The object of research, development or design (in Russian) : обучающиеся по медицинским, техническим и гуманитарным направлениям подготовки высших учебных заведений (далее ВУЗ) городов Астаны, Караганды и Алматы.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Астана, Қарағанды және Алматы қалалары жоғары оқу орындарында медициналық, техникалық және гуманитарлық бағыттар бойынша білім алушылар.

Aim of work (in Russian) : изучение уровня грамотности в вопросах здоровья обучающихся ВУЗов Республики Казахстан (далее РК) для совершенствования подходов к продвижению и укреплению здоровья молодежи.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындары білім алушыларының денсаулық сауаттылық деңгейін зерттеу және жастардың денсаулығын ілгерілету мен нығайтуға бағытталған тәсілдерді жетілдіру.

Методы исследования (на русском) : социологический, статистический. В исследовании с поперечным дизайном использовались валидизированные опросники HLS19-Q12, HLS19-DIGI, HLS19-VAC и HLS19-NAV на казахском и русском языках. Шкалы HLS19-Q12 проверялись на надёжность и валидность (альфа Кронбаха). Анализ включал факторный, корреляционный методы, проверку значимости различий и построение прогностических моделей. Впервые в Казахстане проведена комплексная оценка общей, цифровой, навигационной и вакцинационной грамотности студентов ВУЗов, выявлены влияния социально-демографических факторов, а также взаимосвязи грамотности с поведением и самооценкой здоровья. Результаты исследования показали у обучающихся преимущественно адекватный и высокий уровень грамотности в вопросах здоровья. Снижение уровня связано с регионом происхождения, трудностями поиска информации, отсутствием навыков неотложной помощи, курением, низкой самооценкой здоровья и пропусками занятий. Факторы, положительно связанные с уровнем грамотности в вопросах здоровья в данном исследовании: направление обучения, доступность медицинских обследований и лечения, социальные связи и поддержка, возраст, социальный статус.

Методы исследования (на казахском) : әлеуметтік, статистикалық. Көлденең дизайндағы зерттеуде қазақ және орыс тілдеріндегі валидизацияланған HLS19-Q12, HLS19-DIGI, HLS19-VAC және HLS19-NAV сауалнамалары қолданылды. HLS19-Q12 шкалаларының сенімділігі мен валидтілігі (альфа Кронбах) тексерілді. Талдауға факторлық және корреляциялық әдістер, айырмашылықтардың маңыздылығын тексеру және болжамдық модельдер құру енгізілді. Қазақстанда алғаш рет студенттердің жалпы, цифрлық, навигациялық және вакцинациялық денсаулық сауаттылығының кешенді бағасы жүргізіліп, әлеуметтік-демографиялық факторлардың әсері, сондай-ақ сауаттылық деңгейінің денсаулыққа қатысты мінез-құлықпен және денсаулықты өзіндік бағалаумен байланысы анықталды. Зерттеу нәтижелері студенттердің денсаулық мәселелері бойынша негізінен жеткілікті және жоғары деңгейдегі сауаттылыққа ие екенін көрсетті. Деңгейдің төмендеуі шыққан өңірімен, денсаулық туралы ақпарат іздеудегі қиындықтармен, шұғыл көмек көрсету дағдыларының болмауымен, шылым шегумен, денсаулықты нашар деп өзіндік бағалаумен және сабақ қалдырумен байланысты болды. Бұл зерттеуде денсаулық сауаттылығы деңгейімен оң байланыста болған факторлар: оқу бағыты, медициналық тексерулер мен емнің қолжетімділігі, әлеуметтік байланыстар мен қолдау, жас және әлеуметтік мәртебе.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе исследования впервые в Республике Казахстан проведена комплексная оценка уровня грамотности в вопросах здоровья обучающихся вузов с использованием адаптированных русской и казахской версий анкеты HLS19. Анализ позволил выявить ключевые детерминанты формирования грамотности — академические, социально-демографические и поведенческие факторы. Установлено, что высокий уровень общей грамотности по вопросам здоровья у студентов формируется под влиянием направления подготовки, самооценки здоровья, образовательного профиля и условий проживания. На основе полученных данных разработан и внедрён силлабус «Грамотность в вопросах здоровья, цифрового здоровья, вакцинации и навигации в системе здравоохранения», рекомендованный для включения в образовательные программы вузов. Результаты исследования опубликованы в ведущих международных научных журналах (Scopus Q1–Q2) и представлены на международных конференциях, что подтверждает высокий уровень научной и практической значимости проекта.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу барысында Қазақстан Республикасында алғаш рет HLS19 сауалнамасының бейімделген орыс және қазақ нұсқаларын пайдалана отырып, ЖОО білім алушыларының денсаулығы мәселелеріндегі сауаттылық деңгейіне кешенді бағалау жүргізілді. Талдау сауаттылықты қалыптастырудың негізгі детерминанттарын — академиялық, әлеуметтік-демографиялық және мінез-құлық факторларын анықтауға мүмкіндік берді. Студенттердегі денсаулық мәселелері бойынша жалпы сауаттылықтың жоғары деңгейі дайындық бағыты, Денсаулықты өзін-өзі бағалау, білім беру бейіні және өмір сүру жағдайларының әсерінен қалыптасатыны анықталды. Алынған мәліметтер негізінде жоғары оқу орындарының білім беру бағдарламаларына енгізу үшін ұсынылған "Денсаулық, цифрлық денсаулық, вакцинация және денсаулық сақтау жүйесіндегі навигация мәселелеріндегі сауаттылық" силлабусы әзірленіп, енгізілді. Зерттеу нәтижелері жетекші халықаралық ғылыми журналдарда (Scopus Q1-Q2) жарияланды және халықаралық конференцияларда ұсынылды, бұл жобаның ғылыми және практикалық маңыздылығының жоғары деңгейін растайды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : НИР представляет собой научно-практическую разработку с высокой степенью завершённости и практической значимости. По совокупности показателей проект характеризуется: высокой научной результативностью (валидированные инструменты, международные публикации); социально-экономическим эффектом — развитие компетенций студентов и повышение медицинской грамотности населения РК; соответствием требованиям МЗ РК и национальным приоритетам в области здоровья и образования.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : ҒЗЖ-бұл толықтығы мен практикалық маңыздылығы жоғары ғылыми-практикалық даму. Көрсеткіштер жиынтығы бойынша жоба: жоғары ғылыми нәтижелілікпен (валидацияланған құралдар, халықаралық Жарияланымдар); әлеуметтік-экономикалық тиімділікпен — студенттердің құзыреттерін дамыту және ҚР халқының медициналық сауаттылығын арттыру; ҚР ДСМ талаптарына және денсаулық пен білім беру саласындағы ұлттық басымдықтарға сәйкестігімен сипатталады.

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения результатов проекта оценивается как высокая. Разработанный и адаптированный для казахстанского контекста опросник HLS19-Q12 успешно прошёл апробацию на крупной выборке студентов и может использоваться в дальнейшем для мониторинга уровня здоровья-грамотности в вузах страны. Разработан силлабус «Грамотность в вопросах здоровья, цифрового здоровья, вакцинации и навигации в системе здравоохранения», зарегистрированный в государственном реестре прав на объекты авторского права. Материалы исследования используются при совершенствовании образовательных программ, а также в научно-исследовательской и профилактической деятельности вузов. Проект имеет не только научную, но и прикладную ценность, а его инструменты и выводы могут быть внедрены в систему профилактической работы в сфере студенческого здоровья и общественного здравоохранения Казахстана.

Level of implementation (in Kazakh) : Жоба нәтижелерін енгізу деңгейі жоғары деп бағаланады. Қазақстандық контекст үшін әзірленген және бейімделген HLS19-Q12 сауалнамасы студенттердің ірі үлгісінде сынақтан сәтті өтті және одан әрі еліміздің жоғары оқу орындарындағы Денсаулық-сауаттылық деңгейін мониторингтеу үшін пайдаланылуы мүмкін. Авторлық құқық объектілеріне құқықтардың мемлекеттік тізілімінде тіркелген "денсаулық, цифрлық денсаулық, вакцинация және денсаулық сақтау жүйесіндегі навигация мәселелеріндегі сауаттылық" силлабусы әзірленді. Зерттеу материалдары білім беру бағдарламаларын жетілдіруде, сондай-ақ жоғары оқу орындарының ғылыми-зерттеу және профилактикалық қызметінде қолданылады. Жобаның ғылыми ғана емес, қолданбалы құндылығы да бар, оның құралдары мен қорытындылары Қазақстанның студенттік денсаулығы мен қоғамдық денсаулық сақтау саласындағы профилактикалық жұмыс жүйесіне енгізілуі мүмкін.

Efficiency (in Russian) : Проведённое исследование продемонстрировало высокую эффективность разработанных подходов к формированию грамотности в вопросах здоровья среди студентов. Полученные данные подтвердили рост уровня общей, цифровой, навигационной и вакцинационной грамотности, а также позитивное влияние на самооценку здоровья и формирование здорового образа жизни. Внедрение силлабуса способствует развитию компетенций в сфере здравоохранения и повышению мотивации обучающихся к ответственному отношению к своему здоровью. Эффективность проекта оценивается как высокая, с доказанным практическим и образовательным результатом.

Efficiency (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеу студенттер арасында Денсаулық мәселелерінде сауаттылықты қалыптастырудың әзірленген тәсілдерінің жоғары тиімділігін көрсетті. Нәтижелер жалпы, цифрлық, навигациялық және вакцинациялық сауаттылық деңгейінің өсуін, сондай-ақ денсаулықты өзін-өзі бағалауға және салауатты өмір салтын қалыптастыруға оң әсерін растады. Силлабусты енгізу Денсаулық сақтау саласындағы құзыреттерді дамытуға және білім алушылардың өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауға уәждемесін арттыруға ықпал етеді. Жобаның тиімділігі дәлелденген практикалық және білім беру нәтижесімен жоғары деп бағаланады.

Field of application (in Russian) : совершенствование образовательных программ ВУЗов Казахстана для повышения грамотности обучающихся в вопросах здоровья.

Field of application (in Kazakh) : студенттердің денсаулық мәселелеріндегі сауаттылығын арттыру мақсатында Қазақстан ЖОО білім беру бағдарламаларын жетілдіру.