The object of research, development or design (in Russian) : социально уязвимые категории населения

The object of research, development or design (in Kazakh) : әлеуметтік осал санаттағы халық

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является разработка и апробация методики трудоустройства социально уязвимых слоев населения в Республике Казахстан

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты – Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік осал топтарды жұмыспен қамтудың әдістемесін әзірлеу және оны апробациядан өткізу.

Методы исследования (на русском) : В данном исследовании были использованы классические методы, такие как анализ, синтез, индукция и дедукция, сравнительный и системный подходы, а также методы обобщения и классификации. При анализе теоретических и эмпирических материалов использовался контент анализ научных, нормативных и статистических источников, а также метод структурно функционального анализа с целью выявления взаимосвязей между элементами инклюзивного рынка труда. В качестве методов исследования были использованы количественные и качественные методы. К количественным методам относятся методы сбора и анализа статистических данных о состоянии инклюзивного рынка труда в Республике Казахстан, анализ реализации государственных программ в области занятости и социальной защиты населения. К качественным методам исследования относятся проведение глубинных интервью с людьми из социальных категорий, в том числе людей с инвалидностью, опросы работодателей, принимающих участие в процессе трудоустройства социально уязвимых категорий населения, а также экспертные интервью стейкхолдеров инклюзивного рынка труда, таких как Центры занятости, центры профессиональной реабилитации ЛСИ. Кроме того, были проведены социологические опросы представителей социальных групп и представителей МСБ, желающих принять участие в трудоустройстве СУСН. На этапе апробации методики использовались методы моделирования, наблюдения и оценки эффективности, реализованные на базе пилотных социального хаба и инклюзивных предприятий.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу барысында талдау, синтез, индукция және дедукция сияқты классикалық, сондай-ақ салыстырмалы және жүйелік тәсілдер қолданылды. Теориялық және эмпирикалық материалдарды зерттеу кезінде ғылыми, нормативтік және статистикалық дереккөздерге контенттік талдау жүргізіліп, инклюзивті еңбек нарығы элементтерінің өзара байланысын анықтау үшін құрылымдық-функционалдық талдау пайдаланылды. Әдістемелік тұрғыдан зерттеу сандық және сапалық әдістерге негізделді. Сандық әдістерге инклюзивті еңбек нарығының жай-күйі туралы статистикалық деректерді жинау және халықты жұмыспен қамту мен әлеуметтік қорғау бойынша мемлекеттік бағдарламаларды талдау кірді. Сапалық әдістер шеңберінде әлеуметтік осал топтарға жататын адамдармен, соның ішінде мүмкіндігі шектеулі жандармен терең сұхбаттар, сондай-ақ жұмыс берушілер мен мүдделі тараптар — жұмыспен қамту және кәсіби оңалту орталықтарының өкілдерімен сараптамалық әңгімелер жүргізілді. Әдістемені апробациялау кезеңінде модельдеу, бақылау және тиімділікті бағалау тәсілдері қолданылды. Бұл жұмыс пилоттық әлеуметтік хаб пен инклюзивті кәсіпорындар базасында жүзеге асырылып, ұсынылған тәсілдің қолданбалы және практикалық жарамдылығын растады.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна исследования заключается в разработке комплексного подхода, впервые реализованного в Казахстане, объединяющего индивидуализацию рабочих задач и модель сопровождаемого трудоустройства. Впервые на системном уровне предлагается механизм координации усилий всех заинтересованных сторон (государственных органов, центров занятости, бизнеса и НПО), что позволяет преодолеть существующие организационные и структурные барьеры и обеспечить устойчивую интеграцию представителей СУСН в рынок труда. Практическая значимость исследования состоит в том, что предложенные решения и методики могут быть непосредственно использованы в деятельности государственных органов, центров занятости, бизнес-структур и общественных организаций. Разработанные рекомендации и алгоритмы реализации будут способствовать повышению эффективности социальной политики в области занятости и социальной интеграции, а также улучшению условий жизни и социальной защиты представителей социально уязвимых категорий населения.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Зерттеудің ғылыми жаңалығы Қазақстанда алғаш рет жүзеге асырылған кешенді тәсілді әзірлеуде көрініс табады. Бұл тәсіл жұмыс міндеттерін дараландыру мен сүйемелденетін жұмыспен қамту моделін біріктіреді. Алғаш рет жүйелік деңгейде барлық мүдделі тараптардың (мемлекеттік органдар, жұмыспен қамту орталықтары, бизнес және ҮЕҰ) күш-жігерін үйлестіру тетігі ұсынылып отыр, бұл қолданыстағы ұйымдастырушылық және құрылымдық кедергілерді еңсеруге және әлеуметтік осал топтардың өкілдерін еңбек нарығына тұрақты түрде біріктіруге мүмкіндік береді. Зерттеудің практикалық маңыздылығы – ұсынылған шешімдер мен әдістемелерді мемлекеттік органдардың, жұмыспен қамту орталықтарының, бизнес құрылымдардың және қоғамдық ұйымдардың қызметінде тікелей қолдануға болатындығында. Дайындалған ұсынымдар мен іске асыру алгоритмдері жұмыспен қамту және әлеуметтік интеграция саласындағы әлеуметтік саясаттың тиімділігін арттыруға, сондай-ақ әлеуметтік осал санаттағы халық өкілдерінің өмір сүру жағдайларын және әлеуметтік қорғалу деңгейін жақсартуға ықпал етеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработан продукт: Казахстанская методика сопровождаемого трудоустройства СУСН. Включает систему каталогизации рабочих задач (Job Carving), карточки соискателя и работодателя, чек-листы, алгоритмы подбора и сопровождения. Апробация: 5 социальных предприятий-партнеров (GreenTAL, Arqa Café и др.). 20 участников из числа СУСН — трудоустроены по методике. Технико-экономические показатели Публикационная активность: 1 статья — Scopus (Q2, CiteScore 2025, перцентиль 64) 2 статьи — Web of Science 3 статьи — в журналах КОКСОН 2 статьи — в международных конференциях 1 — в научном журнале университета Коллективная монография (221 стр.) Интеллектуальная собственность: 2 авторских свидетельства (на методику и монографию). Показатели демонстрируют, что проект достиг как научных, так и практических результатов: создана и апробирована методика, подтверждена ее эффективность на пилотных площадках, обеспечено научное и социально-экономическое внедрение

