The object of research, development or design (in Russian) : Территория 5 областей Республики Казахстан (Жамбылская, Алматинская, Жетысуская, Абайская и Восточно-Казахстанская область), имеющие высокий риск паводков и перспективы применения технологий Managed Aquifer Recharge (MAR) для пополнения подземных вод.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстан Республикасының 5 облысы (Жамбыл, Алматы, Жетісу, Абай және Шығыс Қазақстан облыстары), жоғары су тасқыны қауіпі бар және жер асты суын қайта толтыру үшін Managed Aquifer Recharge (MAR) технологиясын қолдану перспективалары бар аумақтар.

Aim of work (in Russian) : Цель работы (2025–2026 гг.): Разработка инструментов и научных методов интеграции Flood-MAR для повышения устойчивости водных и агроэкологических систем Республики Казахстан, моделирование сценариев затопления и пополнения водоносных горизонтов с применением ГИС, дистанционного зондирования.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты (2025–2026 жж.) Flood-MAR интеграциялық құралдары мен ғылыми әдістерін әзірлеу арқылы Қазақстан Республикасының су және агроэкологиялық жүйелерінің тұрақтылығын арттыру, су тасқыны мен жер асты су қорларын толықтыру сценарийлерін ГАЖ және қашықтықтан зондтау әдістерін пайдалана отырып модельдеу

Методы исследования (на русском) : Исследование выполнялось по пятиэтапной методике. Сбор и анализ данных: собраны и обработаны цифровые модели рельефа (DEM, DSM, DTM), гидрологические, климатические и почвенные данные целевых бассейнов Казахстана; использованы спутниковые снимки, GNSS-наблюдения и полевые измерения. Моделирование: с помощью ArcGIS, QGIS, Google Earth Engine, RS Minerve и HEC-RAS выполнено геоинформационное и гидрологическое моделирование, оценены паводковые риски, выделены зоны Managed Aquifer Recharge (MAR) с применением MCDA, AHP и Weighted Overlay Analysis. Платформа Flood-MAR-Kaz: разработана и запущена веб-платформа для пространственного анализа, мониторинга и визуализации данных, интеграции результатов моделирования и сценариев ЧС. Полевые испытания: проведены замеры с использованием дронов DJI RTK, GNSS Leica GS16 и платформы Know Your Well; выполнена валидация моделей (RMSE, MAE, NSE, KGE). Интеграция: реализовано взаимодействие с образовательными и индустриальными партнёрами, организованы тренинги и семинары.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу бес кезеңнен тұрды. Деректерді жинау және талдау: Қазақстанның мақсатты бассейндері бойынша рельефтің цифрлық модельдері (DEM, DSM, DTM), гидрологиялық, климаттық және топырақтық деректер жиналып, спутниктік суреттер, GNSS бақылаулары және далалық өлшеулер өңделді. Модельдеу: ArcGIS, QGIS, Google Earth Engine, RS Minerve және HEC-RAS бағдарламаларында геоақпараттық және гидрологиялық модельдеу жүргізілді, паводок тәуекелдері