The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является цифровая экосистема «Умный город», включающая такие аспекты, как транспортные системы, вертикальное фермерство, информационная безопасность, применение устройств IoT, алгоритмы машинного обучения, а также анализ данных для улучшения качества городской среды.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны - қалалық ортаның сапасын жақсарту үшін көлік жүйелері, тік егіншілік, ақпараттық қауіпсіздік, IoT құрылғыларын пайдалану, машиналық оқыту алгоритмдері және деректерді талдау сияқты аспектілерді қамтитын «Ақылды қаланың» цифрлық экожүйесі.

Aim of work (in Russian) : Цель программы заключается в разработке цифровой экосистемы Smart City в целях устойчивого развития города и повышения качества жизни горожан. Результаты программы позволят предоставить рекомендации акиматам крупных городов РК по созданию городской среды, поддерживающей устойчивое и процветающее развитие, а также повышающей комфорт и благополучие для всех жителей.

Aim of work (in Kazakh) : Бағдарламаның мақсаты - тұрақты қалалық дамуды ілгерілету және тұрғындардың өмір сүру сапасын жақсарту үшін Smart City цифрлық экожүйесін дамыту. Бағдарлама нәтижелері Қазақстанның ірі қалаларының әкімдіктеріне (үкіметтеріне) тұрақты және гүлденген дамуды қолдайтын және барлық тұрғындардың жайлылығы мен әл-ауқатын арттыратын қалалық ортаны құру бойынша ұсыныстар береді.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования – анализ данных (сбор, обработка и анализ мультидоменных данных); машинное и глубокое обучение (применение алгоритмов для распознавания лиц, анализа транспортных потоков, анализ жалоб жителей города и оценки экологических показателей); экспериментальные методы (моделирование, тестирование и анализ различных сценариев, включая работу IoT-устройств); сравнительный анализ (изучение существующих решений); разработка единой цифровой платформы и интеграционные подходы; методы тестирования на проникновение (исследование уязвимостей в беспроводных сетях).

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістеріне деректерді талдау (көп доменді деректерді жинау, өңдеу және талдау); машиналық және терең оқыту (бет-әлпетті тану алгоритмдерін қолдану, көлік ағынын талдау, қала тұрғындарының шағымдарын талдау және қоршаған орта көрсеткіштерін бағалау); эксперименттік әдістер (IoT құрылғыларының жұмысын қоса алғанда, әртүрлі сценарийлерді модельдеу, тестілеу және талдау); салыстырмалы талдау (қолданыстағы шешімдерді зерттеу); бірыңғай цифрлық платформа мен интеграция тәсілдерін әзірлеу; енуді тестілеу әдістері (сымсыз желілердегі осалдықтарды зерттеу) кіреді.

