The object of research, development or design (in Russian) : рынок труда и система образования

The object of research, development or design (in Kazakh) : еңбек нарығы мен білім беру жүйесі

Aim of work (in Russian) : разработка теоретического обоснования и практических рекомендаций обеспечения сбалансированного взаимодействия системы образования и рынка труда, направленного на согласование их интересов, потребностей с целью снижения дисбаланса структуры спроса и предложения рабочей силы в условиях цифровизации экономики

Aim of work (in Kazakh) : Экономиканы цифрландыру жағдайында жұмыс күшіне сұраныс пен ұсыныс құрылымының теңгерімсіздігін төмендету мақсатында олардың мүдделерін, қажеттіліктерін үйлестіруге бағытталған білім беру жүйесі мен еңбек нарығының теңгерімді өзара іс-қимылын қамтамасыз етудің теориялық негіздемесі мен практикалық ұсынымдарын әзірлеу

Методы исследования (на русском) : В рамках исследования применён междисциплинарный подход, сочетающий теоретико-аналитические и эмпирические методы. Использовались экономико-статистический анализ, методы социологических опросов, экспертных интервью, а также институциональный и компетентностный подходы. Оценка соответствия между системой образования и требованиями рынка труда проводилась с использованием индексов и цифровых инструментов мониторинга. Для повышения достоверности результатов применялись стандартизированные методы сбора и верификации данных, включая перекрёстную проверку информации из официальных и альтернативных источников.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында теориялық-аналитикалық және эмпирикалық тәсілдерді біріктіретін пәнаралық әдіс қолданылды. Экономикалық-статистикалық талдау, социологиялық сауалнамалар, сараптамалық сұхбаттар, сондай-ақ институционалдық және құзыреттілікке негізделген әдістер пайдаланылды. Білім беру жүйесі мен еңбек нарығы талаптарының сәйкестігін бағалау үшін арнайы индекстер мен цифрлық мониторинг құралдары қолданылды. Зерттеу нәтижелерінің дәлдігі мен сенімділігін арттыру мақсатында ресми және балама дереккөздер негізінде стандартталған ақпарат жинау және деректерді айқындау әдістері қолданылды

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе исследования был разработан научно обоснованный механизм сбалансированного взаимодействия между системой образования и рынком труда в условиях цифровизации экономики. Сформированы концептуальная модель согласования образовательных траекторий с потребностями экономики, индекс соответствия компетенций (Skill Match Index), а также система прогнозирования потребностей в кадрах, учитывающая отраслевые и региональные особенности. Научная новизна заключается в формализации подходов к согласованию профессионального спроса и образовательного предложения в условиях цифровой трансформации, обосновании институциональных механизмов партнёрства между государством, бизнесом и вузами, а также в разработке прикладных инструментов, направленных на повышение адаптивности системы подготовки кадров к изменениям в структуре экономики.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижесінде цифрландыру жағдайында білім беру жүйесі мен еңбек нарығы арасындағы теңгерімді өзара іс-қимыл тетігі ғылыми негізделіп әзірленді. Экономика талаптарына сай білім беру траекторияларын үйлестірудің тұжырымдамалық моделі, құзыреттердің сәйкестік индексі (Skill Match Index), сондай-ақ кадрларға деген сұранысты болжау жүйесі ұсынылды. Зерттеу барысында цифрландыру жағдайында білім беру жүйесі мен еңбек нарығы арасындағы теңгерімді өзара іс-қимылды қамтамасыз ететін ғылыми негізделген тетік әзірленді. Экономиканың қажеттіліктеріне сәйкес білім беру траекторияларын үйлестірудің тұжырымдамалық моделі құрылды, құзыреттердің сәйкестік индексі (Skill Match Index) әзірленді, сондай-ақ салалық және өңірлік ерекшеліктерді ескеретін кадрларға деген сұранысты болжау жүйесі ұсынылды. Ғылыми жаңалық кәсіби сұраныс пен білім беру ұсынысын цифрлық трансформация жағдайында үйлестіру тәсілдерін формализациялау, мемлекет, бизнес және жоғары оқу орындары арасындағы әріптестік механизмдерін негіздеу, сондай-ақ кадрларды даярлау жүйесінің экономикалық құрылымдағы өзгерістерге бейімделу қабілетін арттыруға бағытталған қолданбалы құралдарды әзірлеу арқылы көрініс табады

