The object of research, development or design (in Russian) : население среднего и пожилого возраста, программы массового спорта, цифровые и ИИ-инструменты сопровождения физической активности, спортивная инфраструктура Республики Казахстан.

The object of research, development or design (in Kazakh) : орта және егде жастағы халық, бұқаралық спорт бағдарламалары, дене белсенділігін қолдауға арналған цифрлық және АИ құралдары, Қазақстан Республикасының спорт инфрақұрылымы.

Aim of work (in Russian) : Разработать научно-методологическую и информационную систему вовлечения населения среднего и пожилого возраста в массовый спорт на основе внедрения цифровых технологий и ресурсного потенциала профильных высших организаций образования с использованием искусственного интеллекта.

Aim of work (in Kazakh) : жасанды интеллектті қолдана отырып, мамандандырылған жоғары оқу орындарының цифрлық технологиялары мен ресурстық әлеуетін енгізу негізінде орта және егде жастағы тұрғындарды бұқаралық спортқа тартудың ғылыми, әдістемелік және ақпараттық жүйесін жасау.

Методы исследования (на русском) : сравнительный анализ стратегических и нормативно-правовых документов; контент-анализ научных источников; социологические методы (анкетирование); анализ спортивной инфраструктуры; систематизация факторов вовлечённости; разработка и апробация цифровых инструментов; методы педагогического, организационного и технологического анализа.

Методы исследования (на казахском) : стратегиялық және нормативтік құжаттарды салыстырмалы талдау; ғылыми дереккөздердің мазмұнын талдау; социологиялық әдістер (сауалнамалар); спорттық инфрақұрылымды талдау; Іске қосу факторларын жүйелеу; цифрлық құралдарды әзірлеу және тестілеу; педагогикалық, ұйымдастырушылық және технологиялық талдау әдістері.

Obtained results and novelty (in Russian) : Проведён обзор международных программ массового спорта с применением цифровых технологий и ИИ, выявлены успешные модели активного долголетия. Выполнен сравнительный анализ нормативно-правовых основ Казахстана и зарубежных стратегий, определены направления адаптации мирового опыта. Систематизированы организационно-управленческие, социально-психологические, педагогические, инфраструктурные и цифровые факторы, влияющие на вовлечённость населения. Проведена инвентаризация спортивных объектов и существующих программ массового спорта. Разработаны цифровые инструменты для мониторинга и сопровождения физической активности с использованием ИИ. Определён уровень спроса на спортивные услуги среди населения среднего и пожилого возраста. Полученные результаты формируют научно-практическую основу для разработки технологий активного долголетия и внедрения персонализированных программ массового спорта.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Белсенді қартаюдың сәтті үлгілерін анықтай отырып, цифрлық технологиялар мен АИ қолданатын халықаралық бұқаралық спорт бағдарламаларына шолу жасалды. Жаһандық тәжірибені бейімдеу бағыттарын анықтай отырып, Қазақстанның нормативтік-құқықтық базасы мен халықаралық стратегияларына салыстырмалы талдау жүргізілді. Қоғамның қатысуына әсер ететін ұйымдастырушылық, басқарушылық, әлеуметтік-психологиялық, педагогикалық, инфрақұрылымдық және цифрлық факторлар жүйеленді. Спорт нысандары мен қолданыстағы бұқаралық спорт бағдарламаларына түгендеу жүргізілді. AI көмегімен физикалық белсенділікті бақылауға және бақылауға арналған цифрлық құралдар әзірленді. Орта және егде жастағы тұрғындар арасында спорттық қызметке сұраныс анықталды. Алынған нәтижелер ұзақ өмір сүрудің белсенді технологияларын әзірлеу және дербестендірілген бұқаралық спорт бағдарламаларын жүзеге асыру үшін ғылыми-практикалық негіз құрайды.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Научно-техническая составляющая исследования выражена в разработке цифровой системы сопровождения физической активности, построенной на принципах использования искусственного интеллекта. Создана архитектура комплексной платформы, включающей этапы диагностики состояния здоровья, персонализации тренировочных программ, реализации индивидуального курса занятий, непрерывного мониторинга физиологических показателей и последующей корректировки нагрузки. ИИ-алгоритмы обеспечивают формирование оптимальных тренировочных сценариев, а также дают возможность автоматически адаптировать программу к изменяющемуся состоянию пользователя. Такая модель характеризуется высокой эффективностью и соответствует мировым тенденциям цифровизации массового спорта. Экономическая составляющая проекта подтверждает значительные социально-экономические преимущества внедрения программ массовой физической активности в сочетании с цифровыми инструментами. Международный опыт показывает, что использование технологий искусственного интеллекта увеличивает регулярность занятий у населения на 20–30%, снижает риск падений в старшем возрасте до четверти, способствует улучшению показателей сердечно-сосудистой системы, координации и физической выносливости. Более того, каждый вложенный тенге в подобные программы потенциально позволяет сэкономить в 3–4 раза больше средств в системе здравоохранения за счёт сокращения числа хронических заболеваний и улучшения качества жизни населения.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Зерттеудің ғылыми-техникалық құрамдас бөлігі жасанды интеллектті пайдалану қағидаттарына құрылған физикалық белсенділікті сүйемелдеудің цифрлық жүйесін әзірлеуден көрініс тапқан. Денсаулық жағдайын диагностикалау, жаттығу бағдарламаларын дербестендіру, сабақтардың жеке курсын іске асыру, физиологиялық көрсеткіштердің үздіксіз мониторингі және жүктемені кейіннен түзету кезеңдерін қамтитын кешенді тұғырнаманың архитектурасы құрылды. AI-алгоритмдер оңтайлы жаттығу сценарийлерін қалыптастыруды қамтамасыз етеді, сондай-ақ бағдарламаны пайдаланушының өзгермелі жағдайына автоматты түрде бейімдеуге мүмкіндік береді. Мұндай модель жоғары тиімділікпен сипатталады және бұқаралық спортты цифрландырудың әлемдік үрдістеріне сәйкес келеді. Жобаның экономикалық құрамдас бөлігі цифрлық құралдармен үйлесімде жаппай физикалық белсенділік бағдарламаларын енгізудің едәуір әлеуметтік-экономикалық артықшылықтарын растайды. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, жасанды интеллект технологияларын пайдалану халықтың сабақтарының тұрақтылығын 20-30% -ға арттырады, ересек жастағы құлдырау қаупін төрттен бірге төмендетеді, жүрек-қан тамыры жүйесінің, үйлестіру және физикалық төзімділік көрсеткіштерін жақсартуға ықпал етеді. Оның үстіне, мұндай бағдарламаларға салынған әрбір теңге созылмалы аурулар санын қысқарту және халықтың өмір сүру сапасын жақсарту есебінен денсаулық сақтау жүйесіндегі қаражатты 3-4 есе үнемдеуге мүмкіндік береді.

