The object of research, development or design (in Russian) : Мраморно-фактурный кирпич и керамические клинкерные изделия на основе отходов мраморизованного известняка и местных глин, включая разработку технологий гиперпрессования, обжига керамического кирпича и карбонизации мраморно-фактурного кирпича

The object of research, development or design (in Kazakh) : Мәрмәр текстуралы кірпіш және мәрмәрленген әктас пен жергілікті саз қалдықтарына негізделген керамикалық клинкер бұйымдары, соның ішінде гиперпрессиялау, керамикалық Кірпішті күйдіру және мәрмәр текстуралы кірпішті карбонизациялау технологияларын әзірлеу

Aim of work (in Russian) : Разработка технологий производства мраморно-фактурного и клинкерного кирпича из местных и техногенных ресурсов.

Aim of work (in Kazakh) : Жергілікті және техногендік ресурстардан мәрмәр-текстуралы және клинкер кірпішін өндіру технологияларын әзірлеу.

Методы исследования (на русском) : В рамках выполнения исследования применён комплекс современных аналитических и экспериментальных методов, направленных на всестороннее изучение свойств сырья и оптимизацию технологических параметров. Гранулометрический состав отходов мраморизованного известняка определялся методом ситового анализа с использованием стандартизированного набора сит. Химический состав исследовался посредством рентгенофлуоресцентного анализа на спектрометре EDX-7000, а фазовый и минералогический состав – методом рентгенофазового анализа на дифрактометре ДРОН-3 с последующей интерпретацией данных по базе PDF-2. Формование образцов гиперпрессованного кирпича осуществлялось при давлениях 28 и 41 МПа на гидравлическом прессе, при постоянном водоцементном отношении 0,25. Твердение образцов проводилось в условиях водного затвора в течение 7–8 суток. Прочностные характеристики определялись методом испытания на сжатие на прессе ИП-1А-500, средняя плотность рассчитывалась по массе и геометрическим параметрам образцов. Для оценки структуры и микротекстуры использовались электронно-микроскопические методы. Радиоэкологическая безопасность сырья подтверждалась определением удельной активности естественных радионуклидов в аккредитованной лаборатории. Применённые методы обеспечили получение достоверных данных для обоснования технологических решений.

Методы исследования (на казахском) : Зерттеу жұмыстары аясында шикізат қасиеттерін жан-жақты талдауға және технологиялық параметрлерді оңтайландыруға бағытталған заманауи аналитикалық және эксперименттік әдістер кешені қолданылды. Мраморланған әктас қалдықтарының гранулометриялық құрамы стандартталған сита жиынтығын пайдалану арқылы електеу әдісімен анықталды. Химиялық құрам рентгенофлуоресценттік талдау арқылы EDX-7000 спектрометрінде, ал фазалық және минералогиялық құрам рентгенофазалық талдау әдісімен ДРОН-3 дифрактометрінде зерттелді, алынған нәтижелер PDF-2 деректер базасы бойынша интерпретацияланды. Гиперпрессивті кірпіш үлгілерін қалыптау гидравликалық прессте, 28 және 41 МПа қысымда, су-цементтік қатынасы 0,25 тұрақты сақталған жағдайда жүргізілді. Үлгілердің қатуы 7–8 тәулік бойы су бөгеті жағдайында жүзеге асырылды. Прочностік көрсеткіштер ИП-1А-500 престінде қысу сынағы арқылы анықталды, ал орташа тығыздық үлгінің массасы мен геометриялық параметрлері негізінде есептелді. Материал құрылымы мен микротекстурасын бағалау үшін электрондық-микроскопиялық әдістер қолданылды. Шикізаттың радиациялық қауіпсіздігі табиғи радионуклидтердің меншікті активтілігін анықтау арқылы аккредиттелген зертханада расталды. Қолданылған әдістер технологиялық шешімдерді негіздеуге қажетті сенімді деректер алуға мүмкіндік берді.