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В ходе исследования были разработаны ключевые конструктивные элементы, направленные на обеспечение согласованности между системой образования и рынком труда. В их числе – концептуальная модель механизма взаимодействия, цифровая модель экосистемы «образование – рынок труда», индекс соответствия компетенций (Skill Match Index), а также система прогнозирования кадровых потребностей. Эти разработки отражают переход к экосистемному и аналитически управляемому подходу в сфере подготовки кадров. С позиции технико-экономических показателей, применение предложенных инструментов способствует повышению точности выявления дефицита компетенций в среднем на 25–30 процентов, сокращает временной разрыв между изменениями в требованиях рынка труда и адаптацией образовательных программ, а также повышает гибкость и адаптивность образовательной системы за счёт использования цифровых решений и механизмов обратной связи. Кроме того, внедрение разработанного механизма позволяет снизить уровень структурного несоответствия между выпускниками и реальными потребностями работодателей, особенно в инженерно-технической и IT-сферах, что повышает эффективность подготовки кадров и их трудоустройства.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеу барысында білім беру жүйесі мен еңбек нарығы арасындағы үйлесімділікті қамтамасыз етуге бағытталған негізгі конструктивтік элементтер әзірленді. Олардың қатарына өзара іс-қимыл тетігінің тұжырымдамалық моделі, «білім – еңбек нарығы» цифрлық экожүйесінің моделі, құзыреттердің сәйкестік индексі (Skill Match Index), сондай-ақ кадрларға деген сұранысты болжау жүйесі кіреді. Бұл әзірлемелер кадр даярлау саласында экожүйелік және аналитикалық басқаруға негізделген тәсілге көшуді көрсетеді. Технико-экономикалық тұрғыдан алғанда, ұсынылған құралдарды қолдану құзыреттер тапшылығын анықтау дәлдігін орта есеппен 25–30 пайызға арттыруға, еңбек нарығындағы өзгерістер мен білім беру бағдарламаларын бейімдеу арасындағы уақытты қысқартуға, сондай-ақ кері байланыс пен цифрлық шешімдерді пайдалану арқылы білім беру жүйесінің икемділігі мен бейімделгіштігін арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар әзірленген механизмнің енгізілуі түлектер мен жұмыс берушілер талаптарының арасындағы құрылымдық сәйкессіздікті азайтуға ықпал етеді, әсіресе инженерлік-техникалық және IT салаларында, бұл кадрларды даярлау мен оларды жұмыспен қамту тиімділігін арттырады.

Level of implementation (in Russian) : Результаты проекта прошли апробацию и частичное внедрение в деятельности государственных и региональных органов, а также в аналитической и образовательной практике. В частности: - были внедрены в аналитическую деятельность «Управление экономики и бюджетного планирования Павлодарской области» и ГУ «Управление цифровых технологий Павлодарской области», что подтверждено соответствующими актами внедрения; - аналитические выводы и концептуальные положения исследования использованы при разработке предложений по совершенствованию взаимодействия системы образования и рынка труда на региональном уровне; - материалы исследования включены в учебный процесс Торайгыров университета в рамках курса Development of Human Resourses (докторантура); - нашли отражение в подготовленных и защищённых магистерских диссертациях по тематике рынка труда, взаимодействия стейкхолдеров рынка образовательных услуг; - отдельные результаты представлены в виде публикаций в научных изданиях и докладов на международных конференциях, монографии, что обеспечивает их научную и практическую тиражируемость. Таким образом, степень внедрения результатов проекта может быть оценена как высокая, поскольку они нашли отражение в аналитической, образовательной и управленческой практике и могут быть использованы при дальнейшем совершенствовании региональной и национальной политики в сфере развития человеческого капитала.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба нәтижелері мемлекеттік және өңірлік органдардың, сондай-ақ талдамалық және білім беру құрылымдарының қызметінде сыннан өтіп, ішінара енгізілді. Атап айтқанда: - «Павлодар облысының Экономика және бюджет жоспарлау басқармасының» және «Павлодар облысының Цифрлық технологиялар басқармасының» талдамалық қызметіне енгізіліп, бұл тиісті ендіру актілерімен расталды; - зерттеудің талдамалық қорытындылары мен тұжырымдамалық ережелері өңірлік деңгейде білім беру жүйесі мен еңбек нарығының өзара іс-қимылын жетілдіру жөніндегі ұсыныстарды әзірлеу кезінде пайдаланылды; - зерттеу материалдары Торайғыров университетінің оқу процесіне Development of Human Resources (докторантура) курсының аясында енгізілді; - нәтижелер еңбек нарығы, білім беру қызметтері нарығының мүдделі тараптарының өзара іс-қимылы тақырыбында дайындалған және қорғалған магистрлік диссертацияларда өз көрінісін тапты; - жекелеген нәтижелер ғылыми журналдардағы мақалалар, халықаралық конференциялардағы баяндамалар және монография түрінде ұсынылып, олардың ғылыми және практикалық таралуын қамтамасыз етті. Осылайша, жоба нәтижелерінің ендіру дәрежесі жоғары деп бағаланады, себебі олар талдамалық, білім беру және нормативтік-ұйымдастырушылық тәжірибеде қолданылып, адами капиталды дамыту саласындағы өңірлік және ұлттық саясатты жетілдіруге мүмкіндік береді.

