The object of research, development or design (in Russian) : Объектом исследования является игровая зависимость (лудомания) среди молодежи Казахстана, рассматриваемая как комплексное социально-психологическое, медико-психологическое, педагогическое и социально-экономическое явление. Проект исследует масштабы, факторы риска, детерминанты участия молодых людей в азартных играх, социально-экономические последствия, правовое регулирование, а также эффективность профилактических и образовательных мер. Особый акцент делается на студенческой молодежи и влиянии азартных игр на её психологическое состояние, учебную деятельность, социальные связи и финансовое поведение.

The object of research, development or design (in Kazakh) : Зерттеу нысаны – Қазақстан жастары арасындағы лудомания (ойынға тәуелділік), ол әлеуметтік-психологиялық, медико-психологиялық, педагогикалық және әлеуметтік-экономикалық құбылыс ретінде қарастырылады. Жоба азартты ойындарға қатысу көлемін, қауіп факторларын, жастардың ойынға тартылу детерминанттарын, әлеуметтік-экономикалық салдарын, құқықтық реттеуді және профилактикалық-білім беру шараларының тиімділігін зерттейді. Негізгі назар студент жастарға және ойынға тәуелділіктің олардың психологиялық әл-ауқатына, оқу белсенділігіне, әлеуметтік байланыстарына және қаржылық мінез-құлқына тигізетін әсеріне бағытталған.

Aim of work (in Russian) : Основная цель проекта заключается в разработке всестороннего представления о лудомании как о социально-психологическом явлении в Казахстане и создание действенных способов ее предупреждения и регулирования. Исследование нацелено на изучение социоэкономических, юридических, психолого-педагогических и медико-психологических аспектов игровой зависимости, а также на предложение научно обоснованных мер по ослаблению ее воздействия на молодое поколение страны.

Aim of work (in Kazakh) : Жобаның негізгі мақсаты – Қазақстандағы лудоманияны әлеуметтік-психологиялық құбылыс ретінде жан-жақты зерттеу және оны алдын алу мен реттеудің тиімді тетіктерін әзірлеу. Зерттеу жұмысы ойынға тәуелділіктің әлеуметтік-экономикалық, құқықтық, психологиялық-педагогикалық және медико-психологиялық қырларын талдауға, сондай-ақ оның жастарға тигізетін ықпалын әлсіретуге бағытталған ғылыми негізделген шараларды ұсынуға бағытталады.

Методы исследования (на русском) : В проекте используются следующие методы исследования: Анализ и синтез научной литературы Изучение международных и национальных исследований по социально-экономическим, психологическим, педагогическим и юридическим аспектам игровой зависимости. Библиометрический анализ Применение программного обеспечения VOSviewer для выявления научных трендов, кластеров и исследовательских направлений. Социологические методы Анкетирование, онлайн-опросы и структурированные формы сбора данных среди студенческой молодёжи. Психологические методы Полуструктурированные интервью, анализ клинических случаев, психодиагностические инструменты и шкалы оценки поведенческих рисков. Медико-психологические методы Качественные интервью с психологами ПМСП, анализ коморбидных состояний и клинических характеристик. Педагогические методы Оценка уровня осведомлённости обучающихся и педагогов, изучение педагогических практик профилактики аддиктивного поведения. Статистические методы Первичная обработка данных, валидация инструментов, анализ взаимосвязей и факторов риска (PLS-SEM, AMOS, PROCESS). Сравнительно-правовой анализ Изучение законодательства Казахстана и международных правовых норм, регулирующих азартные игры и профилактику зависимостей.

Методы исследования (на казахском) : Жоба аясында келесі зерттеу әдістері қолданылады: Ғылыми әдебиетті талдау және жинақтау Ойынға тәуелділіктің әлеуметтік-экономикалық, психологиялық, педагогикалық және құқықтық аспектілерін зерттейтін халықаралық және ұлттық жұмыстарды кешенді талдау. Библиометриялық талдау Ғылыми трендтер мен зерттеу бағыттарын анықтау үшін VOSviewer бағдарламасын қолдану. Социологиялық әдістер Онлайн-сауалнамалар, анкеталар және студенттік жастар арасында деректерді құрылымданған түрде жинау. Психологиялық әдістер Жартылай құрылымданған сұхбаттар, клиникалық жағдайларды талдау, мінез-құлық тәуекелдерін бағалайтын психодиагностикалық құралдар. Медико-психологиялық әдістер ПМСП психологтарымен сапалы сұхбаттар, коморбидтік жағдайлар мен клиникалық ерекшеліктерді талдау. Педагогикалық әдістер Білім алушылар мен педагогтардың хабардарлық деңгейін анықтау, аддиктивті мінез-құлықтың алдын алу тәжірибелерін зерттеу. Статистикалық әдістер Бастапқы деректерді өңдеу, зерттеу құралдарын валидтеу, факторлық байланыстарды талдау (PLS-SEM, AMOS, PROCESS). Салыстырмалы-құқықтық талдау Қазақстан заңнамасы мен халықаралық құқықтық нормаларды зерттеу.

Obtained results and novelty (in Russian) : В ходе первого этапа проекта получены следующие результаты: Сформирована междисциплинарная методология исследования, включающая социально-экономические, медико-психологические, педагогические и правовые подходы к изучению игровой зависимости среди молодежи Казахстана. Впервые собран и систематизирован массив первичных данных по трем направлениям: социально-экономическому, медико-психологическому и педагогическому, что позволяет рассматривать проблему лудомании комплексно. Разработаны и апробированы авторские опросники, предназначенные для оценки уровня осведомленности, факторов риска, поведенческих паттернов и социально-психологических характеристик молодежи. Подготовлены две научные публикации, отражающие результаты анализа (Scopus-библиометрия поколения Z и статья в отечественном журнале по медико-психологическому направлению). Проведены международные и национальные мероприятия, способствующие валидации методологии, обмену профессиональным опытом и укреплению исследовательских связей.