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Өнім әзірленді: Қазақстандық әлеуметтік осал топтарды сүйемелденетін жұмыспен қамту әдістемесі (СУСН). Әдістеме құрамына жұмыс міндеттерін каталогтау жүйесі (Job Carving), үміткер мен жұмыс берушінің карталары, тексеру парақтары (чек-листтер), іріктеу және сүйемелдеу алгоритмдері кіреді. Апробация: 5 серіктес әлеуметтік кәсіпорын (GreenTAL, Arqa Café және басқалары). СУСН санатындағы 20 қатысушы осы әдістеме бойынша жұмысқа орналастырылды. Техникалық-экономикалық көрсеткіштер: Жарияланымдық белсенділік: *1 мақала — Scopus базасында (Q2, CiteScore 2025, перцентиль 64) 2 мақала — Web of Science базасында 3 мақала — ҚР ҒЖБМ КОКСОН ұсынған журналдарда 2 мақала — халықаралық конференциялар жинақтарында 1 мақала — университеттің ғылыми журналында Ұжымдық монография (221 бет) Зияткерлік меншік: әдістеме мен монографияға 2 авторлық куәлік алынды. Бұл көрсеткіштер жобаның ғылыми да, практикалық та нәтижелерге қол жеткізгенін дәлелдейді: әдістеме әзірленіп, апробациядан өтті, оның тиімділігі пилоттық алаңдарда расталды және ғылыми әрі әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан енгізілді.

Level of implementation (in Russian) : Результаты научного проекта были внедрены в ТОО «GreenTAL». Методика сопровождаемого трудоустройства внедрена в систему производственных процессов предприятия. В рамках апробации трудоустроены представители СУСН. Внедрение в деятельность ОФ «Social Innovation Hub». Результаты подтвердили возможность масштабирования методики на другие социальные предприятия. Внедрение в учебный процесс Международного университета Астана (AIU) Разработанная методика включена в содержание учебных дисциплин и магистерских программ по направлению «Менеджмент» и «Социальное предпринимательство»

Level of implementation (in Kazakh) : Ғылыми жобаның нәтижелері **«GreenTAL» ЖШС** қызметіне енгізілді. Сүйемелденетін жұмыспен қамту әдістемесі кәсіпорынның өндірістік үдерістер жүйесіне енгізілді. Апробация барысында әлеуметтік осал топтардың өкілдері жұмысқа орналастырылды. **«Social Innovation Hub» қоғамдық қорының** қызметіне енгізу. Нәтижелер әдістемені басқа әлеуметтік кәсіпорындарға да бейімдеп, кеңейту мүмкіндігін растады. **Астана Халықаралық Университетінің (AIU)** оқу үдерісіне енгізу. Әзірленген әдістеме «Менеджмент» және «Әлеуметтік кәсіпкерлік» бағыттары бойынша оқу пәндерінің және магистрлік бағдарламалардың мазмұнына енгізілді.