Level of implementation (in Russian) : На текущем этапе результаты научно-исследовательской работы внедрены частично и оцениваются на уровне 20–30%. Основные элементы разработанных методических рекомендаций по работе с населением среднего и пожилого возраста, а также отдельные компоненты цифровой системы сопровождения физической активности были апробированы на выборочных группах участников в Центре активного долголетия города Астаны. Внедрены модули первичной диагностики, персонализации нагрузки и мониторинга базовых показателей, что подтвердило их практическую применимость и устойчивую работоспособность. Результаты анализа инфраструктуры и данных анкетирования используются при корректировке программ массовой физической активности, подборе форматов занятий и планировании мероприятий для целевой группы. Материалы исследования переданы в профильные подразделения университета и включены в ряд образовательных и практических программ. Полученный опыт создаёт основу для дальнейшего расширения внедрения на региональном уровне и постепенного увеличения охвата целевой категории населения.

Level of implementation (in Kazakh) : Ағымдағы кезеңде ғылыми-зерттеу жұмысының нәтижелері ішінара енгізілді және 20-30% деңгейінде бағаланады. Орта және егде жастағы халықпен жұмыс бойынша әзірленген әдістемелік ұсынымдардың негізгі элементтері, сондай-ақ физикалық белсенділікті сүйемелдеудің цифрлық жүйесінің жекелеген компоненттері Астана қаласының Белсенді ұзақ өмір сүру орталығында қатысушылардың іріктелген топтарында сынақтан өткізілді. Бастапқы диагностикалау, жүктемені дербестендіру және базалық көрсеткіштер мониторингінің модульдері енгізілді, бұл олардың практикалық қолданылуы мен тұрақты жұмыс қабілеттілігін растады. Инфрақұрылымды және сауалнама деректерін талдау нәтижелері бұқаралық дене белсенділігі бағдарламаларын түзету, сабақтар форматтарын іріктеу және нысаналы топ үшін іс-шараларды жоспарлау кезінде пайдаланылады. Зерттеу материалдары университеттің бейінді бөлімшелеріне берілді және бірқатар білім беру және практикалық бағдарламаларға енгізілді. Алынған тәжірибе өңірлік деңгейде енгізуді одан әрі кеңейтуге және халықтың нысаналы санатын қамтуды біртіндеп ұлғайтуға негіз болады.

