The object of research, development or design (in Russian) : 188 образцов коллекции сои, гибридные популяции сои

The object of research, development or design (in Kazakh) : соя коллекциясының 188 үлгісі, сояның гибридті популяциясы

Aim of work (in Russian) : Поиск генов-кандидатов засухоустойчивости сои (Glycine max L.), связанных с урожайностью семян и ее компонентами на основе полногеномного анализа ассоциаций (GWAS) и создание информативных SNP-маркеров для использования в маркер-опосредованной селекции.

Aim of work (in Kazakh) : Ассоциациялардың толық геномдық талдауы (GWAS) негізінде тұқым өнімділігі және оның компоненттерімен байланысты сояның (Glycine max L.), құрғақшылыққа төзімді ген-кандидаттарды іздеу және маркерлік селекцияда пайдалану үшін ақпараттық SNP-маркерлерін жасау.

Методы исследования (на русском) : Далалық эксперименттер, өнімділікті және оның компоненттерін бағалау, 295k DArT көмегімен генотиптеу, GAPIT пакетін (Нұсқа 3) қолдана отырып, ассоциациялардың толық геномдық талдау, сандық ПТР, кластерлік, дисперсиялық, корреляциялық талдау негізінде деректерді статистикалық өңдеу.

Методы исследования (на казахском) : Полевые эксперименты, оценка урожайности и ее компонентов, генотипирование с использованием 295K DArT, полногеномный анализ ассоциаций с использованием пакета GAPIT (версия 3), количественная ПЦР, статистическая обработка данных на основе кластерного, дисперсионного, корреляционного анализа.

Obtained results and novelty (in Russian) : 188 образцов сои различного происхождения были оценены по урожайности и восьми компонентам урожайности в условиях орошения и отсутствия орошения (засуха) в течение 2 лет в полевых испытаниях на юго-востоке Казахстана. Генотипирование 188 образцов сои проведено с использованием технологии 295K Diversity Array Technology (DArT). В результате полногеномного анализа ассоциаций с использованием данных генотипирования по 16K-фильтрованным DArT-маркерам и фенотипирования по 9 признакам урожайности был идентифицирован 41 QTN. Оценка объединенных результатов GWAS и BSA выявила 10 наиболее значимых QTN и восемь наиболее перспективных предполагаемых генов-кандидатов. Результаты анализа qRT-PCR подтвердили вовлеченность выделенных восьми генов в регуляцию устойчивости к засухе. Разработаны и апробирована эффективность 6 SNP–маркеров. По результатам исследований опубликованы 6 статей и тезисов, в том числе 2 статьи в рецензируемых журналах входящих в первый квартиль (Q1) базы Scopus, 1 статья в журнале КОКСНВО, 1 статья в журнале входящий в RSCI. Получен патент и авторское свидетельство на селекционное достижение засухоустойчивый сорт сои «Северное сияние».

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы далалық сынақтарда 2 жыл бойы суару және суармау (құрғақшылық) жағдайында шығу тегі әр түрлі сояның 188 үлгісі өнімділік және өнімділіктің сегіз компоненті бойынша бағаланды. Сояның 188 үлгісін генотиптеу 295k Diversity Array Technology (DArT) технологиясын қолдану арқылы жүргізілді. 16K-фильтрленген DArT маркерлері бойынша генотиптеу және 9 өнімділік белгісі бойынша фенотиптеу деректерін пайдалана отырып, ассоциациялардың толық геномдық талдауы нәтижесінде 41 QTN анықталды. GWAS және BSA біріктірілген нәтижелерін бағалау ең маңызды 10 QTN және ең перспективалы сегіз болжамды ген-кандидаттарды анықтады. qRT-PCR талдауының нәтижелері таңдалған сегіз геннің құрғақшылыққа төзімділікті реттеуге қатысуын растады. 6 SNP-маркерлердің тиімділігі әзірленді және сыналды. Зерттеу нәтижелері бойынша 6 мақалалар мен тезистер, оның ішінде Scopus базасының бірінші квартиліне (Q1) кіретін рецензияланатын журналдарда 2 мақала, БҒССҚК ұсынған басылымдар тізіміне кіретін журналында 1 мақала, RSCI құрамына кіретін журналда 1 мақала жарияланды. Құрғақшылыққа төзімді соя «Северное сияние» сортының селекциялық жетістігі үшін патент пен авторлық куәлік алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Выделены засухоустойчивые сорта сои, которые рекомендуются фермерам для возделывания и получения рентабельного урожая. Разработаны SNP-маркеры, которые рекомендуются для использования в МАС-селекции для отбора засухоустойчивых генотипов.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Құрғақшылыққа төзімді соя сорттары анықталып, шаруаларға өсіріп, тиімді өнім алу үшін ұсынылды. SNP маркерлері әзірленді және құрғақшылыққа төзімді генотиптерді таңдау үшін MAS селекциясында қолдануға ұсынылады.

Level of implementation (in Russian) : не предусмотрено

Level of implementation (in Kazakh) : не предусмотрено

Efficiency (in Russian) : Информативные SNP-маркеры могут быть использованы в селекционных программах, направленных на повышение засухоустойчивости сои.

Efficiency (in Kazakh) : Ақпараттық SNP-маркерлерін сояның құрғақшылыққа төзімділігін арттыруға бағытталған селекциялық бағдарламаларда қолдануға болады.

Field of application (in Russian) : MAS-cелекция сои, генетика и селекция сои

Field of application (in Kazakh) : сояның MAS-cелекциясы, сояның генетикасы мен селекциясы