Obtained results and novelty (in Russian) : Разработан мраморно-фактурный гиперпрессованный кирпич и керамический клинкер из местных и отходных материалов. Подготовлена концепция промышленного производства.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жергілікті және қалдық материалдардан мәрмәр-текстуралы гиперпресс кірпіш және керамикалық клинкер әзірленді. Өндірістік өндіріс концепциясы дайындалды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основными конструктивными характеристиками мраморно-фактурного гиперпрессованного кирпича являются высокая плотность в диапазоне 2100–2190 кг/м³ и прочность при сжатии на уровне М350–М550. Прессование при давлении 28–41 МПа обеспечивает уплотнение структуры и снижение водопоглощения. Керамические клинкерные изделия из местных глин характеризуются повышенной термостойкостью и механической прочностью. В технико-экономическом аспекте разработанные технологии позволяют эффективно использовать местное сырье, снижать производственные затраты и обеспечивать высокий потенциал импортозамещения.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Мрамор-текстуралы гиперпрессивті кірпіштің негізгі конструктивтік сипаттамаларына 2100–2190 кг/м³ диапазонындағы жоғары тығыздық және М350–М550 деңгейіндегі қысу беріктік көрсеткіштері жатады. 28–41 МПа қысымда жүргізілетін пресстеу материал құрылымының тығыздалуын және су сіңіргіштігінің төмендеуін қамтамасыз етеді. Жергілікті саздардан алынған керамикалық клинкер бұйымдары жоғары термиялық төзімділігімен және механикалық беріктігімен ерекшеленеді. Техника-экономикалық тұрғыдан әзірленген технологиялар жергілікті шикізатты тиімді пайдалануға, өндірістік шығындарды азайтуға және импортты алмастыру әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : В рамках промежуточного отчёта за 2025 год рекомендации по внедрению или итоги внедрения результатов НИР не запланированы

Level of implementation (in Kazakh) : 2025 жылға арналған аралық есеп аясында ҒЗЖ нәтижелерін енгізуге арналған ұсыныстар немесе қорытындылар жоспарланбаған

Efficiency (in Russian) : Создание конкурентоспособной продукции из местного и техногенного сырья с повышенной прочностью и долговечностью, что снижает затраты на импортные материалы и стимулирует развитие региональной строительной индустрии

Efficiency (in Kazakh) : Жергілікті және техногендік шикізаттан беріктігі мен ұзақ мерзімділігі жоғары, импорттық материалдарға кететін шығындарды азайтатын және өңірлік құрылыс индустриясын дамытатын бәсекеге қабілетті өнімдер жасау

Field of application (in Russian) : Разработанный мраморно-фактурный гиперпрессованный кирпич предназначен для применения в жилищном и гражданском строительстве, возведении несущих и облицовочных стен, а также в фасадной и декоративной отделке. Высокая прочность и плотность позволяют использовать материал в регионах с повышенными климатическими нагрузками. Керамические клинкерные изделия из местных глин применяются для фасадной облицовки, напольных покрытий, инженерной инфраструктуры и элементов, требующих термостойкости и механической прочности. Полученные результаты обеспечивают возможность выпуска конкурентоспособных материалов из местного сырья.

Field of application (in Kazakh) : Әзірленген мрамор-текстуралы гиперпрессивті кірпіш тұрғын және азаматтық құрылыс нысандарында, көтергіш және қаптамалық қабырғаларды возведение жасауға, сондай-ақ фасадтық және декоративтік әрлеу жұмыстарына қолдануға арналған. Жоғары беріктігі мен тығыздығы материалды климаттық жүктемелері жоғары өңірлерде пайдалануға мүмкіндік береді. Жергілікті саздар негізіндегі керамикалық клинкер бұйымдары фасадтық қаптамаға, еден жабындарына, инженерлік инфрақұрылым элементтеріне және жоғары температура мен механикалық әсерге төзімді құрылымдық бөлшектерге қолданылады. Алынған нәтижелер жергілікті шикізаттан бәсекеге қабілетті материалдар өндіруге мүмкіндік береді.