The object of research, development or design (in Russian) : Целью объекта послужила кровь спортсменов национальных сборных команд Республики Казахстан по олимпийским видам спорта

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысанасы болып Қазақстан Республикасының олимпиядалық спорт түрлерінің Ұлттық құрама командасы спортшыларының қаны болып табылады

Aim of work (in Russian) : Целью нашего исследования послужило исследование генетической предрасположенности к травмам у спортсменов.

Aim of work (in Kazakh) : Біздің зерттеуіміздің мақсаты спортшылардағы жарақатқа генетикалық бейімділікті зерттеу болды.

Методы исследования (на русском) : Скрининг генетических вариантов генов, связанных с предрасположенностью к травмам у спортсменов, с использованием метода аллельной дискриминации TaqMan.

Методы исследования (на казахском) : TaqMan аллельдік дискриминация әдісін пайдалана отырып, спортшыларда жарақатқа бейімділікпен байланысты гендердің генетикалық варианттарын скринингтеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : После применения критериев исключения были проанализированы 137 образцов сыворотки для определения концентрации 25-(OH)D и 140 образцов ДНК для генотипирования по 15 полиморфизмам в кандидатных генах, связанных с целостностью и восстановлением опорно-двигательного аппарата, включая VDR, COL1A1, COL5A1, ACTN3, IL6, TNF, IGF2 и NOGGIN. Средняя концентрация 25-(OH)D в сыворотке составила 25,2 ± 8,1 нг/мл, при этом у 30% спортсменов выявлен дефицит витамина D, а у 35,8% — достаточный уровень. Значимые различия в распределении генотипов были обнаружены между азиатскими и европеоидными спортсменами, особенно для вариантов VDR, IL6 и IGF2. Полиморфизм VDR TaqI (rs731236) оказался статистически значимо связан с повышенной предрасположенностью к травмам у азиатских спортсменов как при кодоминантной, так и при рецессивной моделях (p < 0.05). Напротив, для других вариантов гена VDR значимых ассоциаций выявлено не было.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Сырттау критерийлерін қолданғаннан кейін 25-(OH)D концентрациясын анықтау үшін 137 сарысу үлгісі және тірек-қимыл аппаратының тұтастығы мен қалпына келуіне байланысты кандидаттық гендердегі (VDR, COL1A1, COL5A1, ACTN3, IL6, TNF, IGF2 және NOGGIN) 15 полиморфизм бойынша генотиптеуге арналған 140 ДНҚ үлгісі талданды. Сарысудағы 25-(OH)D орташа концентрациясы 25,2 ± 8,1 нг/мл құрады, соның ішінде спортшылардың 30%-ында D дәруменінің тапшылығы, ал 35,8%-ында оның жеткілікті деңгейі анықталды. Генотиптердің таралуында азиялық және еуропеоид спортшылар арасында айтарлықтай айырмашылықтар байқалды, әсіресе VDR, IL6 және IGF2 варианттары бойынша. VDR генінің TaqI (rs731236) полиморфизмі кодоминанттық және рецессивтік модельдерде азиялық спортшыларда жарақатқа бейімділіктің жоғарылауымен статистикалық тұрғыда маңызды байланыс көрсетті (p < 0.05). Керісінше, VDR генінің басқа варианттары үшін мәнді ассоциациялар анықталған жоқ.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Определен высокий уровень дефицита витамина Д среди спортсменов. Установлена генетическая основа предрасположенности к травмам у элитных спортсменов. Полиморфизм гена VDR TaqI (rs731236) ассоциирован с повышенной предрасположенностью к травмам у азиатских спортсменов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Спортшылар арасында D дәруменінің тапшылығының жоғары деңгейі анықталды. Элиталық спортшыларда жарақатқа бейімділіктің генетикалық негізі айқындалды. VDR генінің TaqI (rs731236) полиморфизмі азиялық спортшыларда жарақатқа бейімділіктің жоғарылауымен ассоциацияланған.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : Результаты проекта могут быть эффективно применены в диагностике предрасположенности к травмам у спортсменов

Efficiency (in Kazakh) : Жоба нәтижелері спортшылар арасында жарақаттарды алдын алу мақсатында эффективті түрде қолданыла алады

Field of application (in Russian) : Спортивная медицина

Field of application (in Kazakh) : Спорттық медицина