The object of research, development or design (in Russian) : Отходы коксового (мелочь спецкокса) и рисового (рисовая шелуха) производств и полученные с их использованием композиционный сорбент и высокотемпературные материалы.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Кокстеу өндірісінің (арнайы кокс ұнтағы) және күріш өңдеу өндірісінің (күріш қауызы) қалдықтары, сондай-ақ осы қалдықтарды пайдалану арқылы алынған композициялық сорбент пен жоғары температуралы материалдар

Aim of work (in Russian) : Разработать технологию комплексной переработки промышленных углерод-, кремнеземсодержащих отходов коксового и рисового производств, обеспечивающую полную утилизацию углеродной и минеральной компонент этих отходов, с получением новых селективного композиционного сорбента и ресурсосберегающего высокотемпературного материала.

Aim of work (in Kazakh) : Көміртек пен кремнеземге бай өнеркәсіптік қалдықтарды (кокстеу және күріш өңдеу өндірістерінің қалдықтарын) кешенді қайта өңдеу технологиясын әзірлеу, бұл ретте қалдықтардың көміртекті және минералды компоненттерін толық кәдеге жарату арқылы жаңа селективті композициялық сорбент пен ресурсты үнемдейтін жоғары температуралы материал алу.

Методы исследования (на русском) : В процессе работы были использованы методы рентгенофазового анализа, сканирующей электронной микроскопии с применением энергодисперсионной рентгеновской спектроскопии, волнодисперсионной спектроскопии и элементного картирования, термического анализа, ИК-спектроскопии, газовой хромато-масс-спектрометрии, атомно-адсорбционной спектроскопии, флуоресцентного анализа, количественного описания адсорбции по уравнениям Ленгмюра и Фрейндлиха, кинетики адсорбции по уравнению псевдовторого порядка, математического моделирования на основе принципа Парето с построением 3D-фронта Парето и регрессионного анализа.

Методы исследования (на казахском) : Жұмыс барысында рентгенфазалық талдау, энергия-дисперсиялық және толқын-дисперсиялық рентгендік спектроскопиясы бар сканерлеуші электрондық микроскопия, элементтік карта жасау, термиялық талдау, ИҚ-спектроскопия, газды хромато-масс-спектрометрия, атомдық-адсорбциялық спектроскопия, флуоресценттік талдау, адсорбцияны Ленгмюр мен Фрейндлих теңдеулері бойынша сандық сипаттау, адсорбция кинетикасын псевдоекінші ретті теңдеу арқылы бағалау, Парето принципіне негізделген математикалық модельдеу (3D-Парето фронтын құрумен) және регрессиялық талдау әдістері қолданылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Созданы и протестированы в производственных условиях: композиционный сорбент для переработки ренийсодержащего раствора с органическими примесями, обеспечивающий высокую степень извлечения (90%) рения за счет селективного разделения с органическими примесями; составы высокотемпературных материалов на основе системы сульфат магния - огнеупорная глина - шамот - алюминий с частичной и полной заменой наполнителя и связующих отходом рисового производства (рисовой шелухой) и продуктами его переработки и отходами коксового производства. С помощью методов математического моделирования определены оптимальные условия переработки ренийсодержащих растворов с высоким содержанием органических примесей и оптимальные составы высокотемпературных легковесных теплоизоляционных материалов. Разработана технология комплексной переработки промышленных отходов коксового и рисового производств, готовая к внедрению в условиях опытно-экспериментального комплекса РГП «НЦКПМС РК».

