The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования являются региональные экосистемы ведения бизнеса и развития инвестиций и субъекты МСП, действующие в 17 областях и трех городах республиканского значения РК. Предметом исследования являются система критериев и факторов, определяющих легкость ведения бизнеса, а также организационно-методические подходы к разработке интегрального индекса «DB KZ» для инвестиционного ранжирования регионов.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу объектісі бизнесті жүргізу мен инвестицияларды дамытудың өңірлік экожүйелері және ҚР Республикалық маңызы бар үш қалада және 17 облыста жұмыс істейтін ШОБ субъектілері болып табылады. Зерттеу пәні бизнесті жүргізудің жеңілдігін айқындайтын критерийлер мен факторлар жүйесі, сондай-ақ өңірлерді инвестициялық саралау үшін "DB KZ" интегралдық индексін әзірлеуге ұйымдастырушылық-әдістемелік тәсілдер болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Цель исследования – разработать новые цифровые инструменты оценки инвестиционной и деловой среды и практических рекомендаций по их развитию в регионах Казахстана.

Aim of work (in Kazakh) : Зерттеу мақсаты – Қазақстан аймақтарында инвестициялық және іскерлік ортаны бағалаудың жаңа цифрлық құралдарын және практикалық ұсыныстарды әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Теоретической основой послужили общенаучные методы системного анализа (включая анализ, синтез, индукцию и дедукцию) и обобщение для формирования концептуальных подходов к оценке легкости ведения бизнеса. Специфические методы сгруппированы следующим образом: 1) сбор и верификация данных: • количественный анализ (интернет-анкетирование руководителей МСП), • качественный анализ (глубинные полуструктурированные интервью и экспертный опрос) для получения содержательной оценки региональных условий ведения бизнеса. 2) обработка и моделирование: • эконометрическое моделирование и статистический анализ для оценки влияния ключевых факторов на бизнес-среду, • многокритериальный анализ на основе метода аналитической иерархии (AHP-подход) для взвешивания и агрегирования оценочных критериев. 3) визуализация и представление результатов: • библиометрический анализ для оценки публикационной активности по исследуемой проблематике, • визуализация данных и разработка цифровой интерактивной платформы (с использованием HTML, CSS, JS) для наглядного представления региональных оценок и рейтинга.

Методы исследования (на казахском) : Бизнесті жүргізудің жеілділігін бағалаудың тұжырымдамалық тәсілдерін қалыптастыру үшін теориялық негіз болған жүйелік талдаудың жалпы ғылыми әдістері (талдау, синтез, индукция және дедукцияны қоса алғанда) және жалпылау. Арнайы әдістер келесідей топтастырылған: 1) деректерді жинау және тексеру: * сандық талдау (ШОБ басшыларының интернет-сауалнамасы), * бизнесті жүргізудің өңірлік жағдайларына мазмұнды баға алу үшін сапалық талдау (терең жартылай құрылымды сұхбат және сараптамалық сауалнама). 2) өңдеу және модельдеу: * бизнес-ортаға негізгі факторлардың әсерін бағалау үшін эконометрикалық модельдеу және статистикалық талдау, * бағалау критерийлерін өлшеу және жинақтау үшін аналитикалық иерархия әдісіне негізделген көп критерийлік талдау (AHP тәсілі). 3) нәтижелерді визуализациялау және ұсыну: * зерттелетін мәселе бойынша жарияланым белсенділігін бағалауға арналған библиометриялық талдау, * аймақтық рейтингтер мен рейтингтерді көрнекі түрде көрсету үшін деректерді визуализациялау және цифрлық интерактивті платформаны әзірлеу (HTML, CSS, JS көмегімен).

