The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является топонимия приграничных территорий Северного Казахстана и России.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны Солтүстік Қазақстан мен Ресейдің шекаралас аумақтарының топонимикасы болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Цель работы – Интегральное описание топонимического ландшафта приграничных территорий Северного Казахстана и России, создание полномасштабной базы топонимического материала, выявление исторических ареалов расселения казахов на приграничных территориях России через топонимы, определение роли топонимов в формировании духовной и материальной культуры этносов, привитие духовно-нравственных ценностей подрастающему поколению через призму наименований объектов родного края.

Aim of work (in Kazakh) : Зерттеу нысаны Солтүстік Қазақстан мен Ресейдің шекаралас аумақтарының топонимикасы болып табылады. Жұмыстың мақсаты - Солтүстік Қазақстан мен Ресейдің шекаралас аумақтарының топонимикалық ландшафтын интегралды сипаттау, топонимикалық материалдың толық ауқымды базасын құру, топонимдер арқылы Ресейдің шекаралас аумақтарында қазақтардың қоныстануының тарихи ареалдарын анықтау, этностардың рухани және материалдық мәдениетін қалыптастырудағы топонимдердің рөлін анықтау, туған өлке обьектілері атауларының призмасы арқылы өскелең ұрпаққа рухани- адамгершілік құндылықтарды сіңіру

Методы исследования (на русском) : Методы исследования: анализ, синтез, обобщение, аналитические исследования, инструментальные методы, работа с архивными материалами и др.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері: талдау, синтез, жалпылау, аналитикалық зерттеулер, аспаптық әдістер, мұрағаттық материалдармен жұмыс және т.б.

Obtained results and novelty (in Russian) : Осуществлен сбор наименований географических объектов, представленного региона. Изучен комплекс источников (архивные документы, труды географов, путешественников и исследователей Западной Сибири и Средней Азии и др.) для определения вклада разных этносов в формирование топонимических ландшафтов приграничья. Определены этапы формирования топонимической системы представленных территории. На основании проведенного лингвистического анализа казахских наименований в приграничных регионах РФ выявлены исторические ареалы расселения казахов в приграничных территориях. Проведено картографирование топонимических объектов по административным районам. Обозначены иноэтничные топонимы и выявлена их историко-культурную обусловленность. Собран картографический материал и объединен в комплекс географических карт по топонимике региона. Осуществлен сбор, систематизация и описание разрядов топонимической лексики с максимальной степенью полноты охвата материала, согласно их ареальной принадлежности. Прослежены локальные особенности топонимической лексики с точки зрения ее лексико-семантических связей и структурно-словообразовательных характеристик.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Өңірдегі географиялық нысандар атаулары жиналды. Шекара маңының топонимиялық ландшафтарын қалыптастыруға әртүрлі этностардың қосқан үлесін анықтау мақсатында дереккөздердің кешені (мұрағаттық құжаттар, географтардың, Батыс Сібір мен Орта Азияны зерттеушілер мен саяхатшылардың еңбектері және т.б.) зерттелді. Аталған аумақтың топонимиялық жүйесінің қалыптасу кезеңдері айқындалды. РФ шекара маңындағы аймақтардағы қазақша атауларға жүргізілген лингвистикалық талдау негізінде қазақтардың осы өңірлердегі тарихи қоныстану ареалдары анықталды. Топонимиялық нысандар әкімшілік аудандар бойынша карталандырылды. Басқа этностарға тән топонимдер (иноэтникалық топонимдер) белгіленіп, олардың тарихи-мәдени шарттылығы айқындалды. Өңір топонимикасына қатысты картографиялық материалдар жинақталып, географиялық карталар кешеніне біріктірілді. Топонимиялық лексиканың разрядтары ареалдық тиесілігіне сәйкес барынша толық қамтылып, жинақталып, жүйеленіп, сипатталды. Топонимиялық