Obtained results and novelty (in Russian) : В рамках реализации программы в 2025 году был выполнен сбор и систематизация мультидоменных данных, на основе которых разработана унифицированная архитектура, обеспечивающая интеграцию различных источников информации, сохранность и доступность данных. Созданы и внедрены решения по управлению мобильностью в сверхплотных сетевых средах, оптимизированы модели и алгоритмы для эффективного управления хэндоверами в сетях 5G/6G, что позволило достичь баланса между снижением сложности сетевой инфраструктуры и повышением стабильности соединений. Разработаны и улучшены архитектуры глубоких нейронных сетей для распознавания лиц и реализации высокоскоростной обработки изображений. В области вертикального фермерства выращены образцы микрозелени свеклы и эстрагона, проведены их физико-химические, микробиологические и технологические исследования, а также экспериментальная разработка напитков на их основе. Выполнены исследования по созданию метода и инструмента для эффективного тестирования беспроводных сетей на проникновение, что способствует повышению уровня кибербезопасности. На основе полученных данных и разработанных технических решений создана комплексная цифровая платформа умного города для сбора, анализа и поддержки управленческих решений. Результаты реализованы в виде 2 монографий, 20 статей в журналах Scopus (Q1/Q2), 14 статей в перечне КОКНВО РК, 10 публикаций на международных конференциях, получены 2 патента на полезную модель и 9 авторских свидетельств.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : 2025 жылға арналған зерттеу бағдарламасы аясында көп доменді деректер мен дерекқорлар жинақталып, оларды бір жүйеге біріктіруге мүмкіндік беретін бірыңғай деректер архитектурасы әзірленді. Өте тығыз желілік ортада тапсыруды оңтайлы басқару үшін мобильділікті басқару шешімдері жасалып, 5G/6G желілерінің әртүрлі конфигурацияларына бейімделетін модельдер мен алгоритмдер енгізілді. Желінің күрделілігін азайту мен басқару тиімділігін арттыру арасындағы оңтайлы теңгерімді қамтамасыз ететін интеллектуалды әдістер ұсынылды. Терең нейрондық желілер негізінде бет-әлпетті тану архитектуралары мен жоғары жылдамдықтағы кескін өңдеу жүйесі әзірленді. Тік егіншілік технологиясы арқылы қызылша мен эстрагон микрогриндері өсіріліп, олардың физика-химиялық, микробиологиялық және технологиялық көрсеткіштері зерттелді, сондай-ақ осы микрогриндерден сусындар дайындау технологиясына эксперименттік зерттеулер жүргізілді. Сымсыз желілердің қауіпсіздігін бағалау үшін енуге тестілеу әдісі мен құралы әзірленді. Алынған нәтижелер негізінде қалалық инфрақұрылымды басқаруға арналған кешенді Smart City цифрлық платформасының прототипі жасалды. Зерттеу нәтижелері 2 монографияда, Scopus базасындағы (Q1/Q2) 20 мақалада, ҚР КОКНВО тізіміндегі 14 мақалада, халықаралық конференциялар еңбектеріндегі 10 мақалада жарияланды, 2 пайдалы модельге патент және 9 авторлық куәлік алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Цифровая экосистема «Умный город» представляет собой комплексную платформу для устойчивого развития городской среды и повышения качества жизни населения. В ее основе лежит единая архитектура данных, обеспечивающая интеграцию транспортных систем, IoT-устройств, видеонаблюдения, экологического мониторинга и вертикального фермерства. Применение анализа данных, машинного и глубокого обучения позволяет обрабатывать информацию в реальном времени, оптимизировать транспортные потоки, повышать эффективность сетей связи 5G/6G, а также внедрять системы распознавания лиц и прогнозирования городских потребностей. Технологии вертикального фермерства обеспечивают получение экологически чистой микрозелени, исследованы её физико-химические и микробиологические свойства, разработаны экспериментальные продукты на ее основе. Важным направлением стало обеспечение информационной безопасности и разработка методов тестирования беспроводных сетей на уязвимости. Созданная цифровая платформа способствует снижению эксплуатационных затрат, улучшению управления ресурсами и экологических показателей города. Научные результаты подтверждены монографиями, статьями в международных изданиях и патентами, что отражает высокую научную и практическую значимость проекта.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Smart City цифрлық экожүйесі – қаланың тұрақты дамуы мен тұрғындардың өмір сүру сапасын арттыруға бағытталған кешенді платформа. Ол көлік жүйелерін, IoT құрылғыларын, бейнебақылауды, экологиялық мониторингті және тік егіншілікті біріктіретін бірыңғай деректер архитектурасына негізделген. Деректерді талдау, машиналық және терең оқыту әдістерін қолдану нақты уақыт режимінде ақпаратты интеллектуалды өңдеуге, көлік ағындарын тиімді басқаруға, 5G/6G желілерінің жұмысын оңтайландыруға және жоғары дәлдіктегі бет-әлпетті тану жүйелерін енгізуге мүмкіндік береді. Тік егіншілік технологиялары экологиялық таза микрожасыл өндіруге жағдай жасап, олардың физика-химиялық және микробиологиялық қасиеттері зерттелді, сондай-ақ осы шикізат негізінде тәжірибелік өнімдер әзірленді. Жобаның маңызды құрамдас бөлігі – ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және сымсыз желілердің осалдықтарын тестілеу әдістерін жасау. Құрылған цифрлық платформа ресурстарды басқаруды жетілдіруге, шығындарды азайтуға және қалалық инфрақұрылымның экологиялық және әлеуметтік көрсеткіштерін жақсартуға мүмкіндік береді. Алынған ғылыми нәтижелер монографиялармен, халықаралық журналдардағы мақалалармен және патенттермен расталып, жобаның ғылыми және практикалық маңызын дәлелдейді.