Efficiency (in Russian) : Эффективность выполненной научно-исследовательской работы подтверждается накопленными эмпирическими данными, результатами апробации цифровых модулей и изменениями в модели взаимодействия с целевой группой. Проведённое исследование позволило повысить информированность и мотивацию населения среднего и пожилого возраста к регулярной физической активности, обеспечить адаптацию тренировочных рекомендаций и улучшить качество сопровождения участников программ. Использование разработанных алгоритмов персонализации нагрузки и базовых элементов мониторинга показало положительное влияние на регулярность занятий, устойчивость двигательной активности и интерес к структурированным программам. Специфика цифровых инструментов с элементами искусственного интеллекта продемонстрировала высокую потенциальную эффективность: отмечено улучшение показателей самоконтроля, повышение осознанности в отношении физических упражнений и формирование устойчивой привычки к двигательной активности. Полученные данные подтверждают, что предложенная модель сопровождения физической активности обеспечивает комплексный эффект, включающий физиологические, психологические и социальные результаты. Это позволяет рассматривать разработанные подходы как эффективный инструмент повышения качества жизни населения среднего и пожилого возраста и основывать дальнейшие этапы проекта на расширении масштабов внедрения и совершенствовании цифровых решений.

Efficiency (in Kazakh) : Орындалған ғылыми-зерттеу жұмысының тиімділігі жинақталған эмпирикалық деректермен, цифрлық модульдерді байқаудан өткізу нәтижелерімен және нысаналы топпен өзара іс-қимыл жасау моделіндегі өзгерістермен расталады. Жүргізілген зерттеу орта және егде жастағы халықтың тұрақты дене шынықтыру белсенділігіне хабардар болуы мен мотивациясын арттыруға, жаттығу ұсынымдарын бейімдеуді қамтамасыз етуге және бағдарламаға қатысушыларды сүйемелдеу сапасын жақсартуға мүмкіндік берді. Жүктемені дербестендірудің әзірленген алгоритмдерін және мониторингтің базалық элементтерін пайдалану сабақтардың тұрақтылығына, қозғалыс белсенділігінің тұрақтылығына және құрылымдалған бағдарламаларға қызығушылыққа оң әсерін көрсетті. Жасанды интеллект элементтері бар цифрлық құралдардың ерекшелігі жоғары әлеуетті тиімділікті көрсетті: өзін-өзі бақылау көрсеткіштерінің жақсаруы, дене жаттығуларына қатысты сананың артуы және қозғалыс белсенділігіне тұрақты әдеттің қалыптасуы байқалды. Алынған деректер физикалық белсенділікті сүйемелдеудің ұсынылған моделі физиологиялық, психологиялық және әлеуметтік нәтижелерді қамтитын кешенді әсерді қамтамасыз ететінін растайды. Бұл әзiрленген тәсiлдердi орта және егде жастағы халықтың тұрмыс сапасын арттырудың тиiмдi құралы ретiнде қарауға және цифрлық шешiмдердi енгiзу мен жетiлдiрудiң ауқымын кеңейтуге жобаның одан арғы кезеңдерiн негiздеуге мүмкiндiк бередi.

Field of application (in Russian) : Область применения результатов программы включает: Социальные науки и образование – исследования в области физической культуры и спорта, цифровизации сферы образования и здоровья. Государственная политика и управление – разработка рекомендаций для министерств (Минтуризма и спорта, МНВО, Минздрава) и профильных госорганов. Массовый спорт и фитнес-индустрия – практическое внедрение цифровых платформ, моделей вовлечения и новых методов тренировок. Медико-социальная сфера – профилактика заболеваний, улучшение качества жизни, снижение нагрузки на систему здравоохранения. Высшие учебные заведения и образовательные организации – развитие компетенций специалистов, внедрение новых учебных курсов, проведение научных исследований. Цифровые технологии и ИИ – применение ИИ для анализа данных, мониторинга здоровья, геймификации и персонализации программ.

Field of application (in Kazakh) : Қолдану саласы: Әлеуметтік ғылымдар және білім беру саласы – дене шынықтыру, спорт, денсаулық және цифрландыру бойынша зерттеулер. Мемлекеттік саясат және басқару – министрліктер (Туризм және спорт министрлігі, ҒЖБ министрлігі, Денсаулық сақтау министрлігі) үшін ұсыныстар әзірлеу. Бұқаралық спорт және фитнес индустриясы – цифрлық платформаларды енгізу, халықты тарту модельдерін қолдану, жаңа жаттығу әдістері. Медициналық-әлеуметтік сала – аурулардың алдын алу, өмір сапасын жақсарту, денсаулық сақтау жүйесіне түсетін жүктемені азайту. Жоғары оқу орындары және білім беру ұйымдары – мамандар даярлау, жаңа оқу курстарын енгізу, ғылыми зерттеулер жүргізу. Цифрлық технологиялар және жасанды интеллект – деректерді өңдеу, денсаулықты мониторингтеу, геймификация және жеке бағдарлама жасау.