The object of research, development or design (in Russian) : звезды типа FS Cma.

The object of research, development or design (in Kazakh) : FS Cma типті жұлдыздар.

Aim of work (in Russian) : комплексное исследование звезд типа FS Cma на основе интерпретации наблюдательного материала.

Aim of work (in Kazakh) : бақылау деректерін талдау негізінде FS Cma типті жұлдыздарды кешенді зерттеу.

Методы исследования (на русском) : фотометрические и спектральные наблюдения, код MESA, моделирование.

Методы исследования (на казахском) : фотометриялық және спектрлік бақылаулар, MESA коды, модельдеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : ● сформирована наблюдательная база данных выбранных объектов исследования; ● разработка комплекса автоматизации процессов первичной обработки спектральных данных; ● Для определения орбитальных параметров разработан Python-код, использующий не только метод Монте-Карло, но и алгоритмы цепей Маркова (MCMC). ● описана эволюция звезд на основе кода MESA, с учетом таких физически значимых свойств, как звездное ветровое излучение, структура около звездных оболочек и градиенты скорости. ● усовершенствована программа моделирования звездного излучения.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : • таңдалған зерттеу нысандарына арналған бақылау деректерінің базасы қалыптастырылды; • спектрлік деректерді бастапқы өңдеу процесін автоматтандыру кешені әзірленді; • орбиталық параметрлерді анықтау үшін Монте-Карло әдісінен қоса Марков тізбегі алгоритмдерін пайдаланатын (MCMC) Python коды жасалды; • жұлдыздық жел сәулеленуін, жұлдыз маңы қабықтарының құрылымын және жылдамдық градиенттерін ескере отырып, MESA коды негізінде жұлдыздардың эволюция сипатталды; • жұлдыздық сәулеленуді модельдеу бағдарламасы жетілдірілді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : в результате научной работы определены фундаментальные параметры исследуемых объектов. Получены новые наблюдательные данные фотометрии и спектроскопии. Путем моделирования и сопоставления с наблюдениями определены физические характеристики околозвездного вещества объектов. Полученные результаты расширяют понимание механизмов насыщения межзвездной среды тяжелыми элементами в процессе звездной эволюции, в частности кратных систем.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Ғылыми зерттеу нәтижесінде қарастырылып отырған нысандардың негізгі (фундаменталды) параметрлері анықталды. Фотометрия мен спектроскопия бойынша жаңа бақылау деректері алынды. Модельдеу және бақылау нәтижелерімен салыстыру арқылы нысандардың жұлдыз маңы затының физикалық сипаттамалары анықталды. Алынған нәтижелер жұлдыздардың эволюциясы барысында, әсіресе қос жұлдыздық жүйелерде, жұлдызаралық ортаны ауыр элементтермен байыту механизмдерін түсінуді кеңейтеді.

Level of implementation (in Russian) : Разработанные инструменты анализа и полученные научные результаты данного проекта внедрены в учебный процесс в рамках образовательной программы по специальности «Физика и Астрономия» на физико-техническом факультете КазНУ им. аль-Фараби.

Level of implementation (in Kazakh) : Бұл жоба аясында әзірленген талдау құралдары мен алынған ғылыми нәтижелер әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің физика-техникалық факультетінде «Физика және астрономия» білім беру бағдарламасы аясында оқу процесіне енгізілді.

Efficiency (in Russian) : По тематике проекта защищен PhD доктор по специальности «Физика и Астрономия», является участником проекта. Развитие исследований предполагает применение разработанных инструментов анализа на большей выборке объектов с различной природой.

Efficiency (in Kazakh) : Жоба тақырыбы қарсаңында «Физика және астрономия» мамандығы бойынша PhD докторының ғылыми дәрежесі қорғалды. Ол жобаның қатысушысы болып табылады. Зерттеуді дамыту аясында әзірленген талдау құралдарын әртүрлі табиғатқа ие нысандардың кеңірек таңдамасына қолдану жоспарлануда.

Field of application (in Russian) : астрофизика.

Field of application (in Kazakh) : астрофизика.