Efficiency (in Russian) : Разработанные в рамках исследования модели и инструменты продемонстрировали высокую прикладную ценность и практическую значимость. Их применение способствует повышению качества планирования образовательных программ, улучшению согласованности подготовки кадров с потребностями экономики и снижению структурного дисбаланса на рынке труда. Использование индекса соответствия компетенций позволяет точнее идентифицировать дефицит навыков, а цифровые аналитические инструменты обеспечивают более оперативную адаптацию образовательной системы к изменениям. Внедрение предложенного механизма усиливает потенциал стратегического управления человеческим капиталом и способствует формированию устойчивых партнерств между государством, бизнесом и системой образования.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу аясында әзірленген модельдер мен құралдар жоғары қолданбалы құндылығы мен практикалық маңыздылығын көрсетті. Оларды қолдану білім беру бағдарламаларын жоспарлау сапасын арттыруға, кадрлар даярлау мен экономиканың қажеттіліктері арасындағы үйлесімділікті жақсартуға және еңбек нарығындағы құрылымдық теңгерімсіздікті төмендетуге ықпал етеді. Құзыреттердің сәйкестік индексін пайдалану дағдылар тапшылығын дәлірек анықтауға мүмкіндік береді, ал цифрлық талдамалық құралдар білім беру жүйесінің өзгерістерге жедел бейімделуін қамтамасыз етеді. Ұсынылған тетікті енгізу адами капиталды стратегиялық басқару әлеуетін күшейтіп, мемлекет, бизнес және білім беру жүйесі арасындағы тұрақты әріптестікті қалыптастыруға ықпал етеді.

Field of application (in Russian) : Результаты исследования могут быть использованы органами государственного управления, региональными структурами, образовательными организациями и работодателями при разработке и реализации политики в сфере подготовки кадров, развития человеческого капитала и согласования спроса и предложения на рынке труда. Методические подходы, индикаторы и аналитические инструменты, разработанные в рамках проекта, применимы при стратегическом планировании образовательных программ, формировании региональных программ занятости, а также в процессе обновления профессиональных стандартов. Материалы исследования также представляют интерес для научно-исследовательских и экспертных организаций, занимающихся вопросами цифровой трансформации, устойчивого развития и модернизации системы образования.

Field of application (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері кадрларды даярлау, адами капиталды дамыту және еңбек нарығындағы сұраныс пен ұсынысты үйлестіру саласындағы саясатты әзірлеу және іске асыру кезінде мемлекеттік басқару органдары, өңірлік құрылымдар, білім беру ұйымдары мен жұмыс берушілер тарапынан пайдаланылуы мүмкін. Жоба аясында әзірленген әдістемелік тәсілдер, индикаторлар мен талдамалық құралдар білім беру бағдарламаларын стратегиялық жоспарлау, өңірлік жұмыспен қамту бағдарламаларын қалыптастыру, сондай-ақ кәсіби стандарттарды жаңарту үдерісінде қолдануға жарамды. Сонымен қатар, зерттеу материалдары цифрлық трансформация, орнықты даму және білім беру жүйесін жаңғырту мәселелерімен айналысатын ғылыми-зерттеу және сараптамалық ұйымдар үшін де өзекті болып табылады.