The object of research, development or design (in Russian) : Объектами исследования являются интерметаллиды бериллия, перспективные конструкционные материалы, покрытия на основе сплава тантал-бериллий, защитные покрытия из бериллида титана на конструкционной аустенитной стали.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысандары ретінде бериллийдің интерметаллидтері, перспективалы конструкциялық материалдар, тантал-бериллий қорытпасы негізіндегі жабындылар, конструкциялық аустенитті болатқа арналған бериллидтен жасалған қорғаныс жабындылары болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Цель программы - является определение влияния реакторного облучения на свойства перспективных материалов бланкета термоядерного реактора, изготовленных по промышленной технологии на отечественном заводе и обоснование использования исследуемых бериллидов в ядерных и термоядерных реакторах.

Aim of work (in Kazakh) : Бағдарламаның мақсаты – отандық зауытта өнеркәсіптік технология бойынша жасалған термоядролық реактор бланкетінің перспективті материалдарының қасиеттеріне реакторлық сәулелендірудің әсерін анықтау және зерттелетін бериллидтердің ядролық және термоядролық реакторларда пайдаланылуын негіздеу болып табылады.

Методы исследования (на русском) : Метод термогравиметрии и дифференциально-сканирующей калориметрии, метод конечных элементов, сканирующая электронная микроскопия, рентгено-дифрактометрический анализ, инструментальное идентирование, метод высокотемпературной водородопроницаемости, магнетронное осаждение, резерфордовское обратное рассеяние

Методы исследования (на казахском) : Термогравиметрия және дифференциалды сканерлеу калориметриясы, ақырлы элементтер әдісі, сканерлеуші ​​электронды микроскопия, рентгендік дифракциялық талдау, аспаптық анықтау, жоғары температурадағы сутегі өткізгіштік әдісі, магнетронды тұндыру, Резерфордтың кері шашырауы

Obtained results and novelty (in Russian) : В рамках первой темы были получены коррозионные свойства необлученного бериллида хрома и проведено высокотемпературное облучение бериллида хрома в реакторе ВВР-К. В рамках второй темы были получены экспериментальные данные об изменении микроструктуры и физико-механических свойств промышленных образцов сплава TiBe12 после нейтронного облучения. В рамках третьей темы было изготовлено экспериментальное устройство и получены экспериментальные данные о параметрах взаимодействия изотопов водорода с материалами термоядерного реактора. В рамках четвертой темы был проведен синтез покрытий бериллидов титана и тантала при различном соотношении компонент. Проведено исследование свойств полученных покрытий. В рамках пятой темы были синтезированы образцы покрытия TiBe12 на подложке из стали для исследования коррозионной стойкости. Получены экспериментальные данные о механических свойствах, микроструктуре и фазовом состоянии покрытий из бериллидов тугоплавких металлов и покрытий TiBe12 на подложках из стали.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Бірінші тақырып сәулеленбеген хром бериллидінің коррозиялық қасиеттерін анықтауға және ССР-Қ реакторында хром бериллидінің жоғары температуралық сәулеленуін жүргізуге қатысты. Екінші тақырыпта нейтрондық сәулеленуден кейінгі өнеркәсіптік TiBe12 қорытпаларының үлгілерінің микроқұрылымының және физикалық-механикалық қасиеттерінің өзгеруі туралы тәжірибелік мәліметтер алу қарастырылды. Үшінші тақырып тәжірибелік құрылғыны жасау және сутегі изотоптарының термоядролық реактор материалдарымен әрекеттесу параметрлері туралы тәжірибелік деректерді алуды қамтыды. Төртінші тақырып әртүрлі құрамдас қатынасы бар титан және тантал бериллидті жабындарын синтездеуге қатысты. Алынған жабындардың қасиеттері зерттелді. Бесінші тақырып TiBe12 жабын үлгілерін болат субстратта олардың коррозияға төзімділігін зерттеу үшін синтездеуге қатысты. Металл бериллидтерінен және болат астардағы TiBe12 жабындарынан жасалған жабындардың механикалық қасиеттері, микроқұрылымы және фазалық күйі туралы тәжірибелік мәліметтер алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанное экспериментальное устройство позволило провести до-реакторные эксперименты по проницаемости водорода через конструкционный материал в широком диапазоне температур и давлений, напускаемых в рабочую камеру. Оптимизированы режимы синтеза покрытий из TiBe12 на подложке из стали. Проводимый НИР позволит получить важные экспериментальные данные о поведении перспективных бериллидов в нейтронном поле, что приведет к повышению торгового спроса и соответственно к повышению экономической привлекательности бериллидов, изготавливаемых в Казахстане.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жасалған тәжірибелік құрылғы жұмыс камерасына жіберілген температура мен қысымның кең диапазонында құрылымдық материал арқылы сутегінің өткізгіштігі бойынша реакторға дейінгі тәжірибелерді жүргізуге мүмкіндік берді. Болат субстраттағы TiBe12 жабындары үшін синтез режимдері оңтайландырылды. Жүргізіліп жатқан зерттеулер нейтрондық өрістегі перспективалы бериллидтердің мінез-құлқы туралы маңызды тәжірибелік деректерді береді, бұл коммерциялық сұраныстың артуына және, тиісінше, Қазақстанда өндірілетін неғұрлым экономикалық тартымды бериллидтерге әкеледі.

Level of implementation (in Russian) : На стадии исследования свойств перспективных материалов и покрытий

Level of implementation (in Kazakh) : Перспективалық материалдар мен жабындардың қасиеттерін зерттеу кезеңінде

Efficiency (in Russian) : Эффективность определяется синтезом отечественной науки и производства, а также применением современных аналитических методов и оборудования, с последующей характеризацией перспективных, отечественных материалов для термоядерной энергетики

Efficiency (in Kazakh) : Тиімділік отандық ғылым мен өндірістің синтезімен, сондай-ақ қазіргі заманғы аналитикалық әдістер мен жабдықтарды қолданумен, кейіннен термоядролық энергия үшін перспективалы отандық материалдардың сипаттамасымен анықталады.

Field of application (in Russian) : Термоядерные реакторы, порошковая металлургия, установки по производству и хранению водорода

Field of application (in Kazakh) : Термоядролық реакторлар, ұнтақты металлургия, сутегі өндіру және сақтау қондырғылары