The object of research, development or design (in Russian) : Урбанизация и её взаимосвязь с выбросами парниковых газов в городах Казахстана

The object of research, development or design (in Kazakh) : Урбанизация және оның Қазақстан қалаларындағы парниктік газдар шығарындыларымен байланысы

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является комплексное исследование влияния экономических, социальных и экологических процессов на взаимосвязь между урбанизацией и выбросами парниковых газов, разработка на этой основе практических рекомендаций и механизмов для устойчивого развития экономики городов Казахстана.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты экономикалық, әлеуметтік және экологиялық процестердің урбанизация мен парниктік газдар шығарындылары арасындағы өзара байланысқа әсерін кешенді зерттеу, осының негізінде Қазақстан қалаларының экономикасының тұрақты дамуы үшін тәжірибелік ұсынымдары мен тетіктерін әзірлеу болып табылады.

Методы исследования (на русском) : В исследовании применялись методы библиометрического анализа научных статей для демонстрации теоретических и современных подходов к устойчивому развитию городов. Данный вид анализа дал возможность провести комплексное рассмотрение научной литературы, обозначить ключевые концептуальные положения, теоретические основы, а также заполнить возможные упущения в исследованиях концептуальных основ и принципиальных направлений «урбанизации» и «выбросов парниковых газов».

Методы исследования (на казахском) : Зерттеуде ғылыми мақалалардың библиометриялық талдау әдістері қолданылды, қаланың тұрақты дамуының теориялық және заманауи тәсілдерін көрсету. Талдаудың бұл түрі ғылыми әдебиеттерге жан-жақты шолу жасауға, негізгі тұжырымдамалық ережелерді, теориялық негіздерді анықтауға, сондай-ақ «урбанизация» және «парниктік газдар шығарындыларының» тұжырымдамалық негіздері мен іргелі бағыттарын зерттеудегі мүмкін олқылықтарды толтыруға мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты исследований и их новизна (2025 г.): обоснованы практические рекомендации по обеспечению устойчивого экономического развития городов Казахстана; разработана казахстанская модель обеспечения устойчивого экономического развития городов, основанная на принципах ЦУР ООН (Цели устойчивого развития); предложены механизмы совершенствования устойчивого развития городов Казахстана в условиях экономических, социальных и экологических вызовов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері мен олардың жаңалығы (2025 ж.): Қазақстан қалаларының орнықты экономикалық дамуын қамтамасыз етуге арналған практикалық ұсынымдар негізделді; қалалардың орнықты экономикалық дамуын қамтамасыз етудің БҰҰ ТДМ (Тұрақты даму мақсаттары) қағидаттарына негізделген қазақстандық моделі әзірленді; экономикалық, әлеуметтік және экологиялық сын-қатерлер жағдайында Қазақстан қалаларының орнықты дамуын жетілдіру тетіктері ұсынылды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В 2023-2025 гг. опубликовано: 13 статей, 4 статьи в в зарубежных изданиях, в том числе 3 статьи из базы данных Scopus в рецензируемых научных журналах (свыше 0,35 процентиля) и 1 статья в зарубежном журнале; 9 статей в отечественных изданиях, в том числе 4 статьи в рецензируемых отечественных журналах, рекомендованных КОКСНВО РК; 1 статья в отечественном журнале; 4 статьи в материалах отечественных конференций.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 2023–2025 жылдары жарияланған 13 мақала: шетелдік басылымдарда 4 мақала, оның ішінде Scopus деректер базасынан рецензияланған ғылыми журналдардағы 3 мақала (0,35 пайыздан жоғары) және шетелдік журналда 1 мақала; отандық басылымдарда 9 мақала, оның ішінде ҚР ҒЖБМ ҒЖБСҚК басылымында 4 мақала; отандық журналдағы 1 мақала; отандық конференция материалдарында 4 мақала.

Level of implementation (in Russian) : Имеется 1 акт о внедрении результатов научно-исследовательской работы в образовательный процесс Budapest Metropolitan University, Венгрия.

Level of implementation (in Kazakh) : Венгрия, Budapest Metropolitan University білім беру процесіне ғылыми-зерттеу жұмысының нәтижелерін енгізу туралы 1 акт бар.

Efficiency (in Russian) : Проект направлен на решение важных социальных проблем в Казахстане и изменения неработающих мер по обеспечению устойчивого развития городов Казахстана. Согласно исследованию Всемирного банка от 2022 г., Казахстан ухудшил свои позиции в рейтинге стран по степени выбросов парниковых газов, в особенности в крупных регионах и городах. В связи с этим существуют риски, что с нарастанием урбанизации городская среда ухудшается под воздействием социально-экономических кризисов, экологических, техногенных катаклизмов. Проведённое исследование направлено на разработку конкретных практических рекомендаций и механизмов для устойчивого экономического развития городов Казахстана в условиях глобального изменения климата.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба Қазақстандағы маңызды әлеуметтік мәселелерді шешуге және Қазақстан қалаларының тұрақты дамуын қамтамасыз ету бойынша жұмыс істемейтін шараларды өзгертуге бағытталған. Дүниежүзілік Банктің 2022 жылғы зерттеуіне сәйкес, Қазақстан парниктік газдар шығарындыларының дәрежесі бойынша, әсіресе ірі аймақтар мен қалалар бойынша мемлекеттер арасындағы рейтингінде өз позициясының төмендігін көрсетті. Осыған орай урбанизацияның өсуімен қалалық орта әлеуметтік-экономикалық дағдарыстардың, экологиялық және техногендік катаклизмдердің әсерінен төмендеу қауіпі бар. Жүргізілген зерттеу климаттың жаһандық өзгеруі жағдайында Қазақстан қалаларының тұрақты экономикалық дамуы үшін нақты тәжірибелік ұсынымдар мен тетіктерді әзірлеуге бағытталған.

Field of application (in Russian) : Целевыми потребителями результатов программы являются республиканские и региональные государственные органы. В том числе: Министерство науки и высшего образования Республики Казахстан, Комитет науки Министерства образования и науки Республики Казахстан, Министерство труда и социальной защиты населения Республики Казахстан, различные министерства Республики Казахстан. Казахстан, различные международные организации, вузы, акиматы районов, городов, сельских территорий, фонд «Атамекен» и др.

Field of application (in Kazakh) : Бағдарлама нәтижелерінің мақсатты тұтынушылары республикалық және өңірлік мемлекеттік органдар болып табылады. Оның ішінде: Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ғылым комитеті, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Қазақстан Республикасының әртүрлі министрліктері. Қазақстан, түрлі халықаралық ұйымдар, жоғары оқу орындары, аудан, қала, ауылдық аумақтар әкімдіктері, «Атамекен» қоры, т.б.