Obtained results and novelty (in Kazakh) : Жобаның бірінші кезеңінде келесі нәтижелерге қол жеткізілді: Жастар арасындағы ойынға тәуелділікті зерттеуге арналған пәнаралық әдіснама әзірленді, оған әлеуметтік-экономикалық, медико-психологиялық, педагогикалық және құқықтық тәсілдер кірді. Алғаш рет үш бағыт бойынша бастапқы деректер жиналып, жүйелендірілді: әлеуметтік-экономикалық, медико-психологиялық және педагогикалық, бұл лудомания мәселесін кешенді қарастыруға мүмкіндік береді. Авторлық сауалнамалар әзірленіп, апробациядан өтті, олар жастардың хабардарлық деңгейін, тәуекел факторларын, мінез-құлық үлгілерін және әлеуметтік-психологиялық ерекшеліктерін бағалауға арналған. Екі ғылыми жарияланым дайындалды, олардың бірі — Scopus деректер базасындағы библиометриялық талдау, екіншісі — медико-психологиялық бағыт бойынша отандық журналда шыққан мақала. Халықаралық және ұлттық іс-шаралар өткізілді, олар әдіснаманы нақтылауға, тәжірибе алмасуға және зерттеу байланыстарын нығайтуға мүмкіндік берді.

The main constructive and technical economic indicators (in Russian) : Основные показатели включают: публикацию научной статьи в журнале Science & Healthcare, участие в двух международных конференциях (Sustainable Gambling Conference 2025 и Kazakhstan International Research Conference 2025), а также проведение тематического воркшопа в ВКТУ им. Д. Серикбаева с участием представителей регионов Восточно-Казахстанской области.

The main constructive and technical economic indicators (in Kazakh) : Негізгі жетістіктерге мыналар жатады: Science & Healthcare журналында ғылыми мақала жариялау, екі халықаралық конференцияға қатысу (Sustainable Gambling Conference 2025 және Kazakhstan International Research Conference 2025) және Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университетінде Шығыс Қазақстан облысының өкілдерімен тақырыптық семинар.

Level of implementation (in Russian) : Предварительные результаты проекта были провалидированы на тематическом воркшопе в ВКТУ им. Д. Серикбаева с участием представителей образовательных, медицинских и психологических организаций Восточно-Казахстанской области. Дополнительно результаты были представлены и обсуждены на двух международных конференциях — Sustainable Gambling Conference 2025 и Kazakhstan International Research Conference 2025, что подтвердило их научную состоятельность и практическую значимость.

Level of implementation (in Kazakh) : Жобаның алдын ала нәтижелері Д.Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университетінде Шығыс Қазақстан аймағындағы білім беру, медициналық және психологиялық ұйымдардың өкілдерімен өткен тақырыптық семинарда расталды. Нәтижелер сонымен қатар екі халықаралық конференцияда – Тұрақты құмар ойындар конференциясы 2025 және Қазақстан халықаралық ғылыми-зерттеу конференциясы 2025 – таныстырылып, талқыланды, бұл олардың ғылыми негізділігі мен практикалық маңыздылығын растады.

Efficiency (in Russian) : Реализация проекта на текущем этапе показала высокую эффективность, выраженную в достижении ключевых промежуточных результатов: разработке междисциплинарной методологии, сборе первичных данных, публикации научной статьи и успешном распространении результатов через международные конференции и тематический воркшоп. Представление и обсуждение предварительных выводов с практическими специалистами и международными экспертами подтвердило актуальность исследования и его ориентацию на реальные потребности системы образования, здравоохранения и социальной поддержки.

Efficiency (in Kazakh) : Жобаның қазіргі іске асырылуы жоғары тиімділікті көрсетті, мұны негізгі аралық нәтижелерге қол жеткізу арқылы көруге болады: пәнаралық әдіснаманы әзірлеу, бастапқы деректерді жинау, ғылыми мақаланы жариялау және нәтижелерді халықаралық конференциялар мен тақырыптық семинар арқылы сәтті тарату. Алдын ала нәтижелерді тәжірибешілермен және халықаралық сарапшылармен бірге ұсыну және талқылау зерттеудің өзектілігін және оның білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қолдау жүйелерінің нақты қажеттіліктеріне бағытталғанын растады.

Field of application (in Russian) : Результаты проекта могут применяться в образовательных организациях, медико-психологических службах, центрах психологической поддержки, а также в органах здравоохранения и образования при разработке мер по профилактике игровой зависимости среди молодёжи. Полученные данные и методические материалы могут использоваться для обучения специалистов, разработки программ раннего выявления, проведения мониторинга рисков и формирования межведомственных профилактических моделей.

Field of application (in Kazakh) : Жобаның нәтижелері білім беру мекемелерінде, медициналық және психологиялық қызметтерде, психологиялық қолдау орталықтарында, сондай-ақ денсаулық сақтау және білім беру мекемелерінде жастар арасында құмар ойындарға тәуелділіктің алдын алу шараларын әзірлеу кезінде қолданылуы мүмкін. Алынған деректер мен әдістемелік материалдарды мамандарды оқыту, ерте анықтау бағдарламаларын әзірлеу, тәуекелдерді бақылау және ведомствоаралық алдын алу модельдерін әзірлеу үшін пайдалануға болады.