim of work (in Russian) : Создание энергоэффективной, экологичной и экономичной технологии транспортирования и складирования горной массы в отвалы при разработке месторождений полезных ископаемых открытым способом

Aim of work (in Kazakh) : Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық тәсілмен игеру кезінде тау-кен массасын үйінділерге тасымалдау мен қоймалаудың энергияллық тиімді, экологиялық және үнемді технологиясын жасау.

Методы исследования (на русском) : На первом этапе использованы широко распространенные методы научного познания – это литературный и патентный поиск. Было проанализировано оборудования для транспортировки породы на внешние отвалы для открытых горных работ. Следующим этапом исследований были теоретические изыскания. Согласно которым была спроектирована подъёмная машина с заданными рабочими параметрами. На третьем этапе исследований был использован уже давно хорошо зарекомендованный метод исследования: компьютерное моделирование в специализированных программных комплексах, в основе которых лежит уже давно известный метод конечных элементов. В частности, для решения задач прочности оборудования, было проведено компьютерное моделирование с помощью специализированного программного комплекса SOLIDWORKS Professional

Методы исследования (на казахском) : Бірінші кезеңде ғылыми танымның кең таралған әдістері қолданылды-бұл әдеби және патенттік іздеу. Тау жыныстарын ашық тау-кен жұмыстарына арналған сыртқы үйінділерге тасымалдауға арналған жабдықтар талданды. Зерттеудің келесі кезеңі теориялық зерттеулер болды. Оған сәйкес берілген жұмыс параметрлері бар көтеру машинасы жасалған. Зерттеудің үшінші кезеңінде бұрыннан қалыптасқан зерттеу әдісі қолданылды: бұрыннан белгілі соңғы элементтер әдісіне негізделген мамандандырылған бағдарламалық жасақтама кешендеріндегі компьютерлік модельдеу. Атап айтқанда, жабдықтың беріктігі мәселелерін шешу үшін SOLIDWORKS Professional мамандандырылған бағдарламалық кешенінің көмегімен компьютерлік модельдеу жүргізілді.

Obtained results and novelty (in Russian) : На основе проведенного исследования разработана контейнерная технология транспортирования и укладки горной массы в отвал, которая приведет к улучшению всех технологических показателей работы карьера. Произойдет сокращение парка экскаваторов на отвале, что приведет к экономии энергоресурсов. Из-за отсутствия необходимости перемещаться по поверхности отвала сократится расстояние откатки автосамосвалами, что приведет к уменьшению расхода дизельного топлива. Уменьшение площади отвалов улучшит экологическую обстановку в регионе. При контейнерной технологии будут применяться оптимальные виды горной техники и все перегрузочные операции будут выполняться с высокой производительностью, что обеспечит высокий коэффициент использования оборудования. Для изготовления сменных контейнеров и подъёмных машин, а также другого вспомогательного оборудования необходимо строительство нового машиностроительного завода. Научная новизна проекта заключается в комплексном подходе к оценке разработанного комплекса оборудования контейнерной технологии с учетом всех известных факторов, способствующих снижению себестоимости отвалообразования.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеу негізінде карьер жұмысының барлық технологиялық көрсеткіштерін жақсартуға әкелетін тау-кен массасын үйіндіге тасымалдау мен төсеудің контейнерлік технологиясы әзірленді. Үйіндідегі экскаваторлар паркінің қысқаруы орын алады, бұл энергия ресурстарын үнемдеуге әкеледі. Үйіндінің бетімен қозғалу қажеттілігінің болмауына байланысты автосамосвалдармен жылжу қашықтығы қысқарады, бұл дизель отынын тұтынудың төмендеуіне әкеледі. Үйінділердің көлемін азайту аймақтағы экологиялық жағдайды жақсартады. Контейнерлік технологиямен тау-кен техникасының оңтайлы түрлері қолданылатын болады және барлық қайта тиеу операциялары жоғары өнімділікпен орындалатын болады, бұл жабдықты пайдаланудың жоғары коэффициентін қамтамасыз етеді. Ауыстырылатын контейнерлер мен көтергіш машиналарды, сондай-ақ басқа да қосалқы жабдықтарды жасау үшін жаңа машина жасау зауытын салу қажет. Жобаның ғылыми жаңалығы үйінділердің өзіндік құнын төмендетуге ықпал ететін барлық белгілі факторларды ескере отырып, контейнерлік технологияның дамыған жабдықтар кешенін бағалаудың кешенді тәсілінен тұрады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанная технологическая схема контейнерного подъёма на отвалах обладает достаточной надежностью и гибкостью. Она позволяет постепенно наращивать высоту подъема, распределить оборудование подъёма по всему отвалу, распределить горную породу по разным видам, что даст возможность дальнейшего её использования. Выполненные расчеты элементов приводов подъёмной машины показывают, что на полезную работу затрачивается 54% всей работы цикла, что выше, чем у различных моделей экскаваторов в карьере. Выполненный предварительный расчет экономических показателей технологии говорит о её несомненных преимуществах перед существующими технологиями транспортировки горной массы из карьеров.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Үйінділердегі контейнерді көтерудің дамыған технологиялық схемасы жеткілікті сенімділік пен икемділікке ие. Бұл көтерілу биіктігін біртіндеп арттыруға, көтерілу жабдықтарын бүкіл үйіндіге таратуға, тау жыныстарын әртүрлі түрлерге таратуға мүмкіндік береді, бұл оны одан әрі пайдалануға мүмкіндік береді. Көтергіш машинаның жетек элементтерінің есептеулері пайдалы жұмыстарға циклдің барлық жұмысының 54% жұмсалатынын көрсетеді, бұл карьердегі экскаваторлардың әртүрлі модельдеріне қарағанда жоғары. Технологияның экономикалық көрсеткіштерін алдын-ала есептеу оның карьерлерден тау-кен массасын тасымалдаудың қолданыстағы технологияларына қарағанда сөзсіз артықшылықтарын көрсетеді

Level of implementation (in Russian) : Получен акт о принятии к внедрению методики «Проектирование комплекса оборудования для контейнерной технологии укладки горных пород в отвал при открытой добыче полезных ископаемых» в ТОО «Восточная буровая компания».

Level of implementation (in Kazakh) : "Восточная бұрғылау компаниясы" ЖШС-де пайдалы қазбаларды ашық өндіру кезінде тау жыныстарын үйіндіге төсеудің контейнерлік технологиясына арналған жабдықтар кешенін жобалау әдістемесін енгізуге қабылдау туралы акт алынды.

Efficiency (in Russian) : Эффективность реализуемого проекта достигается за счет снижения экологического воздействия горного производства на близлежащую территорию и снижения себестоимости укладки и транспортирования горных пород на отвал, за счет снижения потребления электроэнергии.

Efficiency (in Kazakh) : Іске асырылып жатқан жобаның тиімділігіне жақын маңдағы аумаққа тау-кен өндірісінің экологиялық әсерін азайту және электр энергиясын тұтынуды азайту есебінен үйіндіге тау жыныстарын төсеу және тасымалдау құнын төмендету есебінен қол жеткізіледі.

Field of application (in Russian) : Горнодобывающие предприятия, ведущие разработку месторождений полезных ископаемых открытым способом.

Field of application (in Kazakh) : Пайдалы қазбалар кен орындарын ашық тәсілмен игеруді жүргізетін тау-кен өндіру кәсіпорындары