The object of research, development or design (in Russian) : Гуминовые кислоты, цинк-импринтированные полимеры, свинец-импринтированные полимеры, неимпринтированные полимеры.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Гумин қышқылдары, мырыш-импринттелген полимерлер, қорғасын-импринттелген полимерлер, импринттелмеген полимерлер.

Aim of work (in Russian) : Разработка способа получения новых молекулярно-импринтированных полимеров на основе продукта переработки углеотходов, исследование их строения, структурно-морфологических особенностей и свойств.

Aim of work (in Kazakh) : Көмір қалдықтарын қайта өңдеу өнімі негізінде жаңа молекулярлы-импринттелген полимерлерді алу тәсілін әзірлеу, олардың құрылымын, құрылымдық-морфологиялық ерекшеліктері мен қасиеттерін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Элементный анализ, рентгенофазовый и термогравиметрический анализы, ИК-Фурье-спектроскопия, кондуктометрия, метод БЭТ, электронная микроскопия, атомно-эмиссионная спектрометрия, сорбция.

Методы исследования (на казахском) : Элементтік талдау, рентгенфазалық және термогравиметриялық талдаулар, ИҚ-Фурье-спектроскопия, спектроскопиясы, кондуктометрия, БЭТ әдісі, электронды микроскопия, атомдық-эмиссия спектрометриясы, сорбция.

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые, с использованием метода Molecular Imprinting разработаны способы получения новых молекулярно-импринтированных полимеров на основе гуминовых кислот и целевых темплатов, селективно настроенные на ионы цинка и свинца с и без применения ультразвука. Оптимизация состава и условия синтеза обеспечила получение стабильных импринтированных полимеров с высокой степенью структурной организации и устойчивостью. Комплексное физико-химическое исследование подтвердило формирование специфических активных центров, ответственных за селективное связывание целевых ионов металлов. Ультразвуковая обработка способствовала формирование однородной пористой структуры с увеличенной удельной поверхностью, что обусловило рост сорбционной активности. Сорбционные испытания показали, что ZnIP обладает наибольшей сорбционной ёмкостью и селективностью к ионам Zn²⁺ и Pb²⁺. На основе моделей Лэнгмюра, Фрейндлиха, Темкина и Дубинина–Радушкевича определены механизмы сорбции. Установлено, что импринтированные полимеры сохраняют эффективность после двух циклов регенерации, что подтверждает их перспективность для селективной очистки сточных вод от тяжёлых металлов. Научная новизна работы заключается в разработке способа получения молекулярно-импринтированных полимеров на основе гуминовых кислот с применением ультразвукового воздействия, обеспечивающего формирование высокоселективных сорбентов для ионов тяжёлых металлов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алғаш рет Molecular Imprinting әдісін қолдана отырып, мырыш және қорғасын иондарына селективті түрде реттелген гумин қышқылдары мен мақсатты темплаттарға негізделген жаңа молекулярлы-импринттелген полимерлерді ультрадыбыспен және онсыз алу тәсілдері әзірленді. Құрамы мен синтез шарттарын оңтайландыру құрылымдық ұйымдастырудың жоғары дәрежесі мен тұрақтылығы бар тұрақты импринттелген полимерлерді алуды қамтамасыз етті. Кешенді физика-химиялық зерттеу мақсатты металл иондарының селективті байланысуына жауап беретін арнайы белсенді орталықтардың қалыптасуын растады. Ультрадыбыстық өңдеу үлес беті ұлғайған біртекті кеуекті құрылымның пайда болуына ықпал етті, бұл сорбциялық белсенділіктің өсуіне әкелді. Сорбциялық сынақтар ZnIP Zn2+ және Pb2 иондарына ең үлкен сорбциялық сыйымдылық пен селективтілікке ие екенін көрсетті. Лангмюр, Фрейндлих, Темкин және Дубинин–Радушкевич модельдерінің негізінде сорбция механизмдері анықталды. Импринттелген полимерлер екі регенерация циклінен кейін тиімділікті сақтайтыны анықталды, бұл олардың ауыр металдардан ағынды суларды селективті тазарту перспективасын растайды. Жұмыстың ғылыми жаңалығы ауыр металл иондары үшін жоғары селективті сорбенттердің түзілуін қамтамасыз ететін ультрадыбыстық әсерді қолдана отырып, гумин қышқылдарына негізделген молекулярлы-импринттелген полимерлерді алу әдісін әзірлеу болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Молекулярно-импринтированные полимеры, синтезированные с применением ультразвука, характеризуются оптимальной пористой структурой, высокой степенью сшивки и устойчивостью к деструкции, что обеспечивает повышение сорбционной ёмкости и селективности к целевым ионам при снижении времени синтеза и энергозатрат. Благодаря использованию гуминовых кислот, технология отличается экологичностью и экономической эффективностью, обеспечивая получение стабильных и возобновляемых природных сорбентов для очистки водных систем.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ультрадыбыспен синтезделген молекулярлы-импринттелген полимерлер оңтайлы кеуекті құрылыммен, жоғары айқаспалы байланыспен және деструкцияға төзімділікпен сипатталады, бұл синтез уақыты мен энергия шығыны азайған кезде мақсатты иондарға сорбциялық сыйымдылық пен селективтіліктің жоғарылауын қамтамасыз етеді. Гумин қышқылдарын қолданудың арқасында технология экологиялық таза және экономикалық тиімділікпен ерекшеленеді, су жүйелерін тазарту үшін тұрақты және жаңартылатын табиғи сорбенттерді өндіруді қамтамасыз етеді.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено. С применением метода Molecular Imprinting в сочетании с ультразвуком разработан способ получения новых молекулярно-импринтированных полимеров на основе гуминовых кислот и целевых темплатов, способных к избирательному связыванию ионов цинка и свинца.

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілген жоқ. Molecular Imprinting әдісін қолдана отырып, ультрадыбыспен бірге мырыш пен қорғасын иондарын селективті байланыстыруға қабілетті гумин қышқылдары мен мақсатты темплаттарға негізделген жаңа молекулярлы-импринттелген полимерлерді алу әдістері әзірленді.

Efficiency (in Russian) : Применение ультразвукового воздействия при синтезе молекулярно-импринтированных полимеров на основе гуминовых кислот и целевых темплатов повышает их эффективность за счёт формирования более однородной пористой структуры, увеличения числа специфических центров связывания и улучшения сорбционной селективности к ионам тяжёлых металлов.

Efficiency (in Kazakh) : Гумин қышқылдары мен мақсатты темплаттарға негізделген молекулярлы-импринттелген полимерлерді синтездеу кезінде ультрадыбыстық әсерді қолдану біртекті кеуекті құрылымды қалыптастыру, белгілі бір байланыстыру орталықтарының санын көбейту және ауыр металл иондарына сорбциялық селективтілікті жақсарту арқылы олардың тиімділігін арттырады.

Field of application (in Russian) : Разработанные молекулярно-импринтированные полимеры могут быть эффективно использованы в очистке водных ресурсов от тяжёлых металлов.

Field of application (in Kazakh) : Әзірленген молекулярлы-импринттелген полимерлер су ресурстарын ауыр металдардан тазартуда тиімді қолданылуы мүмкін.