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Өндірістік жағдайда сыналған нәтижелер: органикалық қоспалары бар ренийлі ерітіндіні өңдеуге арналған композициялық сорбент әзірленді. Ол ренийді органикалық қоспалардан селективті бөлу есебінен 90 %-ға дейінгі жоғары алу дәрежесін қамтамасыз етеді; магний сульфаты – отқа төзімді саз – шамот – алюминий жүйесі негізінде жоғары температуралы материалдар құрамдары дайындалды. Мұнда толтырғыш пен байланыстырғыштардың бір бөлігі немесе барлығы күріш қалдығымен (күріш қауызымен) және оның өңделген өнімдерімен, сондай-ақ кокс өндірісінің қалдықтарымен алмастырылды. Математикалық модельдеу нәтижесінде органикалық қоспалары көп ренийлі ерітінділерді өңдеудің оңтайлы шарттары және жоғары температуралы жеңіл жылуоқшаулағыш материалдардың оңтайлы құрамы анықталды.. Кокстеу және күріш өңдеу өндірістерінің өнеркәсіптік қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясы әзірленді, технология «ҚР МШКҚӨ ҰО» РМК-ның тәжірибелік-эксперименттік кешенінің жағдайында енгізуге дайын.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработана технология комплексной переработки промышленных отходов коксового и рисового производств. Методом математического моделирования выполнена оптимизация параметров сорбционного процесса переработки ренийсодержащего раствора с высоким содержанием органических примесей с использованием отходов коксового и рисового производств. На основе моделирования по уравнению регрессии с использованием показателей эксплуатационных свойств рекомендованы оптимальные составы высокотемпературных материалов. Технико-экономическая эффективность внедрения полученных результатов определяется обеспечением возможности создания на основе переработки отходов коксового и рисового производств востребованной продукции – композиционного сорбента и легковесного высокотемпературного материала.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Кокстеу және күріш өңдеу өндірістерінің өнеркәсіптік қалдықтарын кешенді қайта өңдеу технологиясы әзірленді. Математикалық модельдеу әдісі арқылы органикалық қоспаларының мөлшері жоғары ренийі бар ерітіндіні қайта өңдеудің сорбциялық процесінің параметрлері оңтайландырылды. Регрессиялық теңдеу негізінде модельдеу нәтижелері бойынша пайдалану қасиеттерінің көрсеткіштерін ескере отырып, жоғары температуралы материалдардың оңтайлы құрамдары ұсынылды. Алынған нәтижелерді енгізудің техникалық-экономикалық тиімділігі кокстеу және күріш өңдеу өндірістерінің қалдықтарын қайта өңдеу негізінде нарықта сұранысқа ие өнімдерді — композициялық сорбент пен жеңіл жоғары температуралы материалды өндіру мүмкіндігін қамтамасыз етуімен айқындалады.

Level of implementation (in Russian) : Созданы и протестированы в производственных условиях: 1) композиционный сорбент для переработки ренийсодержащего раствора с органическими примесями, обеспечивающий высокую степень извлечения (90%) рения за счет селективного разделения органических примесей (степень извлечения более 70%) и ионов рения; 2) составы высокотемпературных материалов на основе системы сульфат магния - огнеупорная глина - шамот - алюминий, содержащей жидкое стекло и лигносульфонат, с частичной и полной заменой наполнителя и связующих отходом рисового производства (рисовой шелухой) и продуктами его переработки и отходами коксового производства.

Level of implementation (in Kazakh) : Өндірістік жағдайларда әзірленіп, сынақтан өткізілді: 1. органикалық қоспаларды (бөліну дәрежесі 70%-дан жоғары) және рений иондарын селективті бөлу есебінен ренийді жоғары деңгейде (90%) алуды қамтамасыз ететін органикалық қоспалары бар ренийлі ерітіндіні өңдеуге арналған композициялық сорбент; 2. магний сульфаты – отқа төзімді саз – шамот – алюминий жүйесі негізінде дайындалған жоғары температуралы материалдардың құрамдары, олардың құрамында сұйық шыны мен лигносульфонат бар және толтырғыш пен байланыстырушының бір бөлігі немесе барлығы күріш өңдеу өндірісінің қалдығымен (күріш қабығымен), оның өңдеу өнімдерімен және кокс өндірісінің қалдықтарымен алмастырылған.

Efficiency (in Russian) : Полученные в работе обоснованные результаты и рекомендованные оптимальные режимы сорбционного извлечения рения из технологического раствора, содержащего органические примеси, и оптимальные составы высокотемпературных материалов могут служить научной основой для внедрения разработанной технологии комплексной переработки мелочи спецкокса и рисовой шелухи в условиях опытно-экспериментального комплекса РГП «НЦКПМС РК» в рамках коммерциализации результатов научной и(или) научно-технической деятельности.

Efficiency (in Kazakh) : Ғылыми тұрғыдан негізделген жұмыс нәтижелері мен органикалық қоспалары бар технологиялық ерітіндіден ренийді сорбциялық әдіспен алу бойынша ұсынылған оңтайлы режимдер, сондай-ақ жоғары температуралы материалдардың оңтайлы құрамдары арнайы кокс ұнтағы мен күріш қауызын кешенді қайта өңдеу технологиясын әзірленген нұсқада енгізудің ғылыми негізі бола алады. Бұл технологияны «ҚР МШКҚҰӨ ҰО» РМК-ның тәжірибелік-эксперименттік кешені жағдайында ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет нәтижелерін коммерцияландыру аясында қолдануға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : - Производство сорбентов. - Производство перрената аммония. - Производство высокотемпературных материалов.

Field of application (in Kazakh) : – Сорбенттер өндірісі – Аммоний перренаты өндірісі – Жоғары температуралы материалдар өндірісі