Level of implementation (in Russian) : На текущем этапе внедрения цифровой экосистемы «Умный город» сформирована унифицированная архитектура данных, созданы прототипы аналитических модулей и интеграционных компонентов, проведены пилотные испытания ключевых технологий. Разработаны и протестированы алгоритмы управления транспортными потоками и handover в сетях 5G/6G, внедрены модели глубокого обучения для распознавания лиц и видеопотоков. В области вертикального фермерства реализованы пилотные решения по выращиванию микрозелени, подтверждено качество продукции. Выполнены работы по интеграции модулей кибербезопасности и разработке инструментов тестирования беспроводных сетей. В следующем отчетном году планируется расширить функционал платформы и перейти от пилотных испытаний к опытной эксплуатации в городской инфраструктуре. Запланировано масштабирование обработки данных, подключение новых источников, совершенствование пользовательских сервисов и интерфейсов. Будет продолжена оптимизация алгоритмов машинного обучения для повышения точности прогнозов и эффективности управления ресурсами. В вертикальном фермерстве — увеличение объемов и автоматизация контроля параметров. Усиление кибербезопасности, стресс-тестирование сетей и защита данных обеспечат практическую интеграцию экосистемы в инфраструктуру крупных городов Казахстана.

Level of implementation (in Kazakh) : Әзірленген Smart City цифрлық экожүйесін енгізудің ағымдағы кезеңі бірыңғай деректер архитектурасының іске қосылуын, аналитикалық модульдер мен интеграциялық компоненттердің прототиптерін жасауды, сондай-ақ негізгі технологияларды пилоттық ортада сынауды қамтиды. 5G/6G желілерінде трафикті және тапсыруды оңтайландыру алгоритмдері әзірленіп, тексерілді, бет-әлпетті тану және бейнені өңдеу үшін терең оқыту модельдері енгізілді. Тік егіншілік бойынша микрожасыл өндірудің пилоттық нұсқалары іске асырылып, өнімнің сапалық көрсеткіштері зерттелді. Сонымен қатар, киберқауіпсіздік модульдерін біріктіру және сымсыз желілердің осалдықтарын тестілеу құралдарын әзірлеу аяқталды. Келесі есепті жылы цифрлық платформаның функционалы кеңейтіледі және зертханалық-пилоттық сынақтардан қала инфрақұрылымында тәжірибелік пайдалануға көшу жоспарлануда. Бұл деректерді өңдеу қуатын арттыруды, қалалық қызметтерден жаңа деректерді қосу және пайдаланушылар мен басқару органдарына арналған интерфейстерді жетілдіруді қамтиды. Машиналық оқыту алгоритмдерін жетілдіру ресурстарды басқару тиімділігін және болжамдардың нақтылығын арттыруға бағытталады. Тік егіншілік саласында өсіру көлемін ұлғайту және бақылауды автоматтандыру бойынша жаңа технологиялар енгізіледі. Киберқауіпсіздік бағытында толық ауқымды желілік стресс-тесттер жүргізіліп, деректерді қорғау механизмдері күшейтіледі. Бұл шаралар Smart City экожүйесін Қазақстанның ірі қалаларына кезең-кезеңімен енгізуге мүмкіндік береді.

