The object of research, development or design (in Russian) : Исследуемые рыбоводные хозяйства РК, товарная продукция форели, выращиваемая в рыбоводных хозяйствах Алматинской, Западно-Казахстанской и Туркестанской областей, пресноводная креветка Розенберга и разновозрастные особи линя выращенные в индустриальных условиях рыбоводных хозяйств, а также разновозрастные особи стерляди иртышской популяции и нельмы, используемые для формирования ремонтно-маточных стад (РМС) и биоматериал собранный для проведения молекулярно-генетического анализа у нельмы, стерляди и линя.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттелетін балық шаруашылықтары — Алматы, Батыс Қазақстан және Түркістан облыстарындағы балық өсіру шаруашылықтарында өсірілетін тауарлық бахтах өнімі, сондай-ақ өнеркәсіптік жағдайда өсірілген тұщы су Розенберг асшаяны мен әр жастағы оңғақ даралары, сондай-ақ ремонтты аналық үйірлерді қалыптастыру үшін пайдаланылатын Ертіс популяциясындағы әр жастағы сүйрік пен нельма даралары және нельма, сүйрік пен оңғақ балықтарында молекулалық-генетикалық талдау жүргізу үшін жиналған биоматериал.

Aim of work (in Russian) : Разработка и внедрение инновационных технологий и новых объектов аквакультуры, экономически эффективных в различных природно-климатических условиях Казахстана для расширения производства рыбной продукции и сохранения биоразнообразия водоемов РК. Обосновать необходимость изъятия ограниченного количества нельмы из Ертисского бассейна, с целью сохранения биоразнообразия и восстановления запасов краснокнижного вида, для формирования ремонтно-маточных стад с целью последующего искусственного воспроизводства.

Aim of work (in Kazakh) : Инновациялық технологиялар мен аквакультураның жаңа нысандарын әзірлеу және енгізу — Қазақстанның әртүрлі табиғи-климаттық жағдайларында экономикалық тұрғыдан тиімді балық өнімдері өндірісін кеңейтуге және су айдындарының биоалуантүрлілігін сақтауға бағытталған. Қызыл кітапқа енген нельма түрінің биологиялық әралуандығын сақтау және табиғи қорын қалпына келтіру мақсатында Ертіс алабынан шектеулі мөлшерде нельма дараларын алу қажеттілігі ғылыми тұрғыдан негізделеді. Бұл шара нельманың ремонтты аналық үйірлерін қалыптастыру және келешекте оларды қолдан көбейту (жасанды өсіру) арқылы түрдің табиғи популяциясын қалпына келтіруге мүмкіндік береді.

Методы исследования (на русском) : Гидрохимические методы, определение рыбоводно-биологических показателей рыб, морфологический анализ форели, статистические методы, выделение ДНК, постановка ПЦР, реакция секвенирования, капиллярный электрофорез, микросателлитный анализ, выделение геномной ДНК, выделение ДНК, концентрации ДНК, постановка ПЦР, капиллярный электрофорез.

Методы исследования (на казахском) : Гидрохимиялық әдістер, балықтың тұқымдық және биологиялық көрсеткіштерін анықтау, форельді морфологиялық талдау, статистикалық әдістер, ДНҚ экстракциясы, ПТР, секвенирлеу реакциясы, капиллярлық электрофорез, микросателлиттік талдау, геномдық ДНҚ экстракциясы, ДНҚ экстракциясы, ДНҚ концентрациясы, ПТР, капиллярлық электрофорез.

Obtained results and novelty (in Russian) : Научная новизна программы заключается в разработке и апробации моделей индустриального выращивания гидробионтов на основе ресурсосберегающих и биотехнологических решений; расширении перечня объектов аквакультуры за счёт внедрения новых перспективных видов; уточнении критериев адаптивности и продуктивности видов в зависимости от гидрохимических условий; научном обосновании параметров кормления, плотности посадки и водообмена в различных технологических системах; в разработке и внедрении биотехнических приемов для увеличения производства аквакультуры во внутренних водоемах комплексного использования, путем разработки нетрадиционных для рыбной отрасли теоретических и технологических подходов к их хозяйственному освоению. Полученные научные результаты создают предпосылки для масштабирования эффективных решений и повышения технологической конкурентоспособности аквакультуры Казахстана.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Бағдарламаның ғылыми жаңалығы — ресурстарды үнемдеуге және биотехнологиялық шешімдерге негізделген гидробионттарды индустриялық жағдайда өсірудің үлгілерін әзірлеу мен сынақтан өткізу; аквакультура нысандарының тізімін жаңа, болашағы бар түрлерді енгізу арқылы кеңейту; гидрохимиялық жағдайларға байланысты түрлердің бейімделгіштік және өнімділік критерийлерін нақтылау; әртүрлі технологиялық жүйелерде қоректендіру параметрлерін, отырғызу тығыздығын және су алмасу көрсеткіштерін ғылыми тұрғыдан негіздеу; кешенді пайдаланылатын ішкі су айдындарында аквакультура өндірісін арттыруға бағытталған биотехникалық тәсілдерді әзірлеу және енгізу, сондай-ақ балық шаруашылығы саласына дәстүрлі емес теориялық және технологиялық тәсілдер арқылы оларды шаруашылық айналымына қосу.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Разработка передовых решений открывает перспективы для внедрения новых видов продукции, улучшения условий выращивания и расширения ассортимента, что повышает привлекательность продукции для потребителей и потенциальных партнеров. Научные разработки с учетом рыночных требований и потребностей бизнеса способствуют быстрому переносу технологий в производственную практику, что обеспечивает возврат инвестиций и создание условий для долгосрочного развития отрасли. Разработки в сфере технологий аквакультуры стимулируют создание новых коммерческих структур, инновационных предприятий и стартапов, что способствует развитию экономики региона и привлечению инвестиций. Внедрение инновационных решений в аквакультуру укрепляет ее роль в обеспечении продовольственной безопасности страны, способствует развитию экспортного потенциала и формированию современного агропромышленного комплекса с высокой добавленной стоимостью. Таким образом, научные исследования в области инновационных технологий являются стратегической инвестицией, направленной на создание конкурентных преимуществ, устойчивого развития и успешной коммерциализации результатов, что особенно актуально для повышения экономической эффективности и экологической ответственности аквакультурной отрасли.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Озық шешімдерді әзірлеу жаңа өнім түрлерін енгізуге, өсіру жағдайларын жақсартуға және ассортиментті кеңейтуге мүмкіндік беріп, өнімнің тұтынушылар мен әлеуетті серіктестер үшін тартымдылығын арттырады. Нарық талаптары мен бизнес қажеттіліктерін ескере отырып жүргізілетін ғылыми әзірлемелер технологияларды өндірістік тәжірибеге жедел енгізуге ықпал етеді, бұл инвестицияның қайтарымын қамтамасыз етіп, саланың ұзақ мерзімді дамуына жағдай жасайды. Аквакультура технологиялары саласындағы зерттеулер жаңа коммерциялық құрылымдардың, инновациялық кәсіпорындар мен стартаптардың пайда болуын ынталандырады, бұл өз кезегінде өңір экономикасының дамуына және инвестиция тартуға ықпал етеді. Инновациялық шешімдерді аквакультура саласына енгізу оның елдің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлін нығайтып, экспорттық әлеуеттің артуына және жоғары қосылған құны бар заманауи агроөнеркәсіптік кешеннің қалыптасуына жағдай жасайды. Осылайша, инновациялық технологиялар саласындағы ғылыми зерттеулер — бәсекелестік артықшылықтар қалыптастыруға, тұрақты дамуға және нәтижелерді табысты коммерцияландыруға бағытталған стратегиялық инвестиция болып табылады, бұл аквакультура саласының экономикалық тиімділігі мен экологиялық жауапкершілігін арттыру үшін аса өзекті.