Efficiency (in Russian) : Эффективность проекта отражается в совокупности научных, практических и социальных результатов. Он обеспечил получение новых знаний о механизмах трудоустройства социально-уязвимых групп и позволил апробировать разработанную методику на практике, подтвердив её применимость и ценность. Впервые в Казахстане предложен системный подход, объединяющий индивидуализацию рабочих функций (job carving) и сопровождаемое трудоустройство, что позволило наладить устойчивое взаимодействие государства, бизнеса и НПО. Практическая эффективность проявилась в успешной апробации методики на базе инклюзивных предприятий и социального хаба. Результаты показали рост профессиональной адаптации, улучшение удержания работников из числа уязвимых категорий и снижение повторной безработицы. Научная эффективность выражена в публикациях в журналах Scopus и Web of Science, получении двух свидетельств об авторском праве — на методику и монографию, а также в интеграции разработанных материалов в образовательный процесс и деятельность партнёрских организаций. Социальная эффективность проекта заключается в создании условий для инклюзивного развития рынка труда: повысилась готовность работодателей к найму представителей уязвимых категорий, расширились возможности их социальной интеграции и самореализации, укрепилось взаимодействие между наукой, бизнесом и государством.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның тиімділігі ғылыми, практикалық және әлеуметтік нәтижелердің жиынтығымен сипатталады. Ол әлеуметтік осал топтарды жұмыспен қамту тетіктері жөнінде жаңа білім алуға және әзірленген әдістемені тәжірибе жүзінде сынақтан өткізуге мүмкіндік беріп, оның қолданбалы құндылығы мен тиімділігін растады. Қазақстанда алғаш рет еңбек функцияларын дараландыру (job carving) мен сүйемелденетін жұмыспен қамтуды біріктіретін жүйелі тәсіл ұсынылып, мемлекет, бизнес және үкіметтік емес ұйымдар арасындағы тұрақты өзара іс-қимыл орнатылды. Практикалық тиімділік инклюзивті кәсіпорындар мен әлеуметтік хаб базасында әдістемені табысты сынақтан өткізу нәтижесінде көрінді. Нәтижелер әлеуметтік осал топтардан шыққан қызметкерлердің кәсіби бейімделуінің артқанын, жұмыс орнында тұрақтау деңгейінің жоғарылағанын және қайталама жұмыссыздықтың азайғанын көрсетті. Ғылыми тиімділік Scopus және Web of Science базаларындағы журналдарда мақалалардың жариялануымен, әдістеме мен монографияға екі авторлық куәліктің алынуымен және әзірленген материалдардың оқу процесі мен серіктес ұйымдардың жұмысына енгізілуімен айқындалды. Жобаның әлеуметтік тиімділігі инклюзивті еңбек нарығын дамытуға жағдай жасауда көрінді: жұмыс берушілердің осал топ өкілдерін жұмысқа қабылдауға дайындығы артты, олардың әлеуметтік интеграциясы мен өзін-өзі жүзеге асыру мүмкіндіктері кеңейді, ал ғылым, бизнес және мемлекет арасындағы әріптестік нығая түсті.

Field of application (in Russian) : Потенциальные потребители: социальные предприниматели, государственные органы, занимающиеся вопросами трудоустройства социально уязвимых слоев населения в Республике Казахстан, а также неправительственные организации (НПО), работодатели, желающие трудоустроить людей из социальных категорий.

Field of application (in Kazakh) : Потенциалды тұтынушылар: әлеуметтік кәсіпкерлер, Қазақстан Республикасында әлеуметтік осал топтарды жұмыспен қамту мәселелерімен айналысатын мемлекеттік органдар, сондай-ақ үкіметтік емес ұйымдар (ҮЕҰ) мен әлеуметтік санаттағы адамдарды жұмысқа орналастыруға ниетті жұмыс берушілер.