Inventory number IRN Number of state registration
0325РК02053 AP26105447-KC-25 0125РК00999
Document type Terms of distribution Availability of implementation
Краткие сведения Gratis Number of implementation: 0
Not implemented
Publications
Native publications: 0
International publications: 0 Publications Web of science: 0 Publications Scopus: 0
Patents Amount of funding Code of the program
0 29580604 AP26105447
Name of work
Историко-культурные и археологические памятники Туркестанской области в контексте развития культурно-исторического туризма и их цифровизация
Type of work Source of funding Report authors
Applied Сандыбаева Акмарал Даировна
0
0
3
0
Customer МНВО РК
Information on the executing organization
Short name of the ministry (establishment) МКС РК
Full name of the service recipient
Международный университет туризма и гостеприимства
Abbreviated name of the service recipient Международный университет туризма и гостеприимства
Abstract

Объектом исследования являются историко-культурные и археологические памятники Туркестанской области, включая архитектурные, сакральные и археологические объекты, отражающие историческое развитие региона, а также связанные с ними архивные, письменные и полевые материалы Казахстана и Узбекистана. Объектом разработки и проектирования выступает систематизированная цифровая база данных по этим памятникам, включающая сведения об их хронологии, функциональных и культурных характеристиках, степени сохранности и туристическом потенциале.

Зерттеу объектісі Түркістан облысының тарихи-мәдени және археологиялық ескерткіштері, оның ішінде өңірдің тарихи дамуын көрсететін архитектуралық, киелі және археологиялық нысандар, сондай-ақ олармен байланысты Қазақстан мен Өзбекстанның архивтік, жазбаша және далалық материалдары болып табылады. Әзірлеу және жобалау объектісі осы ескерткіштер бойынша олардың хронологиясы, функционалдық және мәдени сипаттамалары, сақталу дәрежесі және туристік әлеуеті туралы мәліметтерді қамтитын жүйеленген цифрлық дерекқор болып табылады.

комплексное и междисциплинарное исследование объектов историко-культурного наследия Туркестанской области, с возможностью их использования в туристической индустрии и образовательных программах для студентов, магистрантов и докторантов, с применением цифровых технологий.

Түркістан облысының тарихи-мәдени мұра объектілерін цифрлық технологияларды пайдалана отырып, оларды туристік салада және студенттерге, магистранттар мен докторанттарға арналған білім беру бағдарламаларында пайдалану мүмкіндігімен кешенді және пәнаралық зерттеу.

Основные методы исследования: на начальном этапе проекта будет создана теоретическая база данных, собраны и проанализированы научные работы отечественных и зарубежных учёных. Кроме того, будет систематизирована информация о памятниках, усиливающих туристический потенциал региона, с применением сравнительно-исторического анализа письменных и археологических данных. Эмпирическую часть исследований составляют качественные методы анализа, включая классификацию объектов, синхронный и диахронный анализ.

Зерттеудің негізгі әдістері: жобаның бастапқы кезеңінде теориялық мәліметтер базасы құрылады, отандық және шетелдік ғалымдардың ғылыми жұмыстары жиналады және талданады. Бұдан басқа, жазбаша және археологиялық деректерді Салыстырмалы-тарихи талдауды қолдана отырып, өңірдің туристік әлеуетін күшейтетін ескерткіштер туралы ақпарат жүйеленетін болады. Зерттеудің эмпирикалық бөлігі объектілерді жіктеуді, синхронды және диахронды талдауды қоса алғанда, сапалы талдау әдістерінен тұрады.

Проведён анализ архивных, письменных, археологических и музейных материалов Казахстана и Узбекистана по памятникам Туркестанской области. Систематизированы документы XIX – начала XX вв., уточняющие административную историю региона. В полевых исследованиях обследованы памятники нескольких районов, выполнены их документирование и фотофиксация. Проведено сравнительное изучение архитектурных и археологических объектов, определены их хронология и культурные особенности. Собраны сведения об исторических личностях, событиях и преданиях. Сопоставление архивных и полевых данных позволило уточнить датировку ряда памятников. Выявлены малоизученные объекты с туристическим потенциалом, включая мавзолей Али-Ходжа-Ата. Создана база для формирования цифрового каталога. Впервые объединены архивные и полевые материалы Казахстана и Узбекистана для комплексного изучения наследия региона. Введены новые архивные данные XIX века. Проведено сравнительное исследование памятников Южного Казахстана и сопредельных территорий Узбекистана, выявлены дополнительные культурные связи. Впервые оценён туристический потенциал ряда объектов. Уточнены датировки и функции отдельных памятников. Выполнено специализированное исследование мавзолея Али-Ходжа-Ата. Сформирована концепция цифровой базы данных по объектам наследия.

