The object of research, development or design (in Russian) : Рис

The object of research, development or design (in Kazakh) : Күріш

Aim of work (in Russian) : Разработка агробиологических приемов сохранения плодородия почвы, сокращения расхода поливной воды, снижения выброса парниковых газов в зонах рисосеяния Казахстана на основе изучения и внедрения культуры аэробного возделывания риса.

Aim of work (in Kazakh) : Күрішті аэробты өсіруді зерттеу және енгізу негізінде топырақ құнарлылығын сақтаудың, суармалы су шығынын азайтудың, Қазақстанның күріш егу аймақтарында парниктік газдар шығарындыларын азайтудың агробиологиялық тәсілдерін әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : Полевые и лабораторные эксперименты

Методы исследования (на казахском) : Егістіктік және зертханалық тәжірибелер

Obtained results and novelty (in Russian) : Полученные результаты подчеркивают важность комплексной борьбы с сорняками, при которой химические и механические методы борьбы дополняют друг друга для поддержания оптимального состояния урожая. Будущие исследования должны быть направлены на уточнение графика орошения и мер борьбы с сорняками для повышения устойчивости и продуктивности аэробного риса в зонах орошения Казахстана. Результаты исследований показали, что урожайность риса значительно варьировала в зависимости от способов орошения, посева и уровня минерального питания. Наибольшие показатели биологической урожайности получены при капельном орошении в сочетании с внесением удобрений Фон + К200, где масса 1000 зёрен составляла 37–39 г, а биологический урожай достигал 725–740 г/м². При традиционном орошении урожайность также оставалась высокой, однако сопровождалась большими затратами поливной воды. Мелкодисперсное орошение обеспечивало несколько более низкие показатели урожайности (520–600 г/м²), что связано с менее равномерным распределением влаги. Среди изученных сортов и сортообразцов наиболее продуктивными оказались К5, К7 и КазНИИР 5, формировавшие биологическую урожайность до 1100–1150 г/м². Таким образом, внедрение аэробного возделывания риса с использованием капельного орошения и оптимизированного удобрения обеспечивает высокий уровень урожайности при существенной экономии водных ресурсов.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Нәтижелер егіннің оңтайлы күйін сақтау үшін химиялық және механикалық бақылау әдістері бір-бірін толықтыратын арамшөптермен кешенді күресудің маңыздылығын көрсетеді. Болашақ зерттеулер Қазақстанның суару аймақтарындағы аэробты күріштің тұрақтылығы мен өнімділігін арттыру үшін суару кестесін және арамшөптермен күресу шараларын нақтылауға бағытталуы тиіс. Зерттеу нәтижелері күріштің өнімділігі суару әдістеріне, себуге және минералды тамақтану деңгейіне байланысты айтарлықтай өзгеретінін көрсетті. Биологиялық өнімділіктің ең үлкен көрсеткіштері Фон + К200 тыңайтқыштарын енгізумен бірге тамшылатып суару арқылы алынды, мұнда 1000 дәннің массасы 37-39 г, ал биологиялық өнім 725-740 г/м2 жетті. Дәстүрлі суару кезінде өнімділік жоғары болып қала берді, бірақ суару суының үлкен шығындарымен бірге жүрді. Ұсақ дисперсті суару ылғалдың біркелкі бөлінуіне байланысты өнімділіктің біршама төмен көрсеткіштерін (520-600 г/м2) қамтамасыз етті. Зерттелген сорттар мен сорттардың ішінде 1100-1150 г/м2 дейін биологиялық өнімділікті қалыптастырған К5, К7 және КазНИИР 5 ең өнімді болды. Осылайша, тамшылатып суару және оңтайландырылған тыңайтқыш арқылы күрішті аэробты өсіруді енгізу су ресурстарын айтарлықтай үнемдей отырып, өнімділіктің жоғары деңгейін қамтамасыз етеді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : При аэробном возделывании риса урожайность значительно варьировала в зависимости от способов орошения, посева и уровня минерального питания. Наибольшие показатели биологической урожайности получены при капельном орошении в сочетании с внесением удобрений Фон + К200, где масса 1000 зёрен составляла 37–39 г, а биологический урожай достигал 725–740 г/м².

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Күрішті аэробты жағдайда өсіруде өнімділігі суару әдістеріне, себуге және минералды тамақтану деңгейіне байланысты айтарлықтай өзгерді. Биологиялық өнімділіктің ең үлкен көрсеткіштері Фон + К200 тыңайтқыштарын енгізумен бірге тамшылатып суару арқылы алынды, мұнда 1000 дәннің массасы 37-39 г, ал биологиялық өнім 725-740 г/м2 жетті.

Level of implementation (in Russian) : Внедрено

Level of implementation (in Kazakh) : Енгізілді

Efficiency (in Russian) : Проведённые исследования показали, что аэробное возделывание риса при капельном и мелкодисперсном орошении может служить эффективной альтернативой традиционному затоплению. Такие методы обеспечивают значительную экономию оросительной воды, снижают выбросы парниковых газов и сохраняют плодородие почвы. При правильном сочетании доз удобрений и эффективной борьбе с сорняками урожайность аэробного риса достигает уровня традиционного возделывания. Наиболее высокие показатели биологической продуктивности и экономической эффективности получены при капельном орошении с применением удобрений в варианте Фон + К200.

Efficiency (in Kazakh) : Зерттеулер көрсеткендей, тамшылатып және ұсақ суару кезінде күрішті аэробты өсіру дәстүрлі су тасқынына тиімді балама бола алады. Мұндай әдістер суару суын айтарлықтай үнемдейді, парниктік газдар шығарындыларын азайтады және топырақтың құнарлылығын сақтайды. Тыңайтқыш дозалары мен арамшөптермен тиімді күресудің дұрыс үйлесімімен аэробты күріштің өнімділігі дәстүрлі өсіру деңгейіне жетеді. Биологиялық өнімділік пен экономикалық тиімділіктің ең жоғары көрсеткіштері Фон + К200 нұсқасында тыңайтқыштарды қолдану арқылы тамшылатып суару арқылы алынды.

Field of application (in Russian) : Сельское и водное хозяйство, охрана окружающей среды.

Field of application (in Kazakh) : Ауыл шаруашылығы және су шаруашылығы, қоршаған ортаны қорғау.