The object of research, development or design (in Russian) : Археологические памятники раннего железного века.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Ерте темір дәуірінің археологиялық ескерткіштер.

Aim of work (in Russian) : Междисциплинарное изучение археологических комплексов раннего железного века южных склонов Тарбагатая.

Aim of work (in Kazakh) : Тарбағатайдың оңтүстік беткейіндегі ерте темір дәуірінің археологиялық кешендерін пәнаралық зерттеу.

Методы исследования (на русском) : Учтен комплекс всех известных методов в археологии. При этом широко используются междисциплинарные исследования. Для достижения поставленных целей используются методы в археологической науке: историко-типологическая, структурно-семиотическая, кросс-культурная и т. при уточнении собранных данных используются описание, классификация, систематизация, анализ и т.д. В числе лабораторных работ: анализ фрагментов керамики с помощью оптической микроскопии, дифракции нейтронов, нейтронной томографии, уточнение их структуры, уточнение точного времени памятников с помощью радиоуглеродного метода.

Методы исследования (на казахском) : Археологиядағы барлық белгілі әдістердің кешені ескерілді. Бұл жағдайда пәнаралық зерттеулер, әсіресе қолданылады. Қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін археология ғылымындағы әдістер қолданылады: тарихи-типологиялық, құрылымдық-семиотикалық, кросс-мәдени және т.б. жинақталған мәліметтерді нақтылауда сипаттама, жіктеу, жүйелеу, талдау және т.б. қолданылады. Зертханалық жұмыстар қатарына: керамика фрагменттерін оптикалық микроскопия, нейтрондардың дифракциясы, нейтрондық томография арқылы талдау олардың құрылымын нақтылауға көмектеседі, радиокөміртек әдісі арқылы ескерткіштердің нақты уақыты нақтыланады.

Obtained results and novelty (in Russian) : В результате проведённых исследований получены важные новые данные, характеризующие развитие и трансформацию древних культур на южных склонах Тарбагатая. Раскопки в курганных комплексах Тастак и Ушбулак позволили выявить особенности погребальных обрядов бронзового и раннего железного веков, что дало возможность более глубоко понять культурно-духовную жизнь населения региона. В составе археологического комплекса Ушбулак впервые были обнаружены и исследованы многослойные поселения, что позволило по-новому рассмотреть систему расселения и хозяйственно-культурный облик древнего населения. Наряду с этим, исследования наскальных изображений дали возможность комплексно изучить систему петроглифов южного Тарбагатая. Полученные материалы стали важным источником для анализа мировоззрения и мифологических представлений древних сообществ. В целом, проведённые работы позволили комплексно охарактеризовать процессы развития культуры, хозяйства и мировоззрения древних обществ Тарбагатая. Полученные новые данные представляют собой существенный научный вклад в изучение культурной преемственности и эволюции населения региона от бронзового к раннему железному веку.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жүргізілген зерттеулер нәтижесінде Тарбағатайдың оңтүстік беткейіндегі ежелгі мәдениеттердің дамуы мен трансформациясын сипаттайтын маңызды жаңа мәліметтер алынды. Тастақ және Үшбұлақ қорымдарындағы қазба жұмыстары қола дәуірі мен ерте темір дәуірі жерлеу ғұрыптарының ерекшеліктерін айқындап, өңірдің мәдени-рухани өмірін тереңірек түсінуге мүмкіндік берді. Үшбұлақ археологиялық кешенінде алғаш рет көп қабатты қоныстар анықталып, олардың құрылымдық және мәдени қабаттары зерттелді. Бұл ескерткіш түрі өңірдің ежелгі қоныстану жүйесі мен шаруашылық-мәдени бейнесін жаңаша қырынан тануға жол ашты. Сонымен қатар, жартас бетіндегі бейнелерге жүргізілген зерттеулер Тарбағатай күнгейіндегі петроглифтер жүйесін кешенді түрде қарастыруға мүмкіндік берді. Бұл материалдар ежелгі қауымдардың дүниетанымы мен мифологиялық түсініктерін зерделеуде маңызды дереккөзге айналды. Жалпы алғанда, жүргізілген зерттеулер Тарбағатай өңіріндегі ежелгі қоғамдардың мәдениеті, шаруашылығы мен дүниетанымының даму үдерісін кешенді түрде сипаттауға жағдай жасады. Алынған жаңа деректер бұл аумақтың қола дәуірінен ерте темір дәуіріне дейінгі кезеңдегі мәдени сабақтастық пен эволюцияны айқындауда айтарлықтай ғылыми жаңалық болып табылады.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Полученные данные об истории южных склонов Тарбагатая оказывают большое социально значимое влияние на знание истории прошлого народа, пробуждение чувства патриотизма. Научные результаты исполнителей были опубликованы в отечественных и международных научных журналах, а также отражены в книге-альбоме.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Тарбағатайдың оңтүстік беткейлерінің тарихына қатысты алынған деректер халықтың өткен тарихын терең тануға, патриоттық сезімді оятуға зор әлеуметтік маңызы бар. Зерттеу тобының ғылыми нәтижелері отандық және халықаралық ғылыми журналдарда жарияланып, сондай-ақ кітап-альбомда көрініс тапты. 

Level of implementation (in Russian) : В рецензируемом научном издании, имеющем в базе Scopus не менее 35 (тридцати пяти) процентилей по CiteScore, опубликована 1 статья. Кроме того, в изданиях, рекомендованных КОКСНВО были опубликованы 2 статьи, в сборниках международных конференций-2 статьи.

Level of implementation (in Kazakh) : Scopus базасында CiteScore бойынша кемінде 35 (отыз бес) процентилі бар рецензияланатын ғылыми басылымда 1 мақала. Сонымен қатар, ҒЖБССҚК ұсынған басылымдарда 2 мақала, халықаралық конференциялар жинақтарында 2 мақала жарияланды.

Efficiency (in Russian) : Научная эффективность заключается в получении новой информации по археологии региона. Внедрение которой позволит пересмотреть некоторые вопросы сакской эпохи (погребальный обряд, датировка, материальная культура и др.) Восточного Казахстана.

Efficiency (in Kazakh) : Ғылыми тиімділігі- өлкенің археологиясы туралы жаңа ақпарат алумен байланысты.Оны енгізу Шығыс Қазақстанның сақ дәуірінің кейбір мәселелерін (жерлеу рәсімі, мерзімі, материалдық мәдениет және т.б.) қайта қарауға мүмкіндік береді.

Field of application (in Russian) : Археология

Field of application (in Kazakh) : Археология