Inventory number IRN Number of state registration
0325РК00170 AP22682939-KC-25 0124РК00093
Document type Terms of distribution Availability of implementation
Краткие сведения Gratis Number of implementation: 0
Not implemented
Publications
Native publications: 0
International publications: 2 Publications Web of science: 2 Publications Scopus: 2
Patents Amount of funding Code of the program
0 9458029 AP22682939
Name of work
Исследование общерелятивистких эффектов при движении орбитальных спутников (пробных тел) в аксиально-симметричных гравитационных полях
Type of work Source of funding Report authors
Fundamental Утепова Дания Сабырбековна
0
0
0
0
Customer МНВО РК
Information on the executing organization
Short name of the ministry (establishment) МНВО РК
Full name of the service recipient
НАО "Казахский национальный педагогический университет имени Абая"
Abbreviated name of the service recipient НАО "КазНПУ им.Абая"
Abstract

Отклонение ближайших геодезических траекторий пробных тел в аксиально-симметричных гравитационных полях.

Осьтік-симметриялы гравитациялық өрістерде сынақ денелерінің жақын геодезиялық траекторияларының ауытқуы.

Целью проекта является аналитическое и численное исследование общерелятивистских наблюдаемых эффектов при движении спутников (пробных тел) в аксиально-симметричных гравитационных полях, путём решения уравнения геодезического отклонения в рамках q - метрики и метрики Хартла-Торна.

Жобаның мақсаты – аксиалды-симметриялы гравитациялық өрістерде серіктердің (сынақ денелерінің) қозғалысы кезіндегі жалпы салыстырмалылық теориясына тән бақыланатын эффектілерді аналитикалық және сандық тұрғыдан зерттеу. Бұл мақсатқа жету үшін q-метрика мен Хартл–Торн метрикасы аясында геодезиялық ауытқу теңдеуін шешу қарастырылған.

В исследовании применяется сочетание аналитических и численных подходов, направленных на изучение движения пробных тел в аксиально-симметричных гравитационных полях в рамках общей теории относительности. Аналитическая часть основана на использовании формализма ОТО, элементов дифференциальной геометрии и методов возмущений для получения приближённых решений. В численной части основное внимание уделено применению методов Рунге–Кутты, Адамса и спектральных методов, что позволяет эффективно решать уравнения, характеризующие динамику геодезических отклонений.

Зерттеуде жалпы салыстырмалылық теориясы аясында аксиалды-симметриялы гравитациялық өрістердегі сынақ денелерінің қозғалысын зерттеуге бағытталған аналитикалық және сандық әдістер қолданылады. Аналитикалық тәсіл жалпы салыстырмалылық теориясының формализміне, дифференциалдық геометрия мен қозу (бұзылу) әдістеріне негізделген, бұл қозғалыс теңдеулерінің жуық шешімдерін алуға мүмкіндік береді. Сандық тәсіл аясында негізгі назар Рунге–Кутта, Адамс және спектрлік әдістерін қолдануға аударылады, бұл қарастырылып отырған физикалық процестерді сипаттайтын теңдеулердің дәл әрі тұрақты шешімдерін қамтамасыз етеді.

В рамках q-метрики и метрики Хартла–Торна получены уравнения геодезического отклонения первого порядка. Кроме того, для их решения были выбраны эффективные численные методы и построены соответствующие разностные схемы. Полученные результаты впервые представлены в данном направлении и являются научной новизной.

q-метрика мен Хартл–Торн метрикасы шеңберінде геодезиялық ауытқудың бірінші ретті теңдеулері алынған. Сонымен қатар, бұл теңдеулерді шешуге арналған тиімді сандық әдістер таңдалып, сәйкес айырымдық схемалар құрастырылды. Алынған нәтижелер бұл бағытта алғаш рет ұсынылып, ғылыми жаңалық болып табылады.

Результаты проекта вносят значительный вклад в современное понимание влияния общей теории относительности на движение спутников.

Жобаның нәтижелері спутниктердің қозғалысына жалпы салыстырмалылық теориясының әсері туралы қазіргі түсініктерге елеулі үлес қосады.

Не предусмотрено, поскольку проект относится к сфере фундаментальных исследований в области теоретической физики

Қарастырылмаған, себебі жоба теориялық физика саласындағы іргелі зерттеулерге жатады.

Проект отличается высокой эффективностью, поскольку используемые численные методы расчёта уже успешно зарекомендовали себя в решении широкого круга астрофизических задач.

Жоба жоғары тиімділігімен ерекшеленеді, себебі қолданылатын сандық есептеу әдістері астрофизикалық есептердің кең ауқымын шешуде өз тиімділігін бұрыннан дәлелдеген.

Общая теория относительности, теоретическая физика.

Жалпы салыстырмалылық теориясы, теориялық физика.

UDC indices
539.12-17; 52:531.51; 52:530.12
International classifier codes
29.05.41; 41.17.41;
Key words in Russian
Общая теория относительности; Релятивистская астрофизика; Геодезические линии; Компактные объекты; Аксиально-симметричные гравитационные поля;
Key words in Kazakh
Жалпы салыстырмалылық теориясы; Релятивистік астрофизика; Геодезиялық сызықтар; Компакт объекттер; Осьтік симметриялы гравитациялық өрістер;
Head of the organization Тілеп Болат Анапияұлы к.полит.н. / нет
Head of work Утепова Дания Сабырбековна Доктор философии (PhD) / Нет