The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования, в соответствии, с целью проекта, являются пробы руд, отходов обогащения и концентратов цветных металлов (медь, цинк), а также культуры микроорганизмов, выделенные в ходе выполнения НИР для проведения биотехнологических испытаний по переработке минерального сырья. В ходе НИР будут разработаны подходы, позволяющие перерабатывать бедные сульфидные руды и отходы обогащения.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны жобаның мақсатына сәйкес рудалардың үлгілері, байыту қалдықтары және түсті металдар концентраттары (мыс, мырыш), сондай-ақ биотехнологиялық сынақтарды жүргізу үшін зерттеулерді жүзеге асыру кезінде бөлінген микробтық дақылдар болып табылады. минералды шикізатты өңдеуге арналған. Зерттеулер барысында төмен сұрыпты сульфидті кендерді және байыту қалдықтарын өңдеуге мүмкіндік беретін тәсілдер әзірленетін болады

Aim of work (in Russian) : Цель – разработка гидрометаллургических подходов, позволяющих с высокой эффективностью извлекать цветные металлы из бедных сульфидных полиметаллических руд и отходов обогащения, переработка которых существующими способами нерационально.

Aim of work (in Kazakh) : Мақсат – нашар сульфидті полиметалл кендері мен байыту қалдықтарынан жоғары тиімділікпен түсті металдарды алуға мүмкіндік беретін гидрометаллургиялық тәсілдерді әзірлеу, оларды өңдеу қолданыстағы әдістермен ұтымсыз болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Для выполнения исследований реализации проекта были использованы следующие методы: - при проведении испытаний по биовыщелачиванию и химическому выщелачиванию использовали методы, которые позволяют оценивать выщелачивание металлов из сульфидных и оксидных минералов (измерение pH, окислительно-восстановительного потенциала (Eh) (с помощью прибора pH-150МИ («Измерительная техника», РФ), содержание двух- и трехвалентного железа с помощью трилонометрического титрования и численности клеток микроорганизмов с помощью фазово-контрастной микроскопии, концентрацию меди и цинка в среде с помощью атомно-абсорбционного спектрометра КВАНТ-2мт (Кортэк, Россия)); - для определения популяций микроорганизмов применяли метод методом метабаркодирования (метабаркодинга) фрагментов V3-V4 гена 16S рРНК и их высокопроизводительного секвенирования на на приборе MiSeq (Illumina, США).

Методы исследования (на казахском) : Жобаның жүргізу үшін келесі әдістер қолданылды: - биосілтісіздендіру және химиялық сілтісіздендіру бойынша сынақтарды жүргізу кезінде біз металдардың сульфидті және оксидті минералдардан шаймалануын бағалауға мүмкіндік беретін әдістерді қолдандық (рН өлшеу, тотығу-тотықсыздану потенциалы (Eh) (pH-150MI құрылғысын пайдалану (Өлшеу жабдығы, Ресей Федерациясы), трилонометриялық титрлеуді қолданатын екі және үш валентті темірдің құрамы және фазалық-контрастты микроскопия көмегімен микроорганизм жасушаларының саны, КВАНТ-2мт атомдық абсорбциялық спектрометрдің көмегімен ортадағы мыс пен мырыш концентрациясы (Кортек, Ресей); - микроорганизмдердің популяциясын анықтау үшін 16S rRNA генінің V3-V4 фрагменттерін метабаркодтау (метабаркодтау) әдісін және олардың MiSeq құрылғысында (Illumina, АҚШ) жоғары өткізу қабілеттілігін секвенирлеу әдісін қолдандық.

Obtained results and novelty (in Russian) : Выделены ацидофильные микроорганизмы, активные при 25–50 °C, окисляющие Fe²⁺, серу и сульфидные минералы. Метабаркодинг гена 16S рРНК выявил различия микробных сообществ, обусловленные их физиологическими свойствами. Проведены опыты по кислотному и биовыщелачиванию медно-цинковых руд и пиритных хвостов. Установлено, что кислотное выщелачивание эффективно при высоких концентрациях NaCl и Fe³⁺, а биовыщелачивание — без реагентов. Показана возможность селективного извлечения Cu, Zn и повышения извлечения Au. Продуктивные растворы, полученные из отходов обогащения, проявили высокую химическую активность и пригодность для переработки бедных руд и некондиционных концентратов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 25–50 °C температурада белсенді ацидофильді микроорганизмдердің дақылдары бөлініп алынып, олардың Fe²⁺, күкірт және сульфидті минералдарды тотықтыру қабілеті анықталды. 16S рРНҚ генінің V3–V4 аймақтарын метабаркодтау нәтижесінде микробтық құрамның айырмашылықтары олардың физиологиялық ерекшеліктерімен байланысты екені көрсетілді. Қышқылдық және биошаймалау зерттеулері нәтижесінде биошаймалау мыс пен мырышты реагентсіз бөліп алуға мүмкіндік берсе, қышқылдық шаймалау селективті түрде Cu, Zn және Au алынуын арттырды. Байыту қалдықтарынан алынған өнімді ерітінділердің басқа кен түрлерінен металдарды тиімді бөліп алуға жарамды жоғары химиялық белсенділігі дәлелденді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Полученные в 2025 году результаты соответствуют требованиям, установленным при разработке плана НИР 1. Были проведены лабораторные испытания по перколяторному биовыщелачиванию полиметаллических руд. 2. Была изучена динамика выщелачивания отходов обогащения сернокислотными растворами разной концентрации, а также сернокислотными растворами в присутствии хлорид-иона.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 2025 жылы алынған нәтижелер зерттеу жоспарын әзірлеу кезінде белгіленген талаптарға сәйкес келеді 1. Полиметалл кендерін перколяторлық биосілтілеуге зертханалық сынақтар жүргізілді. 2. Хлорид ионының қатысуымен әртүрлі концентрациядағы күкірт қышқылы ерітінділерімен, сондай-ақ күкірт қышқылы ерітінділерімен байыту қалдықтарын шаймалау динамикасы зерттелді. Таңдалған кен үлгілері зерттеу жұмысын жоспарлау кезінде тұжырымдалған талаптарға сай болды.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Проведенные исследования показали, что предложенные методы и подходы по своей эффективности соответствуют цели и задачам НИР.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеулер ұсынылған әдістер мен тәсілдер тиімділігі жағынан зерттеу жұмысының мақсаттары мен міндеттеріне сәйкес келетінін көрсетті.

Field of application (in Russian) : Область применения результатов НИР – развитие новых технологий для нужд горно-металлургического комплекса.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану аясы тау-кен металлургия кешенінің қажеттіліктері үшін жаңа технологияларды әзірлеу болып табылады.