бағаланып, Managed Aquifer Recharge (MAR) аймақтары MCDA, AHP, Weighted Overlay әдістерімен анықталды. Flood-MAR-Kaz платформасы: кеңістіктік талдау мен мониторингке арналған веб-платформа әзірленіп, деректер визуализациясы мен төтенше жағдай сценарийлері тестіленді. Далалық зерттеулер: DJI RTK дрондары, Leica GS16 GNSS және Know Your Well платформасы арқылы өлшеулер жүргізіліп, модельдердің дәлдігі бағаланды. Ынтымақтастық: білім беру және индустриялық серіктестермен бірлесіп тренингтер мен семинарлар ұйымдастырылды.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна заключается в интеграции ГИС-технологий, многокритериального анализа и спутниковых данных для управления зонами MAR и создании цифровой платформы Flood-MAR-Kaz для мониторинга водных рисков в условиях изменения климата.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Ғылыми жаңашылдығы — ГИС технологияларын, көпкритерийлі талдау мен спутниктік деректерді біріктіру арқылы MAR аймақтарын басқару және климаттың өзгеруі жағдайында су тәуекелдерін мониторингтеуге арналған цифрлық Flood-MAR-Kaz платформасын құру.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В 2025 году в рамках проекта Flood-MAR-Kaz разработаны и апробированы высокоточные цифровые модели рельефа (DEM, DSM, DTM) ключевых водных бассейнов Казахстана с использованием спутниковых, LiDAR- и GNSS-данных (точность RMSE 1–2,5 м). Проведена валидация по полевым контрольным точкам, выполнено картографирование зон Managed Aquifer Recharge (MAR), рисков паводков и водного дефицита, созданы карты затопления. Разработана и внедрена веб-платформа [Flood-MAR-Kaz](https://flood-mar.kz) для пространственного анализа, визуализации и мониторинга водных процессов. На пилотных участках проведены исследования с применением дронов DJI RTK, GNSS-приёмников Leica GS16 и сенсоров Know Your Well для измерения рельефа, влажности и характеристик подземных вод.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 2025 жылы Flood-MAR-Kaz жобасы аясында Қазақстанның негізгі су алаптары үшін жоғары дәлдіктегі жер бедерінің цифрлық модельдері (DEM, DSM, DTM) жасалып, сынақтан өткізілді. Бұл модельдер спутниктік, LiDAR және GNSS деректері негізінде құрылып, олардың дәлдігі RMSE 1–2,5 м деңгейінде қамтамасыз етілді. Далалық бақылау нүктелері бойынша валидация жүргізіліп, Managed Aquifer Recharge (MAR) аймақтарының картасы, су тасқыны мен су тапшылығы қауіп-қатерлерінің зонирленуі және су басу карталары әзірленді. Су процестерін кеңістіктік талдау, визуализация және мониторинг жүргізуге арналған [Flood-MAR-Kaz](https://flood-mar.kz) веб-платформасы әзірленіп, іске қосылды. Пилоттық алаңдарда жер бедерін, ылғалдылықты және жер асты суларының сипаттамаларын өлшеу үшін DJI RTK дрондары, Leica GS16 GNSS қабылдағыштары және Know Your Well сенсорлары қолданылды.