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Создана база топонимического материала, выявлены исторические ареалы расселения казахов на приграничных территориях России, определена роль топонимов в формировании духовной и материальной культуры этносов. Симбиоз научных направлений дал положительный социальный, социально-культурный эффект. Комплексный подход позволил реконструировать многослойный характер топонимии приграничья, проследить ее историческую динамику. Проведена топографическая аэрофотосъемочная работа на территории в районе села Долматово для создания картографической основы. Топографическая аэрофотосъемка выполнена с использованием беспилотных летательных аппаратов GeoScan Урбан. Разработана 2D-карт (с использованием ГИС-технологий). Карта включает сакральные места и объекты, обладающие уникальной топонимической основой. Разработаны маршруты, имеющие природную, рекреационную и культурную значимость для региона. Создан сайт: https://www.toponym-nkr.kz Подготовлены научные, научно-методические, учебные, учебно-методические материалы. Получено 18 актов внедрения в учебный процесс, 2 свидетельства на авторское право РК. Это имеет научный, научно-технический и социальный эффект, направленный на развитие научного обоснования результатов проекта. Область применения: образовательная среда, направленная на формирование моральных, этических и духовных качеств граждан, культурное развитие через призму исторической самоидентичности, формирование патриотизма и укрепление единства народа республики Казахстан.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Топонимикалық материалдың негізі құрылды, Ресейдің шекаралас аумақтарында қазақтардың қоныстануының Тарихи ареалдары анықталды, этностардың рухани және материалдық мәдениетін қалыптастырудағы топонимдердің рөлі анықталды. Ғылыми бағыттардың симбиозы оң әлеуметтік, әлеуметтік-мәдени әсер берді. Кешенді тәсіл шекара маңы топонимиясының көп қабатты сипатын қайта құруға, оның тарихи динамикасын бақылауға мүмкіндік берді. Картографиялық негіз жасау үшін Долматово ауылының аумағында топографиялық аэрофототүсірілім жұмыстары жүргізілді. Топографиялық аэрофототүсірілім Geoscan Урбан ұшқышсыз ұшу аппараттарының көмегімен орындалды. 2D карталары әзірленді (ГАЖ технологияларын қолдана отырып). Картаға бірегей топонимикалық негізі бар қасиетті орындар мен нысандар кіреді. Аймақ үшін табиғи, рекреациялық және мәдени маңызы бар маршруттар әзірленді. Сайт құрылды: https://www.toponym-nkr.kz Ғылыми, ғылыми-әдістемелік, оқу, оқу-әдістемелік материалдар дайындалды. Оқу процесіне енгізудің 18 актісі, ҚР авторлық құқығына 2 куәлік алынды. Бұл жоба нәтижелерінің ғылыми негіздемесін дамытуға бағытталған ғылыми, ғылыми-техникалық және әлеуметтік әсерге ие. Қолдану саласы: азаматтардың моральдық, этикалық және рухани қасиеттерін қалыптастыруға, тарихи өзіндік бірегейлік призмасы арқылы мәдени дамуға, патриотизмді қалыптастыруға және Қазақстан Республикасы халқының бірлігін нығайтуға бағытталған білім беру ортасы.

Level of implementation (in Russian) : Подготовлены учебно-методические, научные, научно-методические издания, получены акты внедрения на их применение. Разработан сайт для размещения результатов проекта, опубликованы основные достижения в рамках проекта. Подготовлены научные публикации в журналах базы данных Scopus и КОКСНВО, в материалах международных конференций.

Level of implementation (in Kazakh) : Жұмыстың нәтежесі топонимикалық материал базасын құру, топонимдер арқылы Ресейдің шекаралас аумаақтарында қазақтардың қоныстануының тарихи ареалдарын анықтау, этностардың рухани және материалдық мәдениетін қалыптастырудағы топонимдердің рөлін анықтау, туған өлке объектілері атауларының призмасы арқылы өскелең ұрпаққа рухани – адамгершілік құндылықтарды сіңіру болып табылады.

Efficiency (in Russian) : Систематизирован и проведен анализ собранных источниковедческих данных по исторической топонимике казахско-русского приграничья; рассмотрены возможности использования топонимических материалов в образовательном процессе с целью формирования ономастической компетенции и межэтнической, этнокультурной и поликонфессиональной толерантности; представлена комплексная картина топонимического ландшафта казахско-русского приграничья позволит лучше представить культурную и этническую идентичность представленного региона

Efficiency (in Kazakh) : Қазақ-орыс шекара маңы аумағының тарихи топонимикасына қатысты жинақталған дереккөздік мәліметтер жүйеленіп, талдау жүргізілді; топонимиялық материалдарды білім беру үдерісінде ономастикалық құзыреттілікті, сондай-ақ этносаралық, этномәдени және поликонфессиялық төзімділікті қалыптастыру мақсатында қолдану мүмкіндіктері қарастырылды; қазақ-орыс шекара маңының топонимиялық ландшафтына кешенді көзқарас ұсынылып, аймақтың мәдени және этникалық бірегейлігін тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Область применения: образовательная среда, направленная на формирование моральных, этических и духовных качеств граждан, культурное развитие через призму исторической самоидентичности, формирование патриотизма и укрепление единства народа республики Казахстан.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану саласы:азаматтардың моральдық, этикалық және рухани қасиеттерін қалыптастыруға, тарихи өзіндік бірегейлік призмасы арқылы мәдени дамуға, патриотизмды қалыптастыруға және Қазақстан Республикасы халқының бірлігін нығайтуға бағытталған білім беру ортасы.