The object of research, development or design (in Russian) : Монокристаллы YAG, YAG:Nd, YAG:Ce, Al2O3, Al2O3:Ti и Al2O3:Cr

The object of research, development or design (in Kazakh) : YAG, YAG:Nd, YAG:Ce, Al2O3, Al2O3:Ti және Al2O3:Cr монокристалдары

Aim of work (in Russian) : Исследование специфики процессов дефектообразования с использованием различных экспериментальных методик, создаваемых облучением ионами высоких энергий, в кристаллических материалов YAG, YAG:Nd, YAG:Ce, Al2O3, Al2O3:Ti и Al2O3:Cr, как перспективных для физики высоких энергий, ядерных и космических применений

Aim of work (in Kazakh) : YAG, YAG:Nd, YAG:Ce, Al2O3, Al2O3:Ti және Al2O3:Cr кристалдарын жоғары энергиялы иондармен сәулелену нәтижесінде пайда болатын әртүрлі радиациялық ақауларды эксперименттік және теориялық әдістерді қолдана отырып жан-жақты зерттеу

Методы исследования (на русском) : Абсорционная спектроскопия, люминесцентная спектроскопия, импульсная фото- и катодолюминесценция. Дополнительно к запланированным методам исследования также были привлечены такие методы как: X-ray спектроскопия, рамановская спектроскопия, исследование нанотвердости, ЭПР спектроскопия, исследование люминесценции при возбуждении синхротронным излучением

Методы исследования (на казахском) : Абсорбциялық спектроскопия, люминесцентті спектроскопия, импульсті фото- және катодолюминесценция. Жоспарланған зерттеу әдістеріне қосымша мынадай әдістер де тартылды: X-ray спектроскопиясы, Раман спектроскопиясы, наноқаттылықты зерттеу, ЭПР спектроскопиясы, синхротронды сәулеленумен қозу кезіндегі люминесценцияны зерттеу

Obtained results and novelty (in Russian) : Облучение кристаллов Al2O3 ионами Xe приводит к образованию кислородных френкелевских пар - F, F+, H^-и H0 - центров, концентрация которых растёт с флюенсом, что подтверждает их радиационное происхождение. Термический отжиг начинается при энергиях 0.5 - 0.65 эВ вследствие локального разупорядочения решётки и эффекта Майера-Нельделя. Тяжёлые ионы создают повышенный уровень структурной разупорядочности, изменяя зарядовые состояния дефектов и их кинетику восстановления. Облучение монокристаллов YAG, YAG:Ce и YAG:Nd ионами Xe вызывает образование F, F+, -центров, антисайтовых дефектов и частичную перезарядку Ce3+ → Ce4+ (для YAG:Ce), что снижает люминесценцию из-за усиления безызлучательных процессов и сопровождается частичной аморфизацией решётки, указывая на ограниченную радиационную стойкость этих материалов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Al2O3 кристалдарын Xe иондарымен сәулелендіру нәтижесінде оттектік Френкель жұптары - F, F+, H^-және H0 - орталықтары түзіледі, олардың концентрациясы флюенстің артуымен бірге өседі, бұл олардың радиациялық табиғатын дәлелдейді. Термиялық күйдіру 0.5-0.65 эВ энергия аралығында басталады, ол тордың жергілікті ретсізденуі мен Майер-Нельдель эффектісіне байланысты жүзеге асады. Ауыр иондар құрылымдық ретсізденудің жоғары деңгейін тудырып, ақаулардың зарядтық күйлерін және олардың қалпына келу кинетикасын өзгертеді. Xe иондарымен сәулелендірілген YAG, YAG:Nd және YAG:Ce монокристалдарында F, F+ - орталықтары, антисайттық ақаулар түзіледі және (YAG:Ce үшін) Ce3+ → Ce4+ түріндегі ішінара қайта зарядталу байқалады. Бұл құбылыс сәулеленусіз өтетін процестердің күшеюі есебінен люминесценцияның төмендеуіне әкеледі және тордың ішінара аморфтануымен қатар жүреді, бұл материалдардың радиациялық төзімділігінің шектеулі екенін көрсетеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Изучение радиационных дефектов в перспективных для атомной энергетики материалах Al2O3 и YAG, возможность модификации свойств изучаемых материалов посредством облучения ионами

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Атом энергетикасы үшін перспективалы Al2O3 және YAG материалдарындағы радиациялық ақауларды зерттеу, иондармен сәулелену арқылы зерттелетін материалдардың қасиеттерін өзгерту мүмкіндігі

Level of implementation (in Russian) :

Level of implementation (in Kazakh) :

Efficiency (in Russian) : Полученные экспериментальные результаты по изучению процессов радиационного дефектообразования в кристаллических материалах YAG, YAG:Nd, YAG:Ce, Al2O3, Al2O3:Ti и Al2O3:Cr дадут возможность моделировать радиационную стойкость различных функциональных материалов, применяемых в атомной энергетике. А также, могут быть потенциально применены при конструировании и модернизации сцинтилляционных детекторов и радиационных дозиметров, разработанных на основе кристаллических и керамических материалов, таких как YAG, YAG:Nd, YAG:Ce, Al2O3, Al2O3:Ti и Al2O3:Cr

Efficiency (in Kazakh) : YAG, YAG:Nd, YAG:Ce, Al2O3, Al2O3:Ti және Al2O3:Cr кристалдарында радиациялық ақау түзілу процестерін зерттеуде алынған эксперименттік нәтижелер атом энергетикасында қолданылатын әртүрлі функционалды материалдардың радиациялық беріктігін модельдеуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, алынған экспернименттік мәліметтер YAG, YAG:Nd, YAG:Ce, Al2O3, Al2O3:Ti и Al2O3:Cr кристалдар негізінде жасалған сцинтилляциялық детекторлар мен радиациялық дозиметрлерді жобалау және жаңғырту кезінде қолданылуы мүмкін

Field of application (in Russian) : Ученые, технологи и инженеры, работающие в области атомной и термоядерной энергетики, радиационного контроля

Field of application (in Kazakh) : Атом және термоядролық энергетика, радиациялық бақылау саласында жұмыс істейтін ғалымдар, технологтар және инженерлер