The object of research, development or design (in Russian) : Целинные и антропогенно-нарушенные почвы – чернозем, темно-каштановые, светло-каштановые, сероземы светлые, лугово-сероземные почвы земель сельскохозяйственного назначения Жамбылской, Жетысуской, Алматинской, Туркестанской, Восточно-Казахстанской областей.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жамбыл, Жетісу, Алматы, Түркістан, Шығыс Қазақстан облыстарының тың және антропогендік-бүлінген топырақтары, шалғынды-сұр, ашық сұр, ашық-құба, күңгірт-құба, қара топырақты - жерлері табылады.

Aim of work (in Russian) : Обеспечение рационального использования земель сельскохозяйственного назначения в интенсивных системах земледелия, способствующих воспроизводству плодородия почвы и устойчивому повышению продуктивности сельскохозяйственных культур.

Aim of work (in Kazakh) : Топырақтың құнарлылығын қалпына келтіруге және ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін тұрақты арттыруға ықпал ететін қарқынды егіншілік жүйелерінде ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді тиімді пайдалануды қамтамасыз ету.

Методы исследования (на русском) : Полевые и лабораторные исследования, общепринятые в почвоведении и агрохимии

Методы исследования (на казахском) : Топырақтану және агрохимияда жалпы қабылданған далалық және зертханалық зерттеулер.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна состоит в решении вопросов сохранения и воспроизводства плодородия земель сельскохозяйственного назначения для обеспечения продовольственной безопасности Казахстана. Основанием для ее оценки послужили полученные данные по семи задачам выполняемой программы: В Жамбылской области заложены парные почвенные разрезы - 20 (целинные - нарушенные (пахотные) почвы). Разработана база данных почв данной области, включающая данные по 137-ти почвенным разрезам, 670 генетических горизонтов, из них 117 -данные предыдущих лет исследований в пределах Жамбылской области. -создана база почвенных данных на территорию исследований 7500 га, Коксарайского водохранилища, включающая информацию о почвенном покрове, рельефе и специфике использования земель. - проведено изучение влияния новых видов удобрений на пищевой режим почв, содержание ТМ, при возделывании сахарной свеклы и подсолнечника в Жамбылской и Восточно-Казахстанской областях. - определена зона выбросов перерабатывающих предприятий, на прилегающие территории агроландшафтов, изучено влияние загрязнение и эрозионных процессов на почвенно-экологические условия агроландшафтов Восточно-Казахстанской области. - проведены полевые почвенные исследования на изучение пищевого режима и биологической активности, определен состав комплекса почвенных микроорганизмов и получены данные по составу метагенома (исследуемых участков) орошаемых почв Жамбылской области.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жұмыстың Ғылыми жаңалығы Қазақстанның азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің құнарлылығын сақтау және қалпына келтіру мәселелерін шешуден тұрады. Оны бағалауға орындалатын бағдарламаның жеті міндеті бойынша алынған мәліметтер негіз болды: - Жамбыл облысында 20 жұп топырақ кесінділері (тың және – антропогендік әсерге ұшыраған (жыртылған)топырақтар) салынды. Аталған облыс бойынша 137 топырақ кесіндісі мен 670 генетикалық горизонт бойынша мәліметтерді қамтитын топырақ деректер базасы әзірленді, олардың 117-сі Жамбыл облысы аумағында бұрынғы жылдары жүргізілген зерттеулердің деректері. - Көксарай су қоймасы аумағында топырақ жамылғысы, рельеф және жер пайдалану ерекшеліктері туралы мәліметтерді қамтитын зерттеу ауданы 7500 га құрайтын, топырақ деректер базасы жасалды - Жамбыл және Шығыс Қазақстан облыстарында қант қызылшасы мен күнбағыс өсіру кезінде жаңа тыңайтқыштар түрдегі топырақтың қоректік режиміне және ауыр металдардың құрамына әсері зерттелді. - Шығыс Қазақстан облысының агроландшафттарына іргелес аумақтарда орналасқан қайта өңдеу кәсіпорындарының шығарындыларының әсер ету аймағы анықталып, ластану мен эрозиялық үдерістердің агроландшафттардың топырақ-экологиялық жағдайына әсері зерттелді. – Жамбыл облысының суармалы топырақтарында топырақтың қоректік режимі мен биологиялық белсенділігін зерттеу бойынша далалық жұмыстар жүргізілді, топырақ микроорганизмдерінің кешендік және метагеномдық құрамы туралы деректер алынды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Экономическая эффективность и значимость работы позволит повысить рост объемов и качества растениеводческой продукции с применением удобрений, позволяющих увеличить продуктивность сельхозкультур на 20-30% и более.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Жұмыстың экономикалық тиімділігі мен маңыздылығы. Бағдарламаны орындау еңбек өнімділігін арттыруға; тыңайтқыштарды қолдана отырып өсімдік шаруашылығы өнімдерінің көлемі мен сапасын өсіруге, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін 20-30% - ға және одан да жоғары арттыруға мүмкіндік береді

Level of implementation (in Russian) : Результаты исследований прошли апробацию в полевых условиях и были продемонстрированы участникам Дня поля, проведённого в 2025 г. на базе КХ «Нур и К» Байзакского района Жамбылской области. По итогам апробации результаты находятся на стадии производственных испытаний, планируемых на 2026 г.

Level of implementation (in Kazakh) : Зерттеу нәтижелері далалық жағдайда зерттелді және 2025 жылы Жамбыл облысы Байзақ ауданының "Нұр және К" ШҚ базасында өткізілген Дала күніне қатысушыларға көрсетілді. Апробация қорытындысы бойынша нәтижелер 2026 жылға өндірістік сынақтар жоспарланған.

Efficiency (in Russian) : Осуществлена постановка полевых опытов на засоленных почвах Туркестанской области по вопросам управления минеральным питанием и повышения продуктивности кукурузы и дыни. Получены данные по изучению влияния альтернативных приемов на динамичные показатели плодородия почвы и формирования урожая и качества сельскохозяйственных культур.

Efficiency (in Kazakh) : Түркістан облысының тұзданған топырақтарында минералдық қоректенуді реттеу және жүгері мен қауын дақылдарының өнімділігін арттыру мәселелері бойынша далалық тәжірибелер қойылды. Топырақ құнарлылығының динамикалық көрсеткіштері мен ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімі мен сапасын қалыптастыруға баламалы тәсілдердің әсерін зерттеу нәтижелері алынды.

Field of application (in Russian) : сельское хозяйство

Field of application (in Kazakh) : ауыл шаруашылығы