The object of research, development or design (in Russian) : Объект исследования – поверхностные объекты социальной инфраструктуры, находящиеся в зоне влияния подземных горных работ при отработке рудных тел Жезказганского месторождения

The object of research, development or design (in Kazakh) : Жезқазған кен орнының кен орындарын игеру кезінде жерасты тау-кен жұмыстарының әсер ету аймағында орналасқан әлеуметтік инфрақұрылымның жер үсті объектілері болып табылады.

Aim of work (in Russian) : Целью проекта является проведение расчётов геомеханических параметров сдвижения горного массива и численного моделирования геомеханического состояния подрабатываемых участков дневной поверхности по трём профильным линиям показывающие значения абсолютных вертикальных оседаний дневной поверхности. Это позволяет сделать вывод о возможных серьёзных деформациях поверхностных объектов, попадающих в зону сдвижений

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның мақсаты-тау жыныстарының жылжуының геомеханикалық параметрлерін есептеу және күндізгі беттің абсолютті тік шөгінділерінің мәндерін көрсететін үш профильді сызық бойынша жер бетінің қазымдалатын учаскелерінің геомеханикалық күйін сандық модельдеу. Бұл жылжу аймағына түсетін жер үсті объектілерінің ықтимал елеулі деформациялары туралы қорытынды жасауға мүмкіндік береді

Методы исследования (на русском) : Численное имитационное моделирование напряженно-деформированного состояния массива горных пород на основе математических моделей.

Методы исследования (на казахском) : Математикалық модельдер негізінде тау жыныстары массивінің кернеулі-деформацияланған күйін сандық имитациялық модельдеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработана методика прогнозирования горно-тектонических ударов и техногенных землетрясений

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Тау-кен-тектоникалық соққылар мен техногендік жер сілкіністерін болжау әдістемесі әзірленді

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные конструктивные и технико-экономические показатели характеризуют применяемую камерно-столбовую систему разработки с оставлением междукамерных и барьерных целиков, обеспечивающих устойчивость горных выработок. Средняя глубина отработки составляет 120–550 м, мощность рудных залежей достигает 385 м. Прочность руды и вмещающих пород варьирует от 80 до 245 МПа, модуль упругости — 30–65 ГПа. В процессе эксплуатации погашено свыше 50 млн м³ пустот различными способами закладки, что повысило безопасность горных работ и снизило потери руды.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі конструкциялық және техникалық-экономикалық көрсеткіштер жұмыстардың тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін камерааралық және тосқауыл тіректерін пайдаланатын бөлме-бағаналы тау-кен жүйесін сипаттайды. Орташа өндіру тереңдігі 120–550 м, кен орнының қалыңдығы 385 м жетеді. Кеннің және негізгі жыныстың беріктігі 80-ден 245 МПа-ға дейін, серпімділік модулі 30–65 ГПа. 50 миллион м³-ден астам бос орындар пайдалану кезінде әр түрлі толтыру әдістерімен толтырылды, бұл тау-кен өндірісінің қауіпсіздігін арттырады және руданың жоғалуын азайтады.

Level of implementation (in Russian) : Методика используется при проведении инженерно-научных исследований, связанных с оценкой напряжённо-деформированного состояния горного массива, прогнозом устойчивости подземных геомеханических конструкций и оценкой влияния подземных горных работ на поверхностные объекты.

Level of implementation (in Kazakh) : Әдіснама тау жыныстары массасының кернеулі-деформациялық күйін бағалауға, жер асты геомеханикалық құрылымдарының тұрақтылығын болжауға және жер асты тау-кен жұмыстарының жер үсті объектілеріне әсерін бағалауға байланысты инженерлік және ғылыми зерттеулерде қолданылады.

Efficiency (in Russian) : В результате выполнения проекта разработана методика оценки влияния горных работ на состояние поверхностных охраняемых объектов. Методика реализована с применением прикладных программ на ПЭВМ и включает: - порядок моделирования геомеханических процессов; - оценку напряжённо-деформированного состояния массива горных пород; - расчёты сдвижений и оседаний земной поверхности в пределах мульды сдвижения. Разработанная методика позволяет техническим службам горнодобывающих организаций оптимизировать планирование и ведение горных работ, учитывая временной фактор и обеспечивая снижение негативного влияния на поверхностные объекты.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаны іске асыру нәтижесінде тау-кен жұмыстарының қорғалатын жер үсті құрылыстарының жағдайына әсерін бағалау әдістемесі әзірленді. Әдістеме ДК негізіндегі қосымшаларды қолдану арқылы жүзеге асырылды және мыналарды қамтиды: - геомеханикалық процестерді модельдеу тәртібі; - жыныс массасының кернеулі-деформациялық күйін бағалау; - жылжу науасы шегінде беттік жылжулар мен шөгулердің есептеулері. Әзірленген әдістеме тау-кен ұйымдарындағы техникалық қызметтерге уақыт факторын ескере отырып және жер үсті құрылымдарына теріс әсер етуді азайта отырып, тау-кен жұмыстарын жоспарлау мен орындауды оңтайландыруға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Горные предприятия, ведущие разработку полезных ископаемых подземным способом.

Field of application (in Kazakh) : Жерасты пайдалы қазбаларды игерумен айналысатын тау-кен кәсіпорындары.