Efficiency (in Russian) : Эффективность реализации программы по разработке цифровой экосистемы «Умный город» выражается в улучшении управления городской средой, повышении качества жизни и рациональном использовании ресурсов. Единая платформа обработки мультидоменных данных обеспечивает своевременное получение достоверной информации о состоянии инфраструктуры и позволяет оперативно реагировать на изменения, а также прогнозировать потребности городских систем. Внедрение интеллектуальных алгоритмов анализа транспортных потоков снижает перегруженность дорог, сокращает время передвижения и уменьшает экологическую нагрузку. Оптимизация управления сетями 5G/6G обеспечивает стабильную работу цифровых сервисов при высокой плотности IoT-устройств. Технологии вертикального фермерства способствуют развитию локального производства и снабжению города экологически безопасной продукцией. Методы кибербезопасности и тестирования беспроводных сетей повышают уровень защиты критически важных цифровых инфраструктур и снижают риски утечки данных. Экономический эффект достигается за счет автоматизации мониторинга и сокращения эксплуатационных затрат. Социальная эффективность проявляется в повышении комфорта, безопасности и доступности городских услуг. Научная и инновационная значимость подтверждается публикациями и патентами, что обеспечивает потенциал масштабирования решений в другие регионы.

Efficiency (in Kazakh) : «Ақылды қала» цифрлық экожүйесін дамыту бағдарламасының тиімділігі қалалық басқаруды жетілдіруде, өмір сапасын арттыруда және ресурстарды ұтымды пайдалануда байқалады. Көп доменді деректерді біріктіретін бірыңғай платформа инфрақұрылымның ағымдағы жағдайы туралы сенімді ақпарат алуға, өзгерістерге жедел әрекет етуге және қала қажеттіліктерін болжауға мүмкіндік береді. Көлік ағындарын талдауға арналған интеллектуалды алгоритмдер жолдағы жүктемені азайтып, қозғалыс уақытын қысқартады және экологиялық әсерді төмендетеді. 5G/6G желілерін басқаруды оңтайландыру IoT құрылғылары көп жағдайда цифрлық қызметтердің тұрақты жұмысын қамтамасыз етеді. Тік егіншілік технологиялары жергілікті агроөндірісті дамытуға және қала тұрғындарын экологиялық таза өніммен қамтамасыз етуге ықпал етеді. Киберқауіпсіздік құралдары мен сымсыз желілерді тестілеу әдістерін қолдану инфрақұрылымның қорғалу деңгейін күшейтіп, рұқсатсыз қол жеткізу қаупін төмендетеді. Экономикалық тиімділік бақылау мен талдау процестерін автоматтандыру, пайдалану шығындарын қысқарту және ресурстарды басқару тиімділігін арттыру арқылы көрінеді. Әлеуметтік нәтиже – қалалық ортаның жайлылығы мен қауіпсіздігінің артуы, қызметтерге қолжетімділіктің жақсаруы және тұрғындар мен басқару органдары арасындағы өзара әрекеттесудің тиімділігі. Ғылыми-инновациялық мәні жасанды интеллект технологияларын дамыту, жарияланымдар мен патенттермен расталып, шешімдерді басқа өңірлерге таратуға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Программа направлена на создание цифровой экосистемы для устойчивого развития города и повышения качества жизни, которая включает разработку методов сбора и анализа мультидоменных данных, повышение надежности сетей 5G, применение глубокого обучения для видеонаблюдения, интеграцию систем вертикального фермерства и обеспечение кибербезопасности беспроводных сетей. Итогом реализации станет комплексная платформа умного города для управления процессами и улучшения городской среды. Дополнительно, область применения включает: интеллектуальные транспортные системы (ИТС), экологию, сельское хозяйство, кибербезопасность и управление ресурсами.

Field of application (in Kazakh) : Бағдарлама тұрақты қалалық даму және өмір сүру сапасын жақсарту үшін цифрлық экожүйе құруға бағытталған. Бұған көп доменді деректерді жинау және талдау әдістерін әзірлеу, 5G желілерінің сенімділігін арттыру, бейнебақылауға терең оқытуды қолдану, тік егіншілік жүйелерін біріктіру және сымсыз желінің киберқауіпсіздігін қамтамасыз ету кіреді. Нәтижесінде пайда болатын платформа процестерді басқару және қалалық ортаны жақсарту үшін кешенді ақылды қала платформасы болады. Қолданудың қосымша салаларына интеллектуалды көлік жүйелері (АҚЖ), экология, ауыл шаруашылығы, киберқауіпсіздік және ресурстарды басқару кіреді.