The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования служили дикорастущие виды вишни: вишня кустарниковая (Prunus fruticosa Pall.), вишня красноплодная (Prunus erythrocarpa (Nevski) Gilli), вишня тянь-шаньская (Prunus griffithii var. tianshanica (Pojark.) Ingram) и вишня бородавчатая (Prunus verrucosa Franch.).

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі –жабайы шие түрлері: Тянь-Шань шиесі (Prunus griffithii var. tianshanica (Pojark.) Ingram) дала шиесі (Prunus fruticosa Pall), қызыл шиесі (Prunus erythrocarpa (Nevski) Gilli) және сүйелді шие жабайы (Prunus verrucosa Franch.).

Aim of work (in Russian) : Цель работы – Фенотипическое и молекулярно-генетическое изучение биоразнообразия видов вишни (Prunus spp) в Казахстане и сохранение образцов гермоплазмы на основе методов биотехнологии и криоконсервации in vitro.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты – Қазақстандағы шие түрлерінің (Prunus spp.) биоалуантүрлілігін фенотиптік және молекулалық-генетикалық зерттеу жүргізу және гермоплазма үлгілерін in vitro биотехнология мен криоконсервация әдістері негізінде сақтау.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования – методы полевых геоботанических исследований, молекулярно-генетические методы, методы культуры тканей in vitro, методы криоконсервации.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері – далалық геоботаникалық зерттеу әдістері, молекулалық-генетикалық әдістер, тіндердің in vitro культура әдістері, криоконсервациялау әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : Впервые выполнено комплексное исследование, включающее фенотипическую оценку, анализ генетического разнообразия и структуры популяций указанных видов, собранных в различных регионах Казахстана и Узбекистана. Генетическое разнообразие оценивалось на основе 13 SSR-маркеров, а также трех хлоропластных маркеров. Выявлены межвидовые различия по уровню генетического разнообразия. Наибольшее генетическое разнообразие характерно для P. verrucosa, тогда как P. fruticosa показала наименьшую степень генетической изменчивости. Оценка межвидовых различий показала, что наиболее обособленным кластером является P. fruticosa. Образцы P. griffithii var. tianshanica, собранные из изолированной популяции, также сформировали чётко выраженный самостоятельный кластер. Впервые создана асептическая коллекция in vitro четырех дикорастущих видов вишни Казахстана. Оптимизирован состав питательных сред для микроклонального размножения и укоренения побегов. Разработан эффективный протокол криоконсервации апикальных меристем и изолированных зародышевых осей, создан криобанк четырех дикорастущих видов вишни при температуре -196ºС. Оптимизированы условия адаптации асептических растений при переводе в почвенный субстрат. Получены контейнерные культуры всех четырех дикорастущих видов вишни.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алғаш рет Қазақстан мен Өзбекстанның әртүрлі аймақтарында жиналған шие түрлердің фенотиптік бағалауын, генетикалық әртүрлілігін және популяция құрылымын қамтитын кешенді зерттеу жүргізілді. Генетикалық алуантүрлілік 13 SSR-маркер және үш хлоропласттық маркер негізінде бағаланды. Түрлер арасындағы генетикалық алуантүрлілік деңгейі бойынша айырмашылықтар анықталды. Ең жоғары генетикалық алуантүрлілік P. verrucosa-ға тән, ал P. fruticosa ең төмен генетикалық өзгергіштікті көрсетті. Түрлер арасындағы айырмашылықтарды бағалау нәтижесінде P. fruticosa ең айқын кластер ретінде анықталды. Оқшауланған популяциядан жиналған P. griffithii var. tianshanica үлгілері де айқын жеке кластер құрды. Қазақстанның төрт жабайы шие түрінің in vitro асептикалық коллекциясы алғаш рет құрылды. Микроклоналды көбейту мен in vitro өсімдіктерінің тамырлануына арналған қоректік орталардың құрамы оңтайландырылды. Апикальды меристемалар мен оқшауланған ұрық осьтерін криоконсервациялаудың тиімді хаттамасы әзірленіп, төрт жабайы шие түрінің -196ºС температурада криогенді банкі құрылды. Топырақ субстратына ауыстырылған асептикалық өсімдіктердің бейімделу жағдайлары оңтайландырылды. Жабайы шиенің төрт түрінің барлығынан контейнерлік дақылдар алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : In vitro коллекция, криогенная коллекция и контейнерные растения 4 дикорастущих видов вишни.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 4 жабайы шие түрлерінен құралған in vitro коллекциясы, криогенді коллекциясы және контейнерлі өсімдіктер.

Level of implementation (in Russian) : Не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Жүзеге асырылмаған.

Efficiency (in Russian) : Создана in vitro коллекция и получен посадочный материал 4 дикорастущих видов вишни.

Efficiency (in Kazakh) : 4 жабайы шие түрінің in vitro коллекциясы құрылып және отырғызу материалы алынды.

Field of application (in Russian) : биотехнология, растениеводство

Field of application (in Kazakh) : биотехнология, өсімдік шаруашылығы