The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования в проекте являются 100 линий рапса, полученные ранее в наших исследованиях с применением гаплоидной биотехнологии, мутагенеза, межсортовой и межвидовой гибридизаций.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жобада зерттеу нысандары ретінде біздің зерттеулерімізде гаплоидты биотехнологияны, мутагенезді, сортаралық және түраралық будандастыруды қолдана отырып, бұрын алынған 100 рапс линиялары қолданылады.

Aim of work (in Russian) : Изучить коллекционные образцы ярового рапса с использованием традиционных и омиксных технологии селекции.

Aim of work (in Kazakh) : Дәстүрлі және омиксті технологияларды қолдана отырып, жаздық рапстың коллекциялық үлгілерін зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Использованы следующие методы: Молекулярно-генетический анализ. Агротехнические мероприятие. Статистический анализ данных.

Методы исследования (на казахском) : Келесі әдістер қолданылған; Молекулалық-генетикалық талдау. Агротехникалық өңдеу. Деректерді статистикалық өңдеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе исследований были выделены линии, превосходящие стандартный сорт Майкұдық (40,73 ц/га) по урожайности. Наиболее продуктивными оказались: DHK12-4 – 54,55 ц/га; DHG-5 – 50,0 ц/га; DHK12-1 – 49,55 ц/га; DHGK -1 – 43,64 ц/га; DHZ 4-3-20 – 45,0 ц/га. Масличность семян варьировала в пределах 46,08 до 50,33 %, белковость — от 23,08 до 26,55 %. По содержанию масла выделились линии DHK12-4 (50,33 %), DHZ 4-1-20 (49,54 %), DHGK -1 (49,27 %) и Золотистая (49,55 %). Наибольшим содержанием белка отличились DHivH-1 (26,55 %), DHG-5 (25,77 %) и Золотистая (25,26 %). Эти результаты указывают на высокую пластичность и адаптивность исследованных линий, а также подтверждают эффективность комплексного подхода, объединяющего методы классической селекции и современные биотехнологические технологии. В ходе генотипирования коллекционных образцов рапса были идентифицированы 65 молекулярных маркеров, связанных с такими признаками, как количество стручков на растении, число семян в стручке, масса 1000 семян и окраска семян. Генотипирование 50 линий по указанным маркерам позволило выявить ассоциации трёх SSR-маркеров (BrGMS2864, BrEMS0015, BrGMS4031) с важными хозяйственными признаками, включая длину стручка и массу семян.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеулер нәтижесінде Майқұдық стандартты сортының (40,73 ц/га) өнімділігінен жоғары көрсеткіш беретін рапс желілері анықталды. Ең жоғары өнімділікке ие желілер: Дт NaN₃ 0,5 mM Викинг – 54,55 ц/га; Дт N17 P154 – 50,0 ц/га; Дт NaN₃ 100 mM Крис (6 сағ) – 49,55 ц/га; Дт N23 P177 – 43,64 ц/га; DHZ 4-3-20 – 45,0 ц/га. Тұқымның майлылығы 46,08–50,33 %, ал ақуыз мөлшері 23,08–26,55 % аралығында болды. Майлылығы жоғары желілер ретінде 23р№18р153 (50,33 %), DHZ 4-1-20 (49,54 %), Дт N26 P102 (49,27 %) және Золотистая (49,55 %) ерекшеленді. Ақуыз мөлшері бойынша DHivH-1 (26,55 %), Дт EMS 1mM Крис (25,77 %) және Золотистая (25,26 %) алдыңғы қатардан көрінді. Алынған нәтижелер зерттелген желілердің жоғары пластикалылығы мен бейімделгіштігін, сондай-ақ классикалық селекция әдістері мен заманауи биотехнологиялық тәсілдердің үйлесімді қолданылуының тиімділігін дәлелдейді. Рапстың коллекциялық үлгілерін генотиптеу нәтижесінде өсімдіктегі бұршақ саны, бұршақтағы тұқым саны, 1000 тұқым массасы және тұқым түсі сияқты белгілермен байланысты 65 молекулалық маркер анықталды. Осы маркерлер бойынша 50 желіні генотиптеу барысында үш SSR-маркердің (BrGMS2864, BrEMS0015, BrGMS4031) маңызды шаруашылық белгілермен, соның ішінде бұршақ ұзындығы мен тұқым массасымен өзара байланыстары айқындалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В результате проекта будут отобраны перспективные линии рапса, адаптированные к условиям возделывания в Казахстане. Полученные экспериментальные и теоретические результаты будут реализованы в программах селекционных учреждений для создания сортов, устойчивых к стрессам, сочетающих высокую продуктивность, адаптивность и качество семян.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жоба нәтижесінде Қазақстан жағдайында өсіруге бейімделген перспективалы рапс желілері іріктелетін болады. Алынған эксперименттік және теориялық нәтижелер жоғары өнімділікке, бейімделгіштікке және тұқым сапасына ие, стресске төзімді сорттарды шығару үшін селекциялық мекемелердің бағдарламаларында қолданылатын болады.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Проект дает возможность создавать новые, более урожайные и устойчивые сорта рапса с помощью современных биотехнологий, что снижает затраты на выращивание и делает производство более выгодным.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба заманауи биотехнологиялардың көмегімен жаңа, өнімді және төзімді рапс сорттарын жасауға мүмкіндік береді, бұл өсіру шығындарын азайтады және өндірісті тиімдірек етеді.

Field of application (in Russian) : Биотехнология и сельское-хозяйство.

Field of application (in Kazakh) : Биотехнолоия и ауыл шаруаылығы.