Level of implementation (in Russian) : Полученные результаты представляют собой промежуточный этап научных исследований и требуют проведения дальнейшего изучения для уточнения и расширения полученных данных. В будущем году запланировано внедрение разработок текущего и предыдущего года. Все результаты обоснованы с научной и экспериментальной сторон, что подтверждается практическими данными и основными выводами, полученными в ходе выполнения научно-исследовательских работ. Некоторые из полученных данных являются новыми и служат фундаментальной базой для дальнейшего развития аквакультуры. Некоторые результаты использованы для публикации в ведущих международных научных журналах (реферативных и цитируемых баз данных научной литературы), а наиболее перспективные технологии, биотехнические методы и изобретения, планируемые к внедрению, уже запатентованы. В предстоящем году также запланировано размещение научных публикаций в рецензируемых научных изданиях. В текущем году все этапы исследований были реализованы непосредственно на производственных базах рыбоводных хозяйств Республики Казахстан в различных регионах. В технической части работы структура технологий представлена в виде схем и технологических цепочек для повышения наглядности, с детальным описанием ключевых этапов и ожидаемых результатов.

Level of implementation (in Kazakh) : Алынған нәтижелер ғылыми зерттеулердің аралық кезеңін құрайды және алынған деректерді нақтылау мен кеңейту мақсатында одан әрі зерттеуді қажет етеді. Келесі жылы ағымдағы және өткен жылғы әзірлемелерді енгізу жоспарлануда. Барлық нәтижелер ғылыми және эксперименттік тұрғыдан негізделген, бұл ғылыми-зерттеу жұмыстары барысында алынған практикалық деректер мен негізгі қорытындылар арқылы дәлелденеді. Алынған мәліметтердің бір бөлігі жаңа болып табылады және аквакультураны одан әрі дамыту үшін іргелі негіз ретінде қызмет етеді. Кейбір нәтижелер жетекші халықаралық ғылыми журналдарда (реферативтік және дәйектелетін ғылыми дерекқорларда) жариялау үшін пайдаланылды, ал енгізілуі жоспарланған ең перспективалы технологиялар, биотехникалық әдістер мен өнертабыстар патенттеліп үлгерді. Алдағы жылы да ғылыми мақалаларды рецензияланатын ғылыми басылымдарда жариялау жоспарлануда. Ағымдағы жылы зерттеулердің барлық кезеңдері Қазақстан Республикасының түрлі өңірлеріндегі балық өсіру шаруашылықтарының өндірістік базаларында тікелей жүзеге асырылды. Жұмыстың техникалық бөлімінде технологиялардың құрылымы көрнекілікті арттыру мақсатында сызбалар мен технологиялық тізбектер түрінде ұсынылған, негізгі кезеңдер мен күтілетін нәтижелер егжей-тегжейлі сипатталған.

Efficiency (in Russian) : Полученные научные результаты создают предпосылки для масштабирования эффективных решений и повышения технологической конкурентоспособности аквакультуры Казахстана.

Efficiency (in Kazakh) : Алынған ғылыми нәтижелер тиімді шешімдерді кеңінен қолдануға және Қазақстан аквакультурасының технологиялық бәсекеге қабілеттілігін арттыруға алғышарттар жасайды.

Field of application (in Russian) : Область применения результатов – аквакультура, рыбное хозяйство, сельское хозяйство.

Field of application (in Kazakh) : Нәтижелерді қолдану аясы акваөсіру, балық шаруашылығы, ауыл шаруашылығы болып табылады.