The object of research, development or design (in Russian) : детское население с 5 лет до 17 лет 11 месяцев 29 дней

The object of research, development or design (in Kazakh) : 5 жастан 17 жас 11 ай 29 күн дейінгі балалар

Aim of work (in Russian) : Изучить элементный статус детского населения Западного региона Республики Казахстан.

Aim of work (in Kazakh) : Қазақстан Республикасының Батыс өңіріндегі бала тұрғындарының элементтік статусын зерттеу

Методы исследования (на русском) : Эпидемиологические, клинические

Методы исследования (на казахском) : Эпидемиологиялық, клиникалық

Obtained results and novelty (in Russian) : Определено содержание химических элементов в биосубстратах (волосах) детского населения сельской местности и городов Западного Казахстана с оценкой региональных особенностей. Установлены референсные значения. Определена связь содержания элементов в волосах с показателями физического развития детей. Выявлено положительное влияние на показатели физического развития кальция, селена, и негативное мышьяка, алюминия, свинца, ванадия. Разработаны карты элементного статуса детского населения. Дополнен сведениями по элементному статусу детей онлайн-атлас «Элементный статус населения Западного региона Республики Казахстан» по адресу https://atlaszkmu.kz/ Опубликованы 4 статьи в журналах базы данных Web of Science –Q1, Q3; 1 – в отечественном издании, рекомендованном КОКСНВО; получены 6 свидетельств авторского права; 1 монография; 1 учебное пособие (атлас); результаты доложены 4 Международных конференциях с публикацией 10 тезисов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Аймақтық ерекшеліктерін бағалай отырып, Батыс Қазақстанның ауылдық жерлері мен қалаларының бала тұрғындарының биосубстраттарындағы (шаштарындағы) химиялық элементтердің құрамы анықталды. Референстік мәндер анықталды. Шаш құрамындағы элементтердің балалардың физикалық даму көрсеткіштерімен байланысы анықталды. Дене даму көрсеткіштеріне кальций мен селеннің оң әсері, ал мышьяк, алюминий, қорғасын, ванадийдің кері әсері анықталды. Балалар халқының элементтік статусының карталары әзірленді. «Қазақстан Республикасының Батыс аймағы тұрғындарының элементтік статусы» онлайн-атласы https://atlaszkmu.kz/ сайтында балалардың элементтік статусы бойынша мәліметтермен толықтырылды. Web of Science деректер қорының журналдарында 4 мақала жарияланды – Q1, Q3; 1 мақала ҚР ҒЖ БМҒЖБССҚК ұсынған отандық журналда жарияланған; 6 авторлық куәлік алынды; 1 монография; 1 оқу құралы (атлас); нәтижелері 4 халықаралық конференцияда баяндама жасап, 10 тезисі жарияланды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : На картах представлена информация о содержании химических элементов у детского населения Актюбинской, Мангистауской, Атырауской и Западно-Казахстанской областей для дальнейшей коррекции элементных дисбалансов

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Карталар элементтік теңгерімсіздіктерді одан әрі түзету үшін Ақтобе, Маңғыстау Атырау, Батыс Қазақстан облыстарының бала популяциясындағы химиялық элементтердің құрамы туралы ақпаратты береді.

Level of implementation (in Russian) : Результаты научно-исследовательской работы внедрены в общеобразовательных организациях Атырауской области (КГУ «Казахская средняя школа «Коктем» отдела образования Индерского района Управления образования Атырауской области», КГУ "Средняя общеобразовательная школа имени Амангельды" отдела образования города Атырау Управления образования Атырауской области"), Мангистауской области (КГУ "Общеобразовательная школа №30" Отдела образования по городу Актау Управления образования Мангистауской области), Западно- Казахстанской области (КГУ «Школа-лицей №1» отдела образования Жанибекского района управления образования акимата Западно-Казахстанской области», КГУ «Общеобразовательная школа имени Л.Кылышева" отдела образования Чингирлауского района управления образования акимата Западно-Казахстанской области»), ЗКМУ им. Марата Оспанова - акты внедрения № 52, 57, 62, 34, 35, 39,40,98.

Level of implementation (in Kazakh) : Атырау облысының («Атырау облысы Білім беру басқармасының Индер ауданы білім бөлімінің «Көктем» қазақ орта мектебі» КММ, «Атырау облысы Білім беру басқармасының Атырау қаласы білім бөлімінің» Жалпы білім беретін Амангелді атындағы орта мектеп" КММ), Маңғыстау облысының (Маңғыстау облысының білім басқармасының Ақтау қаласы бойынша білім бөілімінің "№30 жалпы білім беретін мектеп" КММ), Батыс Қазақстан облысының ("Батыс Қазақстан облысы әкімдігі білім басқармасының Жәнібек ауданының білім бөлімінің №1 мектеп-лицейі" КММ, Батыс Қазақстан облысы әкімдігі білім басқармасының Шыңғырлау ауданының білім бөлімінің «Л. Қылышев атындағы жалпы білім беретін мектебі» КММ) білім беру ұйымдарында, Марат Оспанов атындағы БҚМУ ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижелерін енгізу бойынша жұмыстар жүргізіліп аяқталды, енгізу актілері - № 52, 57, 62, 34, 35, 39,40,98.

Efficiency (in Russian) : Результаты исследования послужат научным обоснованием для принятия дальнейших мер по коррекции элементного статуса детей алиментарным путем, реализацией комплексных мероприятия по групповой и индивидуальной коррекции отклонений в биоэлементном статусе детей сельской местности.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері балалардың элементтік мәртебесін алиментарлық жолмен түзету, ауылдық және қалалық жерлердегі балалардың элементтік статусындағы ауытқуларды топтық және жеке түзету бойынша кешенді іс-шараларды іске асыру бойынша одан әрі шаралар қабылдау үшін ғылыми негіздеме болады.

Field of application (in Russian) : Медицина и экология

Field of application (in Kazakh) : Медицина және экология