Түркістан облысының ескерткіштері бойынша Қазақстан мен Өзбекстанның архивтік, жазбаша, археологиялық және музейматериалдарына талдау жүргізілді. Аймақтың әкімшілік тарихын нақтылайтын XIX – XX ғғ. басындағы құжаттар жүйеленді. Далалық зерттеулерде бірнеше аудандардың ескерткіштері зерттелді, оларды құжаттау және фотофиксациялау жүргізілді. Архитектуралық және археологиялық объектілерді салыстырмалы зерттеу жүргізілді, олардың хронологиясы мен мәдени ерекшеліктері анықталды. Тарихи тұлғалар, оқиғалар мен дәстүрлер туралы мәліметтер жинақталған. Мұрағаттық және далалық деректерді салыстыру бірқатар ескерткіштердің датасын нақтылауға мүмкіндік берді. Әли-Қожа-Ата кесенесін қоса алғанда, туристік әлеуеті аз зерттелген нысандар анықталды. Сандық каталогты қалыптастыру үшін база құрылды. Өңір мұрасын кешенді зерттеу үшін алғаш рет Қазақстан мен Өзбекстанның мұрағаттық және далалық материалдары біріктірілді. XIX ғасырдың жаңа мұрағаттық деректері енгізілді. Оңтүстік Қазақстан мен Өзбекстанның іргелес аумақтарының ескерткіштеріне салыстырмалы зерттеу жүргізілді, қосымша мәдени байланыстар анықталды. Алғаш рет бірқатар нысандардың туристік әлеуеті бағаланды. Жеке ескерткіштердің даталары мен функциялары нақтыланды. Әли-Қожа-Ата кесенесіне арнайы зерттеу жүргізілді. Мұра объектілері бойынша цифрлық деректер базасының тұжырымдамасы қалыптастырылды.

Зерттеу барысында Түркістан облысының тарихи-мәдени мұра ескерткіштерінің құрылымдық ерекшеліктері, сәулеттік шешімдері мен функционалдық сипаттамалары анықталды. Олардың тарихи құрылымы, материалдық негізі, сақталу жағдайы және қоршаған ортамен байланысы туралы деректер жүйеленген. Техникалық-экономикалық көрсеткіштер мұрағаттық, жазбаша және далалық материалдарды кешенді жинау, өңдеу және талдауда көрініс тапты, бұл объектілердің мәдени, туристік және әлеуметтік маңыздылығын бағалау үшін ақпараттық базаны қалыптастыруға мүмкіндік берді. Алынған нәтижелер ескерткіштерді жүйелеу, ғылыми негізделген сипаттамаларды дайындау және кейіннен өңірдің тарихи-мәдени мұрасын сақтау және тиімді пайдалану үшін қажетті цифрлық дерекқорды қалыптастыру үшін әдістемелік негізді қамтамасыз етті.

В ходе исследования определены конструктивные особенности, архитектурные решения и функциональные характеристики памятников историко-культурного наследия Туркестанской области. Систематизированы данные об их исторической структуре, материальной основе, состоянии сохранности и связи с окружающей средой. Технико-экономические показатели отражены в комплексном сборе, обработке и анализе архивных, письменных и полевых материалов, что позволило сформировать информационную базу для оценки культурной, туристической и социальной значимости объектов. Полученные результаты обеспечили методическую основу для систематизации памятников, подготовки научно обоснованных характеристик и последующего формирования цифровой базы данных, необходимой для сохранения и эффективного использования историко-культурного наследия региона.

не внедрено

енгізілмеген

Исследование повысило точность знаний о памятниках региона благодаря уточнению их датировок, функций и исторического контекста. Совмещение архивных и полевых данных дало более надёжные научные результаты и позволило выявить новые объекты. Материалы усилили научную ценность музейных и образовательных программ, а оценка туристического потенциала обосновала включение памятников в перспективные маршруты. Концепция цифровой базы данных улучшила систематизацию сведений и создала основу для дальнейшей цифровизации наследия.

Зерттеу аймақтың ескерткіштері туралы деректердің дәлдігін олардың даталарын, функцияларын және тарихи контекстін нақтылау арқылы жақсартты. Архивтік және далалық деректерді біріктіру неғұрлым сенімді ғылыми нәтижелер берді және Жаңа объектілерді анықтауға мүмкіндік берді. Материалдар музей және білім беру бағдарламаларының ғылыми құндылығын арттырды, ал туристік әлеуетті бағалау ескерткіштерді перспективалы маршруттарға енгізуді негіздеді. Сандық мәліметтер базасының тұжырымдамасы мәліметтерді жүйелеуді жақсартты және мұраны одан әрі цифрландыруға негіз болды.

Результаты проекта могут применяться в образовательной сфере для преподавания истории и культуры, а также в туризме для повышения интереса к Туркестанской области среди иностранных и казахстанских туристов.

Жобаның нәтижелері білім беру саласында тарих пен мәдениетті оқыту үшін, сондай-ақ шетелдік және қазақстандық туристер арасында Түркістан облысына қызығушылықты арттыру үшін туризмде қолданылуы мүмкін.

UDC indices
902
International classifier codes
03.20.00; 03.41.00;
Key words in Russian
Туркестан; Культура; Культурное наследие; Археологические памятники; Исторический туризм;
Key words in Kazakh
Түркістан; Мәдениет; Мәдени мұра; Археологиялық ескерткіштер; Тарихи туризм;
Head of the organization Мырзаев Бекежан Кожабекович /
Head of work Сандыбаева Акмарал Даировна тарих ғылымдарының кандидаты / қауымдастырылған профессор