The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является вирус гриппа D (ВГД), его распространенность, биологические, эпидемиологические и молекулярно-генетические характеристики у сельскохозяйственных животных на территории Казахстана. Молекулярно-биологические, вирусологические и серологические характеристики вируса гриппа D (ВГД), циркулирующего среди сельскохозяйственных животных в различных регионах Казахстана.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеудің нысаны — Қазақстандағы ауыл шаруашылық жануарлары арасында D тұмау вирусының (ВГД) таралуы, оның биологиялық, эпидемиологиялық, молекулалық және серологиялық сипаттамаларын анықтау. Қазақстанның әртүрлі өңірлерінде ауыл шаруашылық жануарлары арасында айналымда жүрген D тұмау вирусының (ВГД) молекулалық-биологиялық, вирусологиялық және серологиялық сипаттамалары.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является изучение распространенности вируса гриппа Д (ВГД) среди сельскохозяйственных животных Казахстана, путем молекулярно-вирусологических, серологических методов и метагеномных технологий.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты молекулярлық вирусологиялық және серологиялық әдістермен метагеномикалық технологияларды пайдалана отырып, Қазақстандағы ауылшаруашылық жануарлары арасында Д тұмауы вирусының таралуын зерттеу.

Методы исследования (на русском) : От сельскохозяйственных животных клинические и пато-биологические материалы будут получены в виде носовых, ротовых смывов и сывороток крови согласно требованиям МЭБ. Биопробы для геномных исследований помещены в специальный реагент – DNA/RNA Shield, сохраняющий генетическую целостность и профили экспрессии образцов при температуре окружающей среды без охлаждения или заморозки. ПЦР выполнялась в амплификаторах Thermocycler Gradient (Eppendorf), SimpliAmp (Applied Biosystems), при соответствующих условиях термоциклирования с применением видо-специфических или подтипо-специфических праймеров и наборов для одношагового ПЦР (NEB, QIAGEN) согласно инструкции производителей. Вирусные геномы для полногеномного секвенирования будут выделяться при помощи коммерческих наборов (RNeasy® Mini Kit Qiagen для РНК). Подготовка библиотек будет осуществляться с помощью наборов NEBNext Ultra Directional RNA LibraryPrepKit for Illumina(NEB, США), QIAseq FX Single Cell RNA Library Kit (Qiagen). Качество приготовленных библиотек будет определяться на приборе Bioanalyzer 2100 (Agilent Technologies, Германия). Количественная оценка очищенной библиотеки секвенирования будет проводиться с набором KAPA (Kapa Biosystems, Wilmington, MA, USA).

Методы исследования (на казахском) : Ауыл шаруашылығы жануарларынан ХЭБ талаптарына сәйкес мұрын және ауыз жағындылары және қан сарысуы түрінде клиникалық-патобиологиялық материалдар алынды. Геномдық зерттеулерге арналған биоүлгілер арнайы реагентке – ДНҚ/РНҚ қалқанына орналастырылады, ол тоңазыту немесе мұздатусыз қоршаған орта температурасында үлгілердің генетикалық тұтастығы мен экспрессиялық профильдерін сақтайды. ПТР Thermocycler Gradient (Eppendorf), SimpliAmp (Applied Biosystems) күшейткіштерінде өндірушілердің нұсқауларына сәйкес түрлерге немесе қосалқы типке тән праймерлерді және бір сатылы ПТР жинақтарын (NEB, QIAGEN) пайдаланып, сәйкес термиялық цикл жағдайында орындалды. Бүкіл геномды секвенирлеуге арналған вирустық геномдар коммерциялық жинақтарды (РНҚ үшін RNeasy® Mini Kit Qiagen) пайдалану арқылы оқшауланады. Кітапхананы дайындау Illumina үшін NEBNext Ultra Directional RNA LibraryPrepKit (NEB, АҚШ), QIAseq FX Single Cell RNA Library Kit (Qiagen) көмегімен жүзеге асырылады. Дайындалған кітапханалардың сапасы Bioanalyzer 2100 (Agilent Technologies, Германия) құралында анықталады. Тазартылған секвенирлеу кітапханасының санын анықтау KAPA жинағымен орындалады (Kapa Biosystems, Wilmington, MA, АҚШ).

Obtained results and novelty (in Russian) : Исследования ВГД проводится в Казахстане впервые, и полученные результаты станут частью мониторинга по слежению за ситуацией по данной инфекции среди представителей различных сельскохозяйственных животных. От раннее реализованных НИР проект отличается исследованием нового для казахстанской науки ВГД c применением высокопроизводительного секвенирования генома и экспериментальных методов анализа вирусов. Реализация проекта позволит определить степень инфицированности различных видов сельскохозяйственных животных Казахстана ВГД, а также определить спектр его восприимчивых хозяев.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : ТДВ зерттеу Қазақстанда алғаш рет жүргізілуде және алынған нәтижелер әртүрлі ауылшаруашылық жануарларының өкілдері арасында осы инфекцияға қатысты жағдайды бақылаудың бір бөлігі болады. Жобаның бұрын жүзеге асырылған ғылыми жобалардан айырмашылығы, жоғары өнімді геномды тізбектеуді және вирустарды талдаудың эксперименттік әдістерін қолдана отырып қазақстандық ғылым үшін жаңа болып табылатын ТДВ зерттеу. Жобаны жүзеге асыру Қазақстандағы ауылшаруашылық жануарларының әртүрлі түрлерінің ТДВ жұқтыру дәрежесін анықтауға, сондай-ақ оның сезімтал иелерінің таралу аймағын анықтауға мүмкіндік береді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основными конструктивными и технико-экономическими показателями проекта является - использование высокопроизводительного секвенирования генома и молекулярно-генетических методов для изучения вируса ВГД. Определение спектра восприимчивых хозяев, степень инфицированности, а также анализ антигенной гетерогенности вируса. Создание базы данных по распространенности ВГД, разработка рекомендаций для вакцинации, вклад в международное понимание вируса.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жобаның негізгі конструкторлық және техникалық-экономикалық көрсеткіштері ТДВ вирусын зерттеу үшін жоғары өнімді геномды тізбектеу және молекулалық-генетикалық әдістерді қолдану болып табылады. Сезімтал иелерінің спектрін, инфекция дәрежесін анықтау, сонымен қатар вирустың антигендік гетерогенділігін талдау. ТДВ таралуы бойынша мәліметтер базасын құру, вакцинация бойынша ұсыныстар әзірлеу, вирусты халықаралық деңгейде түсінуге үлес қосу.

Level of implementation (in Russian) : не внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : енгізілмеген

Efficiency (in Russian) : НИР позволят определить распространенность и гетерогенность ВГД, циркулирующего среди сельскохозяйственных животных для приготовлении максимально эффективного диагностического препарата против этой инфекции.

Efficiency (in Kazakh) : Ғылыми-зерттеу жұмыстары (ҒЗЖ) ауыл шаруашылығы жануарлары арасында айналымдағы ГДВ таралуын және әртүрлілігін анықтауға, сонымен қатар осы инфекцияға қарсы максималды тиімді диагностикалық препарат әзірлеуге мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Область применения: вирусология, медицинская вирусология, ветеринарная вирусология, молекулярная биология, эпидемиология, эпизоотология.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану саласы: вирусология, медициналық вирусология, ветеринариялық вирусология, молекулалық биология, эпидемиология, эпизоотология.