The object of research, development or design (in Russian) : Орошаемые массивы Юга Казахстана, системы автоматизации на водохозяйственных объектах; приборы и устройства для учета и контроля водных ресурсов в мелиоративных системах. Полевые исследования будут проводиться на оросительных системах БАК имени Д.А. Кунаева.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Қазақстанның Оңтүстігіндегі суармалы алқаптар, су шаруашылығы нысандарындағы автоматтандырылған жүйелер; мелиорациялық жүйелердегі су ресурстарын есепке алуға және бақылауға арналған аспаптар мен құрылғылар. Далалық зерттеулер Д. А. Қонаев атындағы ҮАК -дағы суару жүйелерінде жүргізілуде.

Aim of work (in Russian) : Разработка автоматизированнй системы управления водными ресурсами для эффективного водораспределения на мелиоративных системах на основе цифровизации оросительных каналов путем установки приборов, обеспечивающих мониторинг, контроль и оперативную передачу информации о уровнях и расходах в водном источнике

Aim of work (in Kazakh) : Су көзіндегі деңгейлер мен шығындар туралы ақпаратты бақылауды және ақпаратты жедел беруді қамтамасыз ететін заманауи аспаптарды орнату, суару арналарын цифрландыру негізінде мелиорациялық жүйелерде тиімді су тарату үшін су ресурстарын басқарудың автоматтандырылған жүйесін әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Методология исследования основывалась на комплексном подходе, включающем аналитические, системные, полевые и цифровые методы. В ходе исследования был проведен мониторинг и анализ современного состояния ирригационных систем Казахстана по материалам Министерства сельского хозяйства Республики Казахстан, Министерства водных ресурсов и ирригации РК, а также филиалов РГП "Казводхоз". Проанализирована база данных, описывающая техническое состояние водомерных постов, расположенных вдоль БАК имени Кунаева Алматинской области, а также эксплуатационные показатели эффективности их работы. На основе систематического анализа и обобщения данных определены основные направления повышения эффективности использования оросительной воды. Полевые исследования проводились с использованием прибора дистанционного учета уровня воды в оросительных системах, разработанного в рамках нашего проекта. Это позволило получить достоверные данные о фактическом потреблении воды для орошения. Полученные данные обрабатывались методами статистического анализа с целью выявления закономерностей и факторов, влияющих на водопользование.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу әдістемесі аналитикалық, жүйелік, далалық және цифрлық әдістерді қамтитын кешенді тәсілге негізделген. Зерттеу барысында Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің, ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігінің, сондай-ақ "Қазсушар" РМК филиалдарының материалдары бойынша Қазақстанның ирригациялық жүйелерінің қазіргі жай-күйіне мониторинг және талдау жүргізілді. Алматы облысы Қонаев атындағы ҮАК бойында орналасқан су өлшегіш бекеттердің техникалық жай-күйін, сондай-ақ олардың жұмыс тиімділігінің пайдалану көрсеткіштерін сипаттайтын деректер базасы талданды. Деректерді жүйелі талдау және жалпылау негізінде суару суын пайдалану тиімділігін арттырудың негізгі бағыттары анықталды. Далалық зерттеулер біздің жоба аясында әзірленген суару жүйелеріндегі су деңгейін қашықтықтан есепке алу құралын пайдалана отырып жүргізілді. Бұл суару үшін суды нақты тұтыну туралы сенімді деректерді алуға мүмкіндік берді. Алынған мәліметтер суды пайдалануға әсер ететін заңдылықтар мен факторларды анықтау мақсатында статистикалық талдау әдістерімен өңделді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна данного проекта заключается в разработке и внедрении в практику инновационного прибора новой структуры для дистанционного учета и контроля водных ресурсов. Данный прибор позволяет с высокой точностью регистрировать уровень и расход воды в реках, каналах, водохранилищах и других водных объектах. Особенностью нового устройства является его надежность, энергоэффективность и способность передавать данные по беспроводной сети в режиме реального времени. Такая возможность позволит оперативно и точно контролировать состояние водных систем. Это, в свою очередь, будет способствовать повышению эффективности водопользования, снижению затрат, возникающих при транспортировке воды, и устойчивому развитию водохозяйственного комплекса Казахстана.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Аталған жобаның ғылыми жаңалығы — су ресурстарын қашықтан есепке алу мен бақылауға арналған жаңа құрылымдағы инновациялық аспап жасалып, тәжірибеге енгізілуінде. Бұл аспап өзендерде, каналдарда, су қоймаларында және басқа да су нысандарында су деңгейі мен шығынын жоғары дәлдікпен тіркеуге мүмкіндік береді. Жаңа құрылғының ерекшелігі — оның сенімділігі, энергия үнемдеушілігі және деректерді нақты уақыт режимінде сымсыз беруге қабілеттілігі. Мұндай мүмкіндік су жүйелерінің жай-күйін жедел әрі дәл бақылауға жағдай жасайды. Бұл өз кезегінде су пайдаланудың тиімділігін арттыруға, суды тасымалдау кезінде пайда болатын шығындарды азайтуға және Қазақстанның су шаруашылығы кешенінің орнықты дамуына септігін тигізеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : В 2025 году работа по разработке и изготовлению опытного образца прибора для дистанционного водоучета с технико-экономическими показателями была полностью выполнена и дала положительные результаты. В результате исследований создан и испытан опытный образец прибора, подтвердивший свою работоспособность, точность измерений и соответствие заявленным техническим характеристикам. Полученные результаты подтвердили эффективность предложенных инженерных решений и возможность дальнейшего внедрения разработанного прибора в систему автоматизированного учета и управления водными ресурсами.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : 2025 жылы су ресурстарын қашықтан есепке алу құралының техникалық-экономикалық көрсеткіштері бар тәжірибелік үлгісін әзірлеу және дайындау жұмыстары толық көлемде орындалып, өз нәтижесін берді. Зерттеу нәтижесінде құрылғының тәжірибелік нұсқасы жасалып, сынақтан өткізілді. Сынақ нәтижелері аспаптың жұмысқа қабілеттілігін, өлшеу дәлдігін және белгіленген техникалық сипаттамаларға сәйкестігін растады. Алынған нәтижелер ұсынылған инженерлік шешімдердің тиімділігін дәлелдеп, әзірленген аспапты су ресурстарын автоматтандырылған есепке алу және басқару жүйесіне енгізудің болашағын айқындады.