Level of implementation (in Russian) : В 2025 году разработаны и апробированы цифровые модели рельефа (DEM, DSM, DTM) для ключевых водных бассейнов Казахстана с использованием спутниковых, LiDAR- и GNSS-данных. Обеспечена высокая точность обработки (RMSE 1–2,5 м) и проведена валидация по полевым контрольным точкам. Выполнено картографирование зон Managed Aquifer Recharge (MAR), зонирование рисков паводков и водного дефицита, созданы карты затопления. Разработана и внедрена веб-платформа Flood-MAR-Kaz (https://flood-mar.kz ), предназначенная для пространственного анализа, визуализации и мониторинга водных процессов, а также интеграции результатов моделирования и публикации открытых данных. На пилотных площадках выполнены исследования с применением дронов DJI RTK, GNSS Leica GS16 и сенсоров Know Your Well для измерения рельефа, влажности и характеристик подземных вод.

Level of implementation (in Kazakh) : 2025 жылы Қазақстанның негізгі су бассейндері үшін спутниктік, LiDAR және GNSS деректерін пайдалана отырып, жер бедерінің цифрлық модельдері (DEM, DSM, DTM) әзірленіп, апробациядан өткізілді. Өңдеу дәлдігі жоғары деңгейде қамтамасыз етілді (RMSE 1–2,5 м), нәтижелер далалық бақылау нүктелері бойынша тексерілді. Managed Aquifer Recharge (MAR) аймақтары карталанылып, су тасқыны мен су тапшылығы тәуекелдері бойынша зонирлеу жүргізілді, су басу карталары жасалды. Flood-MAR-Kaz (https://flood-mar.kz ) веб-платформасы әзірленіп, кеңістіктік талдау, визуализация және су процестерін мониторингтеу, сондай-ақ модельдеу нәтижелерін біріктіру мен ашық деректерді жариялау үшін енгізілді. Пилоттық учаскелерде DJI RTK дрондары, Leica GS16 GNSS жабдықтары және Know Your Well сенсорлары қолданылып, жер бедері, ылғалдылық және жер асты суларының сипаттамалары бойынша өлшеулер жүргізілді.

Efficiency (in Russian) : Настоящая проектная программа направлена на усиление подготовительных работ по эффективному использованию водных ресурсов Казахстана. Программа будет способствовать устойчивому развитию страны через повышение квалификации местных специалистов, в том числе в аулах, по технологиям накопления снега и паводковых вод в прудах с управляемым пополнением водоносных горизонтов “Flood-MAR-Kaz” и их рациональному использованию в засушливый период. Проект предусматривает подготовку инженерных кадров, владеющих технологиями моделирования и гидрометеорологических прогнозов, а также активное вовлечение населения и индустрии в программы накопления и безопасного размещения паводковых вод. По оценкам ООН и FEMA, каждый доллар, вложенный в проактивные меры до чрезвычайных ситуаций, экономит до шести долларов на ликвидацию последствий. Реализация программы повысит эффективность охраны и рационального использования водных ресурсов Казахстана.

Efficiency (in Kazakh) : Осы жобалық бағдарлама Қазақстанның су ресурстарын тиімді пайдалану жөніндегі дайындық жұмыстарын күшейтуге бағытталған. Бағдарлама елдің тұрақты дамуына үлес қосып, жергілікті мамандардың, соның ішінде ауылдық жерлердегі техниктердің біліктілігін арттыруға мүмкіндік береді. Бұл қар мен тасқын суларын “Flood-MAR-Kaz” жүйесі бойынша жерасты су қабаттарын басқарылып толықтыратын тоғандарда жинақтау және оларды қуаңшылық кезеңінде ұтымды пайдалану технологияларын қамтиды. Жоба сондай-ақ паводок суларын жинау мен пайдалануда гидрометеорологиялық болжау және модельдеу технологияларын меңгерген инженер кадрларды даярлауды, халық пен өндіріс өкілдерінің қатысуын кеңейтуді көздейді. БҰҰ мен FEMA бағалауынша, төтенше жағдайлардың алдын алу мақсатындағы әрбір 1 долларлық инвестиция салдарларды жою кезінде 6 долларға дейін үнемдеуге мүмкіндік береді. Бағдарламаны іске асыру су ресурстарын қорғау мен ұтымды пайдаланудың тиімділігін арттырады.

Field of application (in Russian) : Область применения. В сельском хозяйстве стабильное орошение в засушливые месяцы и более эффективному распределению воды и уменьшение риска водного дефицита. Для нужд стабилизации экологической системы поддерживая уровень грунтовых вод и сохраняя местные экосистемы. В целях точного планирования инфраструктурных проектов для адаптации к изменениям климата и подготовке к чрезвычайным ситуациям, связанным с наводнениями и засухами.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану саласы: Аталған зерттеу нәтижелері ауыл шаруашылығында құрғақ кезеңдерде тұрақты суаруды қамтамасыз ету, суды тиімді бөлу және су тапшылығы тәуекелін төмендетуге, экожүйелерді тұрақтандыру, жер асты су деңгейін сақтау және жергілікті табиғи экожүйелерді қорғауға, сондай-ақ инфрақұрылымдық жобаларды климаттық өзгерістерге бейімдеу және су тасқыны мен құрғақшылыққа байланысты төтенше жағдайларға дайындықты қамтамасыз ету мақсатында, қолданылуға бағытталған.