The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследований являются труднообогатимые высококремнистые свинец-цинксодержащие полиметаллические руды Шалкия и Жайрем и технологии их переработки.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Байытылуы қиын, жоғары кремнийлі қорғасын-мырыш құрамды Шалкия және Жайрем полиметалл кендері мен оларды өңдеу технологиялары.

Aim of work (in Russian) : Разработка и опытно-промышленные испытания технологий комплексной переработки труднообогатимых высококремнистых полиметаллических руд с получением новых видов комплексных кремнистых сплавов, свинцово-цинковых возгонов с дальнейшим получением свинец и цинксодержащей продукций.

Aim of work (in Kazakh) : Байытылуы қиын, жоғары кремнийлі полиметалл кендерін кешенді қайта өңдеу технологияларын әзірлеу және оларды тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтан өткізу, нәтижесінде жаңа түрдегі кешенді кремнийлі қорытпалар мен қорғасын-мырыш ұшырындыларын алу және әрі қарай қорғасын мен мырыш құрамды өнімдерді өндіру.

Методы исследования (на русском) : Термодинамический анализ на современных программных комплексах «HSC Chemistry», Thermo-Calc, Terra», метод рототабельного планирования эксперимента второго порядка

Методы исследования (на казахском) : «HSC Chemistry», «Thermo-Calc», «Terra» заманауи бағдарламалық кешендерінде термодинамикалық талдау, екінші ретті рототабельді экспериментті жоспарлау әдісі

Obtained results and novelty (in Russian) : В опытно-промышленных условиях отработаны оптимальные парамеры получения кремниевых сплавов различных марок и возгонов свинца и цинка пригодных для получения свинцовых и цинковых продуктов. Получены опытные партии ферросплавов: кальций- и магнийсодержащий, % : 40-45 Si, 18-20 Al, 8-15 Ca, 2-4 Mg и остальное железо; алюмосиликомарганец, %: Mn - 28,60, Si - 41,40, Al-14,05, C-0,067, Fe остальное; ферросилиций марок ФС25, ФС45, ФС65; ферросилиций с бором с низким содержанием алюминия (степень удаления алюминия 94,3-97,3%). Из свинцово-цинковых возгонов получены товарные продукты: катодный цинк марки ЦВО, MgCl2·6H2O, MgSO4·7H2O соответствующие действующим техническим условиям, 3PbO·PbSO4·2H2O с содержанием Pb 83,5 %. Новизна научно-технических разработок подтверждена получением 9 патентов РК, 1 заявка на изобретение РК находится на экспертизе. Опубликовано 22 научных трудов (7 в журналах, имеющих процентиль CiteScore в базе данных Scopus не менее 50); 5 в КОКСНВО МНВО РК, тезисы в международных конференциях-10).

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Тәжірибелік-өнеркәсіптік жағдайларда қорғасын және мырыш өнімдерін алуға жарамды әртүрлі маркалы кремний қорытпаларын және қорғасын мен мырыш ұшырындыларын алудың оңтайлы параметрлері пысықталды. Ферроқорытпаның тәжірибелі партиялары алынды: -кальций және -магний құрамды, %: 40-45 Si, 18-20 Al, 8-15 Ca, 2-4 Mg және Feқалғаны, алюминий силикомарганец, Mn-28,60, Si-41,40, Al-14,05, C-0,067, Feқалғ.; ферросилицийдің ФС25, ФС45, ФС65 маркалары; алюминий мөлшері төмен борлы ферросилиций (алюминийді бөлу дәрежесі 94,3–97,3%). Қорғасын-мырыш ұшырындыларынан келесі тауарлық өнімдер алынды: техникалық талаптарға сай катодты мырыш (ЦВ0 маркасы), MgCl2·6H2O, MgSO4·7H2O және құрамында 83,5% Pb бар 3PbO·PbSO₄·2H₂O. ҒТӘ жаңалығы – алынған 9 ҚР патенті және 1 өнертабыс сараптамасымен расталады. 22 ғылыми еңбек жарияланды, оның ішінде: 7-еуі СiteScore бойынша процентилі кемінде 50 болатын Scopus дерекқорының журналдарында, 5-еуі ҚР ҒЖБМ ҒЖБССҚК тізіміндегі басылымдарда, сондай-ақ 10 халықаралық конференция тезистері.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработанная техническая и технологическая документация позволит перейти к промышленному внедрению технологий. Ориентировочный технико-экономический расчет показал, что переработка 1т руды Шалкия электроплавкой в смеси с коксом, стальной стружкой, магнетитовым концентратом, кварцитом характеризуется прибылью в 37366 тенге, сроком окупаемости 4 года, рентабельностью 21%. В сравнении с существующей технологией предлагаемая технология характеризуется увеличением продукции в стоимостном выражении на 1 тенге текущих затрат в 2,18 раза.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Дайындалған техникалық және технологиялық құжаттама технологияларды өнеркәсіптік деңгейде енгізуге мүмкіндік береді. Шамаланған техникалық-экономикалық есептеулер бойынша, Шалқия кені 1 тоннасының кокспен, болат жаңқаларымен, магнитит концентратымен және кварцитпен қоспада электрпеште балқытылып өңделуі 37 366 теңге мөлшерінде пайда әкеледі, өтелу мерзімі – 4 жыл, рентабельдігі – 21%. Қолданыстағы технологиямен салыстырғанда, ұсынылып отырған технология ағымдағы шығындардың әрбір 1 теңгесіне шаққандағы өнімнің құнын 2,18 есеге арттырады.

Level of implementation (in Russian) : В результате НИР за 2023-2025 годы разработаны 10 технологических регламентов на переработку полиметаллических руд карботермическим восстановлением с получением новых видов и стандартных марок ферросплавов и свинцово-цинковых возгонов, технические условия на новые материалы, сертификаты соответствия, а также технологические инструкции для переработки полученных возгонов с получением стандартных марок продукции: хлорида и сульфата магния, ЦВО, трехосновного сульфата свинца, композиционных электрохимических покрытий и 2 технологических задания на проектирование производств ферросплавов.

Level of implementation (in Kazakh) : 2023–2025 жылдары жүргізілген ғылыми-зерттеу жұмыстарының нәтижесінде полиметалл кендерін карботермиялық тотықсыздандыру әдісімен өңдеуге арналған 10 технологиялық регламент әзірленді. Бұл регламенттер жаңа түрдегі және стандартты маркалы ферроқорытпалар мен қорғасын-мырыш ұшырындыларын алуға бағытталған. Сонымен қатар жаңа материалдарға арналған техникалық шарттар, сәйкестік сертификаттары, сондай-ақ алынған ұшырындыларды өңдеп, стандартты өнім түрлерін – магний хлориді мен сульфатын, ЦВ0 маркалы мырышты, үшнегізді қорғасын сульфатын, композициялық электрохимиялық қаптамаларды алуға арналған технологиялық нұсқаулықтар әзірленді. Бұдан бөлек, ферроқорытпа өндіру жобаларына арналған екі технологиялық тапсырма дайындалды.

Efficiency (in Russian) : Экономическая эффективность, значимость работы - повышение комплексности использования сырья до 35-65%.

Efficiency (in Kazakh) : Жұмыстың экономикалық тиімділігі мен маңыздылығы – бастапқы шикізатты кешенді пайдалану деңгейін 35–65%-ға дейін арттыру арқылы қамтамасыз етіледі.

Field of application (in Russian) : Металлургия, ферросплавное производство, машиностроение, химическая промышленность.

Field of application (in Kazakh) : Металлургия, ферроқорытпа өндірісі, машина жасау және химия өнеркәсібі.