The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования являются новые полимерные композиции водорастворимых полимеров (ВРП) и низкомолекулярных ПАВ и новые синтезированные поверхностно-активные полимеры (ППАВ) на основе природного сырья.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары суда еритін полимерлердің (СЕП) және төмен молекулалық беттік активті заттардың жаңа полимерлік композициялары және табиғи шикізат негізінде жаңа синтезделген полимерлі беттік активті заттар (ПБАЗ) болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Цель работы – разработка отечественных композиционных поверхностно-активных полимеров, проявляющих пенообразующие, эмульгирующие, флокулирующие, структурообразующие и иммобилизирующие свойства.

Aim of work (in Kazakh) : Жұмыстың мақсаты – көбік түзу, эмульгациялау, флокуляциялау, құрылым түзу және иммобилизациялау қасиеттерін көрсететін отандық композиттік беттік-активті полимерлерді жасау.

Методы исследования (на русском) : Методы исследования - методы определения поверхностного натяжения (Вильгельми), определения пенообразующей способности (Росс-Майлса), получения эмульсий (УЗДН), методы ИК- и УФ-спектроскопии, динамического светорассеяния (Z-сайзер), ЯМР, гель-проникающая хроматография, СЭМ, капиллярный электрофорез, седиментационного анализа, определения времени тушения горючей жидкости, определения макроэлектрофореза, вискозиметрического, турбидиметричекого и потенциометрического титрования.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістері – беттік керілуді анықтау әдістері (Вильгельми), көбік түзу қабілетін анықтау (Росс-Майлс), эмульсияларды алу (УЗДН), ИҚ және УК-спектроскопия әдістері, динамикалық жарық шашырауы (Z-сайзер), ЯМР, гель-өтімді хроматография, СЭМ, капиллярлық электрофорез, тұндыру талдауы, жанғыш сұйықтықтың сөндіру уақытын анықтау, макроэлектрофорез, вискозиметрлік, турбидиметрлік және потенциометрлік титрлеу әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : Полученные результаты и новизна: Исследованы структура и аминокислотного состава биополимеров (кератинобелка) шерсти овец при термической обработке. Показано, что поликомлексы хитозана с ПАВ различной природы обладают эмульгирующим действием. Синтезировано новое полимерное ПАВ на основе крахмала и 2-метакрилоилэтокситриметиламмония хлорида (МЭТМАХ). Проведена флокуляционная очистка воды, содержащей взвеси глины и ионов тяжелых металлов с использованием сополимера крахмал-МЭТМАХ. Новые сополимеры были использованы в качестве структурообразователей загрязненных и эродированных почв. Показано, что крахмал-МЭТМАХ повышает прочность агрегатов. Исследовано взаимодействие водорастворимых полифункциональных полимеров ПАК, ПВП, ПВМЭ, ВЭЭГ с ВБЭ, с лидокаином гидрохлоридом (ЛД). Исследовано взаимодействие 2-метакрилоилоксиэтилтриметиламмоний хлорида (МАД) с бутилакрилатом (БА) с белками - Бычий сывороточный альбумин (pI 4,9), и Овальбумин куриного яйца (pI 4,2). Проведено исследование новых полифункциональных полимерных поверхностно-активных вещества (ППАВ) в качестве иммобилизаторов и носителей физиологически-активных веществ.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Алынған нәтижелер мен жаңалық: Термиялық өңдеу кезінде қой жүнінің биополимерлерінің (кератин ақуызының) құрылымы мен аминқышқылдарының құрамы зерттелді. Әр түрлі сипаттағы беттік белсенді заттары бар хитозан поликешендері эмульгаторлық әсерге ие екендігі көрсетілді. Крахмал негізіндегі жаңа полимерлі БАЗ және 2-метакрилоилэтокситриметиламмоний хлориді (МЭТМАХ) синтезделді. Крахмал-МАТМАХ сополимерін пайдалана отырып, саздың және ауыр металл иондарының суспензиялары бар суды флокуляциялық тазарту жүргізілді. Жаңа сополимерлер ластанған және эрозияға ұшыраған топырақты құрылымдаушы ретінде пайдаланылды. Крахмал-МАТМАХ агрегаттардың беріктігін арттыратыны көрсетілді. ПАҚ, ПВП, ПВМЭ, ВБЭ-мен ВЭЭГ суда еритін полифункционалды полимерлерінің лидокаин гидрохлоридімен (ЛД) әрекеттесуі зерттелді. 2-метакрилоилоксиэтилтриметиламмоний хлоридінің (MAД) бутилакрилатпен (БА) ақуыздармен – өгіз сарысуы альбумині (pI 4,9), және тауық жұмыртқасының Овальбуминімен (pI 4,2)әрекеттесуі зерттелді. Иммобилизаторлар және физиологиялық белсенді заттардың тасымалдаушылары ретінде жаңа полифункционалды полимерлі беттік активті заттарға (ПБАЗ) зерттеу жүргізілді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-эксплуатационные показатели: обеспечиваются простотой способа получения биоразлагаемых ППАВ, синтезом эффективного поли-ПАВ на основе промышленных и природных мономеров. Технико-экономический уровень результатов заключается в доступности исходного сырья природного происхождения и ее сравнительно низкой стоимости.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструктивтік және техникалық-пайдалану көрсеткіштері: Биологиялық ыдырайтын ПБАЗ алу тәсілінің қарапайымдылығымен, өнеркәсіптік және табиғи мономерлер негізінде тиімді поли-БАЗ синтезімен қамтамасыз етіледі. Нәтижелердің техникалық-экономикалық деңгейі табиғи шикізаттың қол жетімділігі және оның салыстырмалы түрде төмен құны болып табылады.

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения – производство новых ППАВ позволит наладить их производство, ликвидируя зависимость Республики Казахстан от импорта подобной продукции.

Level of implementation (in Kazakh) : Жаңа ПБАЗ өндірісі Қазақстан Республикасының осындай өнімнің импортына тәуелділігін жоя отырып, олардың өндірісін жолға қоюға мүмкіндік береді.

Efficiency (in Russian) : Эффективность исследований заключается в получении композиций ПАВ-полимер с регулированным гидрофильно-липофильным балансом, что является перспективным для различных отраслей технологии.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеудің тиімділігі технологияның әртүрлі салалары үшін перспективті болып табылатын реттелетін гидрофильді-липофильді балансы бар БАЗ-полимер композицияларын алу болып табылады.

Field of application (in Russian) : Министерство экологии и природных ресурсов РК, компании по производству и использованию пенообразователей для пожаротушения и пенобетона, иммобилизаторов лекарственных средств, структурообразователей почв, эмульгаторов и деэмульгаторов нефтяных эмульсий, флокулянтов для очистки сточных вод, а также акиматы, научные исследовательские институты, ВУЗы, население и общественность.

Field of application (in Kazakh) : Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі, өрт сөндіруге және көбікті бетонға арналған көбіктүзгіштерды, топырақ құрылымтүзгіштерді, дәрілік заттарды иммобилизаторларды, ағынды суларды тазартуға арналған флокулянттарды, мұнай эмульсияларының эмульгаторларын және деэмульгаторларын өндіретін және пайдаланатын компаниялар, сондай-ақ әкімдіктер, ғылыми-зерттеу институттары, жоғары оқу орындары, халық және қоғам.