Obtained results and novelty (in Russian) : Результаты: проведена библиометрическая оценка научной базы; опрос позволил выявить барьеры для МСБ и подготовить практические рекомендации по развитию бизнеса и инвестиций. Разработанные авторская методика расчета индекса «Doing Business KZ» и методология инвестиционного ранжирования регионов применены для всех регионов; запущена цифровая платформа «Doing Business Qazaqstan»; смоделировано влияние индекса. Получено 5 авторских свидетельств; подготовлено 2 монографии (1 – в зарубежном издательстве) и 13 статей: 3 - КОКСОН, 2 - Scopus, 1 - межд.конф.. Ожидается публикация 7 статей в зарубежных монографиях. Научная новизна исследования определяется двумя ключевыми результатами: разработкой авторской AHP-методики интеграции для расчета индекса «Doing Business KZ» и запуском новой цифровой платформы «Doing Business Qazaqstan». Принципиальное отличие авторского подхода от существующих аналогов в стране – это применение многокритериального анализа на основе AHP подхода для интеграции субъективного восприятия МСБ условий для ведения бизнеса и объективных данных, описывающих реальные достигнутые результаты реформ и программ поддержки МСБ в регионах.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Нәтижелер: ғылыми базаның библиометрикалық бағалауы жүргізілді; сауалнама ШОБ-қа тосқауылдарды анықтады және бизнес пен инвестицияны дамытудың практикалық ұсыныстарын әзірлеуге көмектесті. «Doing Business KZ» индексін есептеудің және өңірлерді инвестициялық саралауды авторлық әдіснамасы әзірленіп аймақтар үшін қолданылды; «Doing Business Qazaqstan» цифрлық платформасы іске қосылды; индекстің ықпалының моделі құрылды. 5 авторлық құқық куәлігі алынды; 2 монография (1 шетелдік баспада) және 13 мақала дайындалды: 3 - КОКСОН, 2 - Scopus, 1 - халықаралық конференция. Шетелдік монографияларда 7 мақала жариялануы күтілуде. Зерттеудің ғылыми жаңалығы екі негізгі нәтижемен анықталады: Doing Business KZ индексін есептеу үшін AHP авторлық әдіснамасын әзірлеу және аймақтарды ашық саралау үшін Doing Business Qazaqstan платформасын іске қосу. Авторлық тәсілдің елде қолданыстағы аналогтардан түбегейлі айырмашылығы-бұл өңірлерде ШОБ-ты қолдау реформалар мен бағдарламалардың нақты қол жеткізілген нәтижелерін сипаттайтын объективті деректерді және ШОБ-тың бизнес жүргізу шарттарын қабылдаудың субъективті бағаларын интеграциялау үшін AHP тәсіліне негізделген көп критериалды талдауды қолдану.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели: разработанная и защищенная авторским правом методология построения инвестиционного рейтинга (конструктивный показатель); создание, запуск и функционирование цифровой интерактивной платформы «Doing Business Qazaqstan» (технологический показатель); снижение информационных издержек для инвесторов и повышение транспарентности ведет к экономическому эффекту через рассчитанный индекс «Doing Business KZ» и инвестиционный рейтинг регионов на цифровой платформе (технико-экономический показатель).

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструктивті және техникалық-экономикалық көрсеткіштер: әзірленген және авторлық құқықпен қорғалған инвестициялық рейтингіні құру әдіснамасы (конструктивтік көрсеткіш); «Doing Business Qazaqstan» цифрлық интерактивтік платформасын жасау, іске қосу және жұмыс істеуі (технологиялық көрсеткіш); инвесторлар үшін ақпараттық шығындарды азайту және транспаренттілікті арттыру есептелген «Doing Business KZ» индексі және цифрлық платформадағы аймақтардың инвестициялық рейтингісі арқылы экономикалық эффектіге алып келеді (техникалық-экономикалық көрсеткіш).

Level of implementation (in Russian) : Степень внедрения: внедрено. Авторская методология построения инвестиционного рейтинга «Investment & Doing Business KZ» полностью разработана и апробирована, а платформа «Doing Business Qazaqstan» размещена на сервере НАО «КазНУ им. аль-Фараби» и функционирует в режиме реального времени с публичным доступом.

Level of implementation (in Kazakh) : Ендіру дәрежесі: ендірілген. «Investment & Doing Business KZ» инвестициялық рейтингісін құрудың авторлық әдіснамасы толық әзірленген және апробациядан өткен, ал «Doing Business Qazaqstan» платформасы «әл-Фараби атындағы ҚазҰУ» ҰАҚ серверінде орналастырылған және көпшілікке жария ретінде шынайы уақыт режимінде жұмыс істеп тұр.

Efficiency (in Russian) : Эффективность: для государственных органов интегральный индекс, платформа и практические рекомендации служат основой по устранению барьеров для развития МСБ и повышению конкуренции между регионами, для бизнеса и инвесторов – обеспечивают транспарентный рейтинг регионов и актуальные данные для стимулирования притока инвестиций, для молодых ученых и исследователей – обеспечивают альтернативный источник данных и идей для проведения новых научных исследований.

Efficiency (in Kazakh) : Тиімділік: Интегралды индекс, платформа және практикалық ұсыныстар ШОБ дамыту үшін тосқауылдарды жою және аймақтар арасында бәсекелестікті дамыту бойынша негіз ретінде қызмет етеді, бизнес және инвесторлар үшін – аймақтардың транспарентті рейтингімен және инвестициялар ағымын ынталандыруға арналған өзекті деректермен қамтамасыз етеді, жас ғалымдар және зерттеушілер үшін – жаңа ғылыми зерттеулер жүргізу үшін балама деректер көзі мен идеяларды қамтамасыз етеді.

Field of application (in Russian) : Области применения: государственное управление, инвестиционная деятельность, бизнес-сообщество, образование и наука.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану аялары: мемлекеттік басқару, инвестициялық қызмет, бизнес-қоғамдастықтар, білім және ғылым.