Level of implementation (in Russian) : В 2026 году планируется внедрение опытного образца прибора для дистанционного водоучета, контроля и управления водными ресурсами на оросительных каналах в реальных эксплуатационных условиях. В качестве пилотного объекта выбран канал БАК имени Д. А. Кунаева, где устройство будет установлено и интегрировано в действующую систему водораспределения.

Level of implementation (in Kazakh) : 2026 жылы су ресурстарын қашықтан есепке алу, бақылау және басқаруға арналған аспаптың тәжірибелік үлгісін нақты пайдалану жағдайларында енгізу жоспарланып отыр. Пилоттық нысан ретінде Д. А. Қонаев атындағы ҮАК арнасы таңдалып, онда құрылғы орнатылып, қолданыстағы су бөлу жүйесіне интеграцияланатын болады.

Efficiency (in Russian) : Разработка новой конструкции прибора дистанционного учета воды, применение современных технологии, позволят обеспечить рациональное использование водных ресурсов, повысить эффективность мелиоративных систем, что благотворно повлияет на водопотребителей и позволит снизить себестоимость сельскохозяйственной продукции, что в конечном итоге скажется на повышении благосостояния населения проживающего в сельской местности, на продовольственной безопасности Республики Казахстан.

Efficiency (in Kazakh) : Суды қашықтықтан есепке алу аспабының жаңа конструкциясын әзірлеу, қазіргі заманғы технологияларды қолдану су ресурстарын ұтымды пайдалануды қамтамасыз етуге, мелиорациялық жүйелердің тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді, бұл су тұтынушыларға пайдалы әсер етеді және ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзіндік құнын төмендетуге мүмкіндік береді, бұл сайып келгенде ауылдық жерде тұратын халықтың әл-ауқатын арттыруға, Қазақстан Республикасының азық-түлік қауіпсіздігіне әсер етеді.

Field of application (in Russian) : Потенциальными потребителями предлагаемого проекта в республике является водохозяйственные организации, сельскохозяйственные предприятия и крестьянские хозяйства.

Field of application (in Kazakh) : Республикада ұсынылатын жобаның әлеуетті тұтынушылары Су шаруашылығы мекемелері, ауыл шаруашылығы кәсіпорындары және шаруа қожалықтары болып табылады.