The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются диоксид кремния (SiO₂) и карбид кремния (SiC), полученные из рисовой шелухи, биокомпозит ГА–SiO₂ (рисовая шелуха)–ZrO₂.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны ретінде күріш қауызынан алынған кремний диоксиді (SiO₂) мен кремний карбиді (SiC), ГА–SiO₂ (күріш қауызынан)–ZrO₂ биокомпозиті.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является разработка научно-технологического обоснования использования отходов производства в качестве сырья для получения защитных покрытий.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты - өндіріс қалдықтарын қорғаныш жабындарын алуға шикізат ретінде пайдаланудың ғылыми-технологиялық негіздемесін жасау

Методы исследования (на русском) : Определение оптимальных параметров получения композиционного покрытия с использованием детонационной и воздушно-плазменной напылительных технологий. Эта работа осуществляется на детонационном комплексе CCDS2000 и воздушно-плазменной установке с плазмотроном SG-100. Определение оптимальных параметров получения покрытия базируется на изучении их фазовой структуры и адгезионной прочности. Исследование структурно-фазового состояния покрытий проводится методами рентгеновской дифрактометрии, ИК-спектроскопии, рамановской спектроскопии, атомно-силовой микроскопии и сканирующей электронной микроскопии.

Методы исследования (на казахском) : Детонациялық және ауа-плазмалық бүрку технологияларын қолданып композициялық жабын алудың оңтайлы параметрлерін анықтау. Бұл бағыттады жұмыс CCDS2000 детонациялық кешені мен SG-100 плазматронымен жабдықталған ауа-плазмалық кондырғысында жүзеге асады. Жабын алудың оңтайлы параметрлерін анықтау олардың фазалық құрылымы мен адгезиялық беріктігін зерттеу нәтижесіне негізделеді. Жабындардың құрылымдық-фазалық күйін зерттеу рентгендік дифрактометрия, ИҚ спектроскопиясы, Раман спектроскопиясы, атомдық күш микроскопиясы және сканерлеуші электронды микроскопия әдістерімен жүргізіледі;

Obtained results and novelty (in Russian) : Новизна проекта заключается в том, что в Казахстане впервые исследуются возможности получения защитных покрытий из производственных отходов с использованием газотермических технологий и разрабатывается их научно-технологическое обоснование. В Казахстане ранее работы в этом направлении не проводились.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаның жаңашылдығы – Қазақстанда алғаш рет газтермиялық бүрку технологияларын қолданып өндіріс қалдықтарынан қорғаныш жабын алудың мүмкіндіктері зерттеліп, ғылыми-технологиялық негіздемесі жасалады. Қазақстанда бұл бағытта жасалынған жұмыстар жоқ.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели проекта определяются комплексным подходом к использованию производственных отходов в качестве доступного и экономически выгодного сырья, обеспечивающим получение композитных порошков и защитных покрытий с требуемыми эксплуатационными свойствами.Социальным эффектом проекта является формирование компетенций в области газотермических покрытий, материаловедения и беттік инженерия, а также развитие кадрового потенциала за счет вовлечения молодых исследователей в междисциплинарные научные исследования.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструктивтік және технико-экономикалық көрсеткіштері жобаның өндірістік қалдықтарды қолжетімді және экономикалық тиімді шикізат ретінде кешенді пайдалану арқылы анықталады, бұл қажетті эксплуатациялық қасиеттері бар композиттік ұнтақтар мен қорғаныш жабындарын алуға мүмкіндік береді. Жобаның әлеуметтік әсері – газотермиялық жабындар, материалтану және беттік инженерия саласында құзыреттерді қалыптастыру, сондай-ақ жас зерттеушілерді саларалық ғылыми зерттеулерге тарту арқылы кадрлық әлеуетті дамыту.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Эффективность данного проекта заключается в комплексном обеспечении экологически безопасной утилизации производственных отходов, развитии отечественных материаловедческих технологий и снижении экономических затрат на получение защитных покрытий, что способствует укреплению национального научно-технологического потенциала.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі өндіріс қалдықтарын экологиялық қауіпсіз түрде өңдеу, отандық материалтану технологияларын дамыту және қорғаныш жабындарын алудың экономикалық шығындарын төмендету арқылы ұлттық ғылыми-технологиялық әлеуетті арттырумен айқындалады.

Field of application (in Russian) : Успешная реализация проекта создаст научно-технологическую базу для разработки и внедрения в Казахстане инновационных технологий получения защитных композитных и стеклокерамических покрытий из техногенных и аграрных отходов.

Field of application (in Kazakh) : Жобаны табысты іске асыру Қазақстанда техногендік және аграрлық қалдықтардан қорғаныш композиттік және шыны керамикалық жабындарды алудың инновациялық технологияларын әзірлеу және енгізу үшін ғылыми-технологиялық базаны құрады.