The object of research, development or design (in Russian) : сорта, гибриды и линии зерновых культур

The object of research, development or design (in Kazakh) : сорттар, астық дақылдарының будандары мен линиялары

Aim of work (in Russian) : Повышение потенциала продуктивности, качества зерна, устойчивости к абиотическим и биотическим факторам среды зерновых культур посредством создания новых сортов и гибридов на основе достижений классической селекции и биотехнологии растений для различных почвенно-климатических зон Казахстана и организация их первичного семеноводства

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстанның әртүрлі топырақ-климаттық аймақтары үшін өсімдіктердің классикалық селекциясы мен биотехнологиясының жетістіктері негізінде жаңа сорттар мен будандарды құру арқылы дәнді дақылдар ортасының абиотикалық және биотикалық факторларына төзімділік, астық өнімділігінің әлеуетін арттыру және олардың бастапқы тұқым шаруашылығын ұйымдастыру

Методы исследования (на русском) : селекционные, иммунологические, биохимические, биотехнологические, молекулярные

Методы исследования (на казахском) : селекциялық, иммунологиялық, биохимиялық, биотехнологиялық, молекулалық.

Obtained results and novelty (in Russian) : По результатам селекции созданы и переданы в ГКСИСК новые 14 сортов сельскохозяйственных культур. Поданы 14 заявок на получение патентов Республики Казахстан на селекционные достижения, получен 1 патент на селекционное достижение. Опубликовано 18 статей в журналах рекомендованных КОКСНВО, 4 научные статьи в журналах входящих в базы данных Scopus, 2 тезиса на научно-практических конференциях. Оформлены 7 актов внедрения. Издана 1 рекомендация. Проведено 9 "День поля".

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Селекция нәтижесі бойынша дәнді дақылдардың 14 жаңа сортты құрылды және Ауыл шаруашылығы дақылдарын сорттық сынау жөніндегі мемлекеттік комиссиясына берілді. Ауыл шаруашылығын зерттеу және дамыту жөніндегі мемлекеттік комитетке (АҒЗИ) ұсынылды. Селекциялық жетістіктерге арналған Қазақстан Республикасының патенттеріне 14 өтінім берілді, селекциялық жетістікке бір патент алынды. ҒЖБССҚЕК ұсынған журналдарда 18 мақала, Scopus дерекқорына кіретін журналдарда 4 ғылыми мақала жарияланды, ал ғылыми-практикалық конференцияларда 2 тезис ұсынылды. 7 енгізу сертификаты берілді. Бір ұсыныс берілді. 9 «Дала күндері» өткізілді. .

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Создан новый исходный материал с комплексом хозяйственно-ценных признаков – 3085 комбинаций скрещиваний. На всех этапах селекционного процесса в изучении находилось 181 601 образцов. Проведена комплексная оценка перспективных линий пшеницы, тритикале, ячменя, овса, риса, кукурузы по технологическим и биохимическим параметрам – 2510, иммунологическим параметрам – 5012 образцов. Проведена идентификация и отбор носителей ценных генов устойчивости к основным болезням пшеницы в старших селекционных питомниках с использованием маркеров 353 сортообразца. Проведено фенотипирование за развитием растений зерновых культур в питомнике КСИ с использованием дистанционного мониторинга. Изучено влияние элементов агротехники на урожайность и качество 20 новых сортов зерновых культур. Произведено 8 344,8 тонн высококачественных, оригинальных и элитных семян сортов и перспективных линий зерновых культур и проведен биохимический контроль сортовой однородности и типичности в питомниках.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Шаруашылық құнды белгілер кешені бар жаңа бастапқы материал –3085 будандастыру комбинациясы жасалды. Селекцияның барлық кезеңдерінде 181 601 үлгі зерттелді. Бидай, тритикале, арпа, сұлы, күріш, жүгері дақылдарының перспективті линияларына технологиялық және биохимиялық көрсеткіштері бойынша – 2510, иммунологиялық көрсеткіштері – 5012 сынама бойынша кешенді бағалау жүргізілді. Бидайдың негізгі ауруларына төзімділіктің бағалы гендерінің тасымалдаушыларын анықтау және іріктеу үшін 353 үлгіге маркерлер қолдану арқылы тұқымдық питомниктерде жүргізілді. Дәнді дақылдардың дамуын фенотиптеу конкурстық сорт сынау питомнигінде қашықтан бақылау арқылы жүргізілді. Дәнді дақылдардың жаңа 20 сортының өнімі мен сапасына агротехнологиялық элементтердің әсері зерттелді. Дәнді дақылдардың 8 344,8 тонна жоғары сапалы түпнұсқа және элиталық тұқымдары мен перспективті линиялары өндіріліп, питомниктерде сорттың біркелкілігі мен типтілігіне биохимиялық бақылау жүргізілді.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген жоқ

Efficiency (in Russian) : Экономический эффект проявляется через дополнительную прибыль, обусловленную повышенной продуктивностью новых сортов и гибридов по сравнению с предыдущими аналогами, не менее чем на 15-30%, при равных расходах на единицу площади. Производство семян, отвечающих требованиям ГОСТа, позволит товаропроизводителям получать высокий и стабильный урожай. Насыщение рынка семенами сортов и гибридами отечественной селекции снизит долю импортных семян.

Efficiency (in Kazakh) : Экономикалық әсер жаңа сорттар мен гибридтердің бұрынғы аналогтарымен салыстырғанда өнімділіктің жоғарылауына байланысты қосымша пайда арқылы көрінеді, бірдей гектарлық шығындармен есептегенде кем дегенде 15–30%-ға артады. ГОСТ талаптарына сәйкес келетін тұқым өндіру тауар өндірушілерге жоғары және тұрақты өнім алуға мүмкіндік береді. Отандық селекцияның сорттары мен гибридтерімен тұқыммен нарықты қамтамасыз ету импорттық тұқымдардың үлесін азайтады.

Field of application (in Russian) : селекция и семеноводство сельскохозяйственных культур

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы дақылдарын селекциялау және